Plus Ten Slotte

Ton Vorstenbosch (1947-2017): Gemankeerdheid van de mens als drijfveer

Ton Vorstenbosch was een van de bes­te toneelschrijvers van Nederland, een die er toe deed. Dinsdag overleed hij op 69-jarige leeftijd in een hospice in zijn woonplaats Amsterdam.

Ton Vorstenbosch in 2015 Beeld Mark van der Zouw

Hij raadde iedereen af voor toneel te schrijven. "Van het schrijven van toneelstukken word je niet rijk." Zelf kon hij er niet mee ophouden.

Vorstenbosch werd geprezen om zijn vele drama's over het koningshuis, en om zijn maatschappijkritische toneelstukken waarvan hij er een aantal samen schreef met zijn partner Guus Vleugel. Zijn Wilhelmina: je maintiendrai werd een van de meest opgevoerde stukken.

Kiem voor het schrijven
Vorstenbosch werd op 10 mei 1947 in Den Haag geboren. Als zoon van een kleine middenstander - zijn vader was sigarenboer - ging hij al op zijn vijftiende van school om te werken. Maar de kiem voor het schrijven, hij las altijd al veel, was toen allang geplant.

"Ik heb van kindsbeen af iets gehad met drama, met toneelteksten. Ik schrijf sinds mijn negende, nee, wat zeg ik, ik heb op mijn achtste al een passiespel in elkaar gedraaid op de lagere school."

Via baantjes in een boekhandel en het Theaterinstituut in Den Haag, kwam hij op de Toneelschool in Amsterdam terecht. Hij wist toen al dat hij wilde schrijven, maar een schrijfopleiding bestond nog niet, dus volgde Vorstenbosch de regieopleiding.

De drijvende kracht in zijn werk is de gemankeerdheid van de mens. Getekend als hij was door zijn thuissituatie: zijn vader kon niet met zijn homoseksualiteit omgaan en zijn moeder scheidde van haar man in een tijd dat dat nog niet echt was geaccepteerd.

Nog tijdens zijn opleiding werd zijn toneelstuk De Stok (1974) opgevoerd door de Haagse Comedie. Hij bewerkte Frederik van Eedens beroemde roman Van de koele meren des doods voor toneel, en Marcellus Emants' Een Nagelaten Bekentenis, en oogstte daar lof voor.

Provocerende stukken
Roem vergaarde Vorstenbosch toen hij cabaretschrijver Guus Vleugel ontmoette, met wie hij twintig jaar zou samenleven. Met Vleugel schreef hij onder andere het succesvolle De miraculeuze come-back van Mea. L. Loman (1982), waarin de Hollandse spruitjesgeest vilein werd gefileerd.

Samen schreven ze meer provocerende stukken over de tijdsgeest. Hun goed ontvangen Srebrenica uit 1996, over de roemloze aftocht van Dutchbat na de val van Srebrenica, haalde de internationale pers.

Maar Vorstenbosch staat toch vooral bekend om zijn kritische, maar met lof overgoten drama's die hij schreef over het Nederlandse koningshuis, over Anna Paulowna, Emma, Wilhelmina en Juliana. Hij was geen Oranjedweper, zoals hij zelf zei. "Wij zitten hier nu eenmaal met zo'n dynastie opgescheept, en het is mal dat ze zichzelf daaraan hebben vastgeklampt. Dat fascineert me."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden