PlusAchtergrond

Toch was soulzanger Donny Hathaway misschien wel de allergrootste

Donny Hathaway werd geteisterd door innerlijke demonen, maar maakte prachtige muziek. David Kleijwegt maakte een indringend portret van de Amerikaanse soulzanger, zaterdagavond te zien op NPO 2.

Donny Hathaway achter de piano in Royce Hall, Los Angeles, op 11 septem­ber 1972.Beeld Getty Images

In december hoor je op de Nederlandse radio nog wel eens Donny Hathaways This Christmas voorbijkomen, maar denk niet dat er een nummer van hem in de Top 2000 staat. In de Verenigde Staten is de ­situatie iets, maar ook niet veel anders. De muzikale nalatenschap van Donny Hathaway, die in 1979 op 33-jarige leeftijd een einde aan zijn leven maakte, wordt ook daar alleen in kleine kring in ere gehouden.

Toch was Donny Hathaway een van de grootste soulzangers van de 20ste eeuw, misschien wel de allergrootste. Vraag het maar aan Stevie Wonder, D’Angelo of John Legend, alle drie zwaar schatplichtig aan hem. Hathaway is het schoolvoorbeeld van een singer’s singer; hij doet het vooral goed bij collega-zangers. In Nederland is Gordon een toegewijde fan.

Een goede biografie van Donny Hathaway is er nog altijd niet. Wel verscheen Winners have yet to be announced, een op hem geïnspireerde dichtbundel van de Amerikaanse schrijver en journalist Ed Pavlic. David Kleijwegt maakte er dankbaar gebruik van voor de poëtische uitstapjes in zijn documentaire Mister Soul – A story about Donny Hathaway, die onlangs op het IFFR in première ging.

Het is kort na Carine Bijlsma’s portret van D’Angelo in Devil’s Pie de tweede documentaire van Nederlandse makelij over een Amerikaanse soulgrootheid. Er zijn nogal wat overeenkomsten tussen Donny Hathaway en D’Angelo: allebei streng gelovig opgevoed, allebei getalenteerd, allebei geestelijk getroebleerd – al waren Hathaways mentale problemen aanzienlijk groter. Paranoïde schizofrenie, luidde de officiële diagnose.

Voelbare dreiging

De man die zulke mooie, harmonieuze en inspirerende muziek maakte, was zelf – zoals een van de geïnterviewden in Mister Soul het uitdrukt – ‘totally wack’, knettergek. Hij smeet zijn zuster de trap af, was ervan overtuigd dat de FBI of the white man zijn brein afluisterde, hoorde stemmen en zette zich alleen aan zijn laatste plaatopname omdat hij meende anders te worden vermoord. Drank en drugs maakten het allemaal nog erger.

Carine Bijlsma zat voor Devil’s Pie D’Angelo twee jaar lang op de huid. Kleijwegt schetst met archiefbeelden en gesprekken een zeker zo indringend beeld van Donny Hathaway; in bedaard tempo, maar met een voel­bare dreiging. Amerika ziet er in de film zowel op het platteland als in de grote stad grauw en grijs uit.

Kippenvelmooi

Roberta Flack, Hathaways duetpartner in onder meer The Closer I Get To You en Where Is The Love, is een van de personen die aan het woord komen. Het leven is haar veel gunstiger gezind geweest: dat de zangeres voor in de tachtig is, valt bijna niet te geloven. Een andere grootheid in de film is dominee en activist Jesse Jackson, die in zijn werkkamer vertelt over zijn liefde voor de muziek van Hathaway.

Het indrukwekkendst in Mister Soul zijn Hathaways broer en twee zussen. Ook hun levens gingen niet over rozen (het woord crack valt), maar ze lijken er goed te zijn uitgekomen. Met dank aan, natuurlijk, de Heer en de muziek. Kippenvelmooi is het als ze gedrieën een lied van hun broer zingen.

‘Mister Soul’, zaterdagavond op NPO 2, 23.05 uur. De documentaire is ook te zien op www.npostart.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden