Plus

Thomas Oliemans: ‘Don Alfonso is de spil in dit stuk’

Bariton Thomas Oliemans maakt donderdag in Mozarts Così fan tutte bij DNO zijn roldebuut als Don Alfonso.

Così fan tuttes pianogenerale met links Thomas Oliemans. Beeld Hans van den Bogaard

De Nederlandse bariton Thomas Oliemans is inmiddels een gevestigde naam in de zangwereld. Zijn concertagenda voert hem over de aardbol (in december zingt hij in Japan zes keer in de Negende symfonie van Beethoven) en hij heeft de luxe nee te kunnen zeggen. Nee, als in, sorry, geen tijd.

Zijn grote doorbraak kwam toen hij bij De Nationale Opera schitterde in Mozarts Die Zauberflöte, in de rol van Papageno. Daarna zong hij elders andere Mozartrollen, waaronder Guglielmo in Così fan tutte, Figaro en Almaviva in Le nozze di Figaro en de titelrol in Don Giovanni. Donderdag voegt hij bij De Nationale Opera weer een Mozartrol aan zijn repertoire toe: Don Alfonso uit Così fan tutte, de aanstichter van alle dramatische ontwikkelingen in deze opera over liefde en trouw.

Luwte

Oliemans: “Così is niet nieuw voor me, dus ik heb al een perspectief op de rol van Alfonso, maar het blijft een fantastische uitdaging. Bij DNO kun je lang en gedegen werken. Ik heb veel aan de coach Italiaans, die de tekst tot in de details met me doorneemt. Daarnaast ben ik te rade gegaan bij de Britse bariton Thomas Allen, die zelf een grote Alfonso was. En dan is er nog onze dirigent Ivor Bolton, die Così fan tutte al ik weet niet hoe vaak heeft gedirigeerd.”

De partij van Alfonso onderscheidt zich van de andere baritonrollen in opera’s van Mozart die Oliemans zong door het ontbreken van aria’s. “Je moet alles doen binnen de recitatieven, die, zoals alles bij Mozart en zijn librettist Da Ponte, geniaal zijn geschreven. Alfonso is de spil in het stuk. Hij zet de handeling in gang. Mozart kan binnen vier maten met een modulatie het drama sturen. Dat blijft onwaarschijnlijk. Je kunt rustig zeggen dat de psychologie en het drama al helemaal in die recitatieven zitten.”

“Ik ben het dus oneens met mensen die de recitatieven momenten van luwte vinden tussen de aria’s en de ensembles. Als je ziet hoe precies Mozart de handeling richting en vaart geeft, soms maar met een paar akkoorden, of welk besef van harmonie en structuur uit die muziek spreekt, blijft dat onbevattelijk. Vooral als je je afvraagt hoeveel daarvan instinctief was of een bewuste compositorische daad. Hetzelfde zie je bij Schubert, aan de Winterreise bijvoorbeeld.”

Een miljoen opnamen

Oliemans’ voorbeeld is niet willekeurig. Er is net een cd verschenen waarop hij, begeleid door pianist Paolo Giacometti, de Winterreise ten gehore brengt. Zijn tweede opname van de beroemde liederencyclus. “We kennen Winterreise als een cyclus van 24 liederen, maar na het twaalfde lied schrijft Schubert Fine. Hij dacht dat hij klaar was. Toen vond hij nog andere gedichten van Wilhelm Müller in een bundeltje en ging hij verder, zonder dat wij nog merken dat er een cesuur was.”

Van de Winterreise bestaan een miljoen opnamen, gemaakt door de grootste zangers. Was er een aarzeling om er nog eentje aan toe te voegen? “Die aarzeling heb ik nooit gehad. Juist niet, zou ik bijna zeggen, want de Winterreise is nou precies zo’n stuk waarom je klassiek zanger wordt. Dat geldt voor alle grote stukken.”

Hij heeft de cyclus in 2006 ook opgenomen, toen met Bert van den Brink aan de piano. “Toen ik aan het cd-boekje bezig was en de tijden zag, constateerde ik dat ik nu sneller ben. Ik denk dat ik meer op zoek ben naar directheid. Ik heb de cyclus sinds 2006 tientallen malen live uitgevoerd. Je krijgt steeds meer oog voor nuances en daarin kun je jezelf regisseren. Het concept van een definitieve opname vind ik onvruchtbaar. Het wezen van muziek is juist dat ze nú klinkt en nooit definitief kan zijn. Zo’n opname is een gestold moment, al heb ik uiteraard favorieten. Die van Peter Anders met Michael Raucheisen vind ik prachtig. Hans Hotter. En van Fischer Dieskau heb ik er ook vier die ik geweldig vind. Het leert me dat je met zo’n stuk, of zo’n rol van Don Alfonso nooit klaar bent.”

De Nationale Opera. Mozart - Così fan tutte, 3, 6, 8, 11, 13, 17, 19, 21/10 in Nationale Opera & Ballet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden