Plus

Thriller over vrouwenhandel in 1889: 'Er lijkt niets veranderd'

Gerrit Barendrecht schreef De Parijse Connectie: een thriller over vrouwenhandel in het Amsterdam van 1889. 'Er lijkt niets veranderd: met mooie beloften meisjes lokken en ze in een bordeel zetten.'

De Wallen eind negentiende eeuw. Beeld Getty Images
De Wallen eind negentiende eeuw.Beeld Getty Images

Toeval of niet, maar Gerrit Barendrecht zit koffie te drinken in het decor van zijn thriller. Restaurant 1e Klasse in het Centraal Station van Amsterdam. Het CS werd in 1889 in gebruik genomen, het jaar waarin De Parijse connectie speelt.

Het boek is een historische thriller, en daar wil schrijver en televisieregisseur Barendrecht (1960) wel iets over zeggen. "Het woord historisch impliceert bijna dat het allemaal echt gebeurd is, dat het een boek is op het randje van non-fictie. Dat is natuurlijk niet zo, het is gewoon een thriller."

Maar wel een buitengewoon onderhoudende en goed geschreven thriller. Die bovendien mooi laat zien hoe Amsterdam eruitzag aan het eind van de negentiende eeuw.

Ja, de liefde
In De Parijse connectie volgen we twee verhaallijnen. Inspecteur van politie Julius Katz - een getraumatiseerde veteraan uit de Atjehoorlog - doet onderzoek naar vermiste meisjes, en journalist Ida de Morsain infiltreert, als verslaggever van de krant Nieuws van de Dag, in de vrouwenhandel in Amsterdam. Natuurlijk raken die twee lijnen elkaar en raken de levens van Katz en Ida verweven (ja, de liefde!).

Barendrecht, die vier jaar geleden debuteerde met de avonturenroman De Reis van de Gazelle, kwam tijdens de research op het idee voor de plot van een volgend boek.

"De Reis van de Gazelle, over het vervoeren van ingevroren schapen van Australië naar Engeland, speelde zich ook af in de tweede helft van de negentiende eeuw, en je gaat alle kanten op tijdens zo'n onderzoek."

"Ik kwam een proefschrift tegen uit 1900 met de meeslepende titel De Handel In Blanke Slavinnen. Dat moet je dan toch lezen... Ik was meteen gegrepen. Zoals je nu leest over mensenhandel en vrouwenhandel, zo was het toen in feite ook."

"Er lijkt niets veranderd: met valse voorwendselen en mooie beloften meisjes lokken en ze dan in een bordeel tewerkstellen. Perfect om in een thriller te gebruiken."

Op de vraag waarom hij zijn verhaal in 1889 laat spelen, zegt Barendrecht dat hij van die tijd houdt.

Een fascinerende, turbulente tijd waarin Amsterdam snel veranderde. Het Rijksmuseum en het Concertgebouw waren net geopend, het CS was opgeleverd.

En de stad kenmerkte zich door een bijna strikte tweedeling. "Voor de gegoede burger met geld was het een geweldige tijd om in te leven, voor de gewone man en vrouw was het afzien. Je had geen kans aan je milieu te ontsnappen en je woonde in een krot. Armoede, uitzichtloze armoede. En je werd niet oud, dit was nog in de tijd voor het opkomende socialisme."

Barendrecht vertelt dat de omstandigheden in sommige wijken zo erg waren, en dat het er door de vele kroegen en bordelen zo onveilig was, dat politieagenten argeloze mensen van buiten Amsterdam die ze wilden betreden, moesten tegenhouden.

Die wijkjes en straten - de al sinds lang afgebroken Kaarsenmakersgang, Groot Hemelrijk, Klein Hemelrijk, de Zwarte Bijlsteeg, maar ook de Jordaan en de Zeedijk - zijn het fraai beschreven decor in De Parijse connectie.

Undercover
"In Amsterdamse bordelen, waaronder het luxueuze Maison Weinthal - het heeft echt bestaan - was een enorme vraag naar danseressen en meisjes. Die werden met mooie verhalen uit Parijs gelokt. Dat was de Parijse connectie. In Engeland ging een journalist van de Pall Mall Gazette undercover om daar de handel in vrouwen te onderzoeken."

null Beeld -
Beeld -

"Zijn artikelen uit 1885, waarin te lezen was hoe je voor vijf pond een meisje kon kopen, leidden tot grote volkswoede, men ging de straat op voor strengere wetgeving. Hier was dus ook een levendige handel in vrouwen, ondanks dat de toenmalige minister van Justitie, Du Tour van Bellinchave, zei dat dat in Nederland niet gebeurde. Hij beschikte niet over de juiste informatie."

Die informatie kon Barendrecht zonder veel moeite op internet vinden. "Je kunt ook in oude kranten heel gedetailleerd de Atjehoorlog volgen, maar hoe onderbroeken er in die tijd uitzagen, of hoe men de tanden poetste, dat was veel ingewikkelder."

"Ik heb veel kranten uit die tijd gelezen, advertenties en reclames bekeken, dan kom je op een gegeven moment in een bubbel die de negentiende eeuw heet."

Gerrit Barendrecht leunt tevreden achterover. "Toen ik dat allemaal aan het onderzoeken was, kwam ik er ook achter dat er over de gemeentepolitie in die tijd wel naslagwerken zijn, maar eigenlijk niets op het gebied van fictie. Het lijkt erop dat ik de eerste ben die een politiethriller in dat tijdvak heeft gesitueerd."

Gerrit Barendrecht: De Parijse Connectie. Luitingh-Sijthoff, 400 blz., €19,99.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden