PlusInterview

Thrillerauteur SJ Watson: ‘Ik was heel Engels over het succes’

Engelsman SJ Watson, die in 2011 debuteerde met het verfilmde Before I Go to Sleep, speelt opnieuw met geheugenverlies in zijn nieuwe psychologische thriller Flashback.

SJ Watson: ‘Ik was, laat ik het zo zeggen, heel Engels over het succes. ‘It’s doing quite well, isn’t it?’’Beeld Graham Jepson

Het zal je gebeuren. Je bent net gedebuteerd als thrillerauteur en je boek wordt opgepikt in Hollywood. “Het was bizar. Ik zou willen zeggen: een droom die werkelijkheid werd,” zegt SJ Watson (49) vanuit zijn woonkamer in Sussex, Engeland. “Maar dat is bezijden de waarheid. Die droom heb ik nooit gehad. Mijn droom was een uitgever te vinden die mijn boek wilde publiceren, dat ik dan hier in de boekenkast zou hebben staan. Verder ging ik niet.”

Het enorme succes betekende dat hij zijn beroep als audioloog vaarwel zei om zich fulltime aan het schrijven te wijden. “Toen ik Before I Go to Sleep schreef, voelde ik dat ik mijn stem had gevonden, dat het beter was dan alles wat ik daarvoor had geprobeerd. Toen het in 2011 was gepubliceerd, nam het telkens een nieuwe horde – twee thrillerprijzen in Engeland, de Crimezone Award in Nederland, een Franse prijs. Die hordeloop werd een vlucht.”

De psychologische thriller over een vrouw die lijdt aan anterograad geheugenverlies, een vorm van geheugenverlies waarbij geen nieuwe herinneringen worden gevormd – waardoor ze elke dag wakker wordt zonder te weten wie ze is – werd in meer dan veertig talen vertaald. “Ik was er, laat ik het zo zeggen, heel Engels over. ‘It’s doing quite well, isn’t it?’ Die reserve liet ik vallen toen ik hoorde dat er een film zou komen. En niet zomaar een film, maar een van Ridley Scott met Nicole Kidman en Colin Firth. Oh My Gosh!

Geuren en geluiden

In zijn nieuwste boek – in het Engels Final Cut, in Nederlandse vertaling Flashback – staat opnieuw geheugenverlies centraal. Hoofdpersoon Alex, documentairemaakster, lijdt aan dissociatieve amnesie – zij herinnert zich haar verleden niet; verdedigingsmechanisme tegen traumatische gebeurtenissen die ze heeft meegemaakt. Een filmopdracht brengt haar naar het kustplaatsje Blackwood Bay, waar ooit een meisje zich van de rotsen in zee stortte en twee andere meisjes verdwenen. 

“Ik kan me helemaal vinden in de Nederlandse titel, want Alex krijgt te maken met flashbacks als ze in die gesloten dorpsgemeenschap terechtkomt, in de omgeving waar ze is opgegroeid. Dat gebeurt met patiënten die deze stoornis hebben, geuren of geluiden kunnen herinneringen oproepen die verdrongen zijn –  het is fascinerend door hoeveel hoepels ons brein kan springen om ons te beschermen tegen trauma. Maar hoe kun je ooit genezen van trauma als je niet weet wat dat trauma is?”

Alex is negen jaar eerder aangetroffen op het strand van Deal, in Kent, en overgebracht naar een ziekenhuis in Margate. Ze weet niet wie ze is en hoe ze in de badplaats is terechtgekomen. Daarna volgen omzwervingen aan de zelfkant van het bestaan, waaraan ze zich met de nieuwe naam die ze zich heeft aangemeten als selfmade filmmaker weet te ontworstelen. Watson liet zich inspireren door bestaande gevallen, waaronder dat van de ‘pianoman’ die in 2005 op het strand in Kent werd gevonden en die niet wist wie hij was, maar virtuoos piano bleek te kunnen spelen.

Blackwood Bay is gebaseerd op het noordelijke kustplaatsje Robin Hood’s Bay, waar Watson in de jaren negentig traditiegetrouw met vrienden een huisje huurde om gezamenlijk oud en nieuw te vieren. “Het is er dan prachtig, heel sfeervol, mysterieus bijna, met veel mistflarden en vlagende wind. Je voelt er hoe de smokkelaars daar een eeuw geleden hebben geopereerd bij de kliffen en de grotten. En al die kleine steegjes waarbij je niet weet waar je uitkomt, een groepje huizen, een kerk, een klif.”

Maar omdat hij in het dorp ‘very bad things’ laat gebeuren en de mensen er ook ‘not very ­nice’ blijken – het is moeilijk het over de inhoud van het boek te hebben zonder te spoilen –  koos hij voor een fictief dorp. “Het zou toch jammer zijn als ik nooit meer welkom was in Robin Hood’s Bay.”

Kabbelend leven

De film waaraan Alex werkt, is een sociale­mediaproject: zij heeft een site ontwikkeld waar dorpsbewoners filmpjes van hun dagelijks leven kunnen uploaden. Bedoeling is zo een portret te maken van het kabbelende leven in een dorpje dat de toeristen niet meer weten te vinden. Daarachter blijkt echter een sinistere gang van zaken en Alex’ komst leidt tot grote onrust. 

Hij kwam op het idee door de documentaire Life in a Day uit 2011, waarvoor filmmakers over de hele wereld werd gevraagd een dag van hun leven, 24 juli 2010, te registreren. Maar hij laat Alex precies het omgekeerde doen: zij kiest voor één kleine locatie en verzamelt beelden over een langere periode van tijd. 

“Ik ben gefascineerd door sociale media. Ik ben opgegroeid in een tijd dat je als je drie maanden door Europa ging reizen drie fotorolletjes bij je had. Nu maak je zonder met je ogen te knipperen honderd foto’s per dag die je meteen kunt delen, niet alleen met vrienden en familie, maar met duizenden mensen. In dit boek laat ik zien hoe moeilijk het is je nog te verbergen, hoe sociale media je kunnen verraden.”

SJ Watson, Flashback, vertaald door Caecile de Hoogh. Ambo Anthos, €21,99, 336 blz
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden