Plus

Tim Fransen maakt grappen om het bestaan te verlichten

Is hij nu cabaretier-filosoof of filosoof-cabaretier? In zijn voorstelling Het Kromme Hout Der Mensheid voert Tim Fransen het publiek langs Kant, Beethoven en Napoleon. Maar: het is wel om te lachen. 'Anders doe ik mijn werk niet goed.'

'Je moet durven om een kluns te zijn. Soms ook op je eigen terrein' Beeld Corbino

In zijn eerste, alom bejubelde programma Het Failliet van de Moderne Tijd (hij won er de Neerlands Hoop-prijs mee als veelbelovend debutant), voerde Tim Fransen (29) de Duitse filosoof Friedrich Nietzsche ten tonele.

In zijn tweede voorstelling Het Kromme Hout der Mensheid is wederom een Duitse denker te gast: Immanuel Kant, tevens verantwoordelijk voor een deel van de titel: 'Uit het kromme hout der mensheid is nog nooit iets rechts gemaakt...'

Het klinkt tamelijk mismoedig, een tikje nihilistisch zelfs. Maar Tim Fransen is geen misantroop. Hoezeer ook de (filosofische) thematiek van zijn nieuwe show oogt als pittige kost - hij geeft de voorstelling prachtige lichtheid mee.

"Er moet worden gelachen," stelt hij. "Anders doe ik mijn werk niet goed. Bovendien houd ik van zelfspot. Als je, zoals ik, de neiging hebt de intellectuele verheven figuur te spelen, moet je durven op andere vlakken een kluns te zijn. Soms ook op je eigen terrein. Daarom zegt filosoof-cabaretier me niet zoveel. Ik heb er niet bewust een filosoof in gefietst. Filosofie speelt nu eenmaal een grote rol in mijn leven. Ik stel mezelf voortdurend vragen. Ook in het theater."

In Het Kromme Hout der Mensheid verknoopt Fransen de levens en werken van de componist Ludwig van Beethoven, de korporaal/keizer Napoleon Bonaparte en de wijsgeer Immanuel Kant, allen tijdgenoten tijdens de Verlichting in de 18de eeuw, de Eeuw van de Rede.

Hoewel hij de neiging heeft 'zich in zijn studeerkamertje te begraven in boeken', bezocht hij daadwerkelijk de plekken waar zijn hoofdrolspelers leefden. Het Bonn van Beethoven, het Parijs van Napoleon en de voormalige Duitse stad Königsberg (thans Kaliningrad), waar Immanuel Kant woonde.

Bijna twee meter
Hij leerde dat Beethoven zijn Derde Symfonie, de Eroïca, opdroeg aan Napoleon, die hij aanvankelijk vurig bewonderde.

"Dat zijn mooie dwarsverbanden. Het is fijn als dingen op hun plek vallen."

De levensverhalen van deze iconen met hun buitengewone brille, maar evenzeer hun onvolkomenheden, gebruikt hij ook om zijn eigen leven te bezien. Van het historisch sacrale naar het alledaagse banale: Tim Fransen schakelt moeiteloos tussen beide.

Een gaaf voorbeeld is de luxe lederen fauteuil op het podium. Die heeft hij aangeschaft voor zijn gezondheid, want de lange kleinkunstenaar (1,96 meter) heeft last van een bolle rug en een holle onderrug. Of is het omgekeerd?

En zo beland je ineens van de Vijfde van Beethoven bij een mijmering van Fransen over het ongemak van kalknagels.

Bananenschil
De mens als soms deerniswekkend schepsel dat - wanhopig op zoek naar zingeving - moeizaam naar het bittere einde strompelt. Waar we ons in prestaties van elkaar onderscheiden, zijn het volgens Tim Fransen juist onze gebreken die ons binden.

"Die bepalen wie we zijn. Gelukkig is er de humor om ons bestaan, dat één verzameling is van gebreken, miscommunicatie en mislukkingen, te verlichten. Neem de oergrap van de bananenschil. Als iemand uitglijdt, gniffel je natuurlijk. Maar tegelijkertijd herken je die klunzigheid. Ook jij bent een sukkel. Dat is de voedingsbodem van solidariteit."

En over gebrek gesproken, vergaat het zijn drie hoofdpersonen immers ook niet zo? "Kant, dé man van het denken, wordt dement. De begaafde musicus Beethoven stokdoof. De vrijheidsstrijder Napoleon blijkt een tiran."

Toomler
Tim Fransen ontdekte pas laat het cabaret. "Ik keek wel naar de oudejaarsconference op tv, maar wist niet dat cabaretier ook de rest van het jaar een beroep was. In die tijd deed ik aan vechtsport. Ooit zei een vriend dat Freefight van Najib Amhali op tv kwam. Ik dacht dat het een vechtsportgala was."

Hij deed auditie aan de Kleinkunstacademie - tevergeefs. "Ik zong Harder dan ik hebben kan van Bløf. Mijn vader begeleidde me op piano. Toen de leden van de toelatingscommissie mijn verlegenheid en onzekerheid opmerkten, zeiden ze: 'Doe of je in het voorprogramma van K3 staat...' Mijn vader ging helemaal los, die pakte even zijn moment of fame. Ik was flink geïrriteerd. 'Zeg, wie staat hier nou auditie te doen?'"

In Toomler, bij de Comedytrain, ontwikkelde hij zich, onder anderen onder de vleugels van Jan Jaap van der Wal, tot de zeer authentieke cabaretier die hij is. Al blijft de eeuwige twijfel. "Waarom mag ik als enige praten voor zo'n zaal? Heb ik zoveel meer te vertellen? Na afloop, als dingetjes minder zijn gegaan, schaam ik me dat ik de aandacht heb opgeëist. Dan denk ik soms: waarom ben ik hier ooit aan begonnen?"

Tim Fransen: Het Kromme Hout Der Mensheid,
Kleine Komedie, Amsterdam, 26/2 t/m 19/5.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden