PlusFilmrecensie

Tilda Swinton is perfect gecast in nieuwe film van Thaise tovenaarsleerling Weerasethakul

In de eerste film die de Thaise regisseur Apichatpong Weerasethakul buiten de eigen landsgrenzen opnam, speelt de Britse ster Tilda Swinton een vrouw die in de ban raakt van een mysterieus geluid. De film werd onderscheiden in Cannes, maar is zeker niet voor iedereen.

Jan Pieter Ekker
Tilda Swinton speelt de Britse plantkundige Jessica Holland, die obsessief op zoek gaat naar de bron van een mysterieus geluid in haar appartement. Beeld
Tilda Swinton speelt de Britse plantkundige Jessica Holland, die obsessief op zoek gaat naar de bron van een mysterieus geluid in haar appartement.

Memoria begint met een doffe knal. Een slapende vrouw schrikt overeind en slaapwandelt in slow motion, met afhangende schouders, door het verduisterde appartement, op zoek naar de oorsprong van het geluid. De prikkelende, tergend lange scène gaat naadloos over in een exterieur: op een volgepakt parkeerterrein gaat het alarm van een van de auto’s af, waarna één voor één de andere geparkeerde auto’s ook beginnen te knipperen en loeien – een oorverdovende kakofonie is het gevolg.

De Thaise regisseur Apichatpong Weerasethakul maakte furore met hypnotiserende, zintuiglijke films die zich afspelen in zijn thuisland; persoonlijke, voor velen schier ondoorgrondelijke bespiegelingen waarin droom en werkelijkheid en herinneringen en hallucinaties nauwelijks van elkaar te onderscheiden zijn. Memoria (‘geheugen’) nam hij op in Colombia, in het Spaans en een beetje Engels, en voor de eerste keer speelt een grote internationale ster in de hoofdrol: de Britse Tilda Swinton. Verder bleef alles bij het oude.

Swinton speelt de Britse plantkundige Jessica Holland, die in Medellín werkt voor een bedrijf dat orchideeën verkoopt. Als zij haar zus opzoekt, die met een mysterieuze luchtwegaandoening in een ziekenhuis in Bogóta ligt, komt Jessica in contact met Agnes (de Franse actrice en zangeres Jeanne Balibar), een archeologe die duizenden jaren oude menselijke resten bestudeert die zijn opgegraven bij de aanleg van een tunnel in de Colombiaanse jungle. Nadat ze er is wezen kijken, ontmoet Jessica de raadselachtige Hernán (Elkin Díaz), die zich iedere gebeurtenis uit zijn leven weet te herinneren – én bovendien een aantal pijnlijke herinneringen van anderen.

Het klinkt krankjorum, maar bij de Thaise tovenaarsleerling Weerasethakul is het de normaalste zaak van de wereld. Met gemak rijgt hij scènes (en genres) die op het eerste gezicht weinig met elkaar te maken hebben aaneen. Of er een verband is, en wat dat dan precies is, is aan de kijker.

De benige, bijna doorzichtige Swinton is perfect gecast als de vrouw wier leven om onduidelijke redenen uit het lood is geraakt. Jessica bijt zich vast in het geluid: ze gaat langs bij een geluidstechnicus, die het op haar zeer precieze aanwijzingen (‘een betonnen sloopkogel die onder water tegen een metalen muur botst’) weet te reconstrueren.

Haar zwager oppert dat haar aandoening iets te maken heeft met de rituelen van een onzichtbare inheemse gemeenschap die zich diep in de jungle ophoudt, waarover haar zus een theatervoorstelling maakt, maar waarmee zij nooit persoonlijk in contact is geweest. Zelf denkt de ontheemde, dolende vrouw dat het geluid dat verder niemand hoort wordt veroorzaakt door de klussende buren; een geconsulteerde arts denkt dat ze last heeft van oorsuizingen.

Op het filmfestival van Cannes, waar Weerasethakul in 2010 de Gouden Palm won met Uncle Boonmee Who Can Recall His Past Lives, werd Memoria ex-aequo onderscheiden met de derde prijs. Dat de jury verdeeld was (en bleef), is eigenlijk wel logisch: het ruim twee uur durende Memoria is zowel intens als fluïde, dus volstrekt ongrijpbaar, en zeker niet voor iedereen.

Video-essay

Inge Coolsaet van het Vlaamse filmmagazine Fantômas maakte in het kader van Critics’ Choice 8: Re/United, het contextprogramma van Jan Pieter Ekker en Dana Linssen, een video-essay bij Apichatpong Weerasethakuls Memoira, dat hier te zien is.

Memoria

Regie Apichatpong Weerasethakul
Met Tilda Swinton, Elkin Díaz, Jeanne Balibar
Te zien in City, Eye, Filmhallen, Lab111, Rialto

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden