Plus

Thierry Mugler is extravagant en nog altijd imposant

Alles aan Thierry Mugler was groots in de jaren tachtig en negentig: shows, videoclips en levensgevaarlijke fotoshoots. De jetset en de avant-garde kochten zijn werk, tot hij in 2003 van de radar verdween. Nu is Mugler terug en hangt zijn werk in de Kunsthal.

Links: uit Muglers ‘Les Insects’-collectie, 1997. Rechts: leren jurkje met geïntegreerde piercings, 1994. Beeld Patrice Stable/Inez & Vinoodh

Kim Kardashian West was de showstopper op het Met Gala dit jaar in een huidkleurige la­texjurk met ingebouwd korset, waaraan kristallen ‘waterdruppels’ hingen. Het ontwerp, dat de geschiedenis ingaat als ‘de natte couturejurk’, kostte acht maanden om te maken, was om haar cartooneske zandloperfiguur gebeeldhouwd, en kon maar van de hand van één iemand zijn: Thierry Mugler.

De Franse couturier creëerde in de jaren tachtig en negentig superheldinnen voor zijn uitzinnige shows, waarbij modellen als onbevreesde stoeipoezen – transgenders en drags inclusief – met het publiek flirtten in extravagante outfits die hij een ode aan het lichaam noemde. Denk een klassiek zwart fluwelen jasje met bijpassende maxirok, een pittige variant op Diors beroemde New Look, met een verrassing aan de achterzijde: een derrière decolleté. Lang voordat Alexander McQueens bumster trouser met bouwvakkersspleet een hit werd.

Met hulp van zijn uitmuntende atelier bracht Mugler stoffen tot leven en mixte dure couturematerialen met rubber, pvc, siliconen en metaal. Model Pat Cleveland liet hij ooit, zwanger, in de Parijse club Zenith aan een touw omlaag zakken. Toen hij twintig jaar in het vak zat in 1995, vierde hij dat jubileum in het Cirque d’Hiver. Model Amber Valletta stond er te bumpen met James Brown en Jerry Hall, nadat het publiek opgewarmd was met een striptease van Patty Hearst.

Totaaltheater

Elke modeshow van Mugler was totaaltheater, zijn modellen archetypes in de categorie Unbeschreiblich Weiblich. Na #MeToo zou je daar vraagtekens bij zetten, maar destijds kregen ­feministen er geenszins een rolberoerte van. In The New York Times Magazine van 1994 blijkt kunsthistoricus en ras­feminist Linda Nochlin het roerend met hem eens: de vrouw is bij ­Mug­ler geen object, maar een subject. “Een goede designer levert vermommingen om nieuwe aspecten van vrouwelijkheid te onderzoeken. Iemand kiest er zelf voor daarmee te spelen.”

Kleding dragen is sowieso een daad van civilisatie, daarom gelooft Mugler niet in zoiets als ‘natuurlijke mode’. Het is naakt, óf in een korset of push-up bra, alle middelen gebruiken om de natuur te veranderen. Hij is ook dol op de masculiene vrouw, zolang ze maar niet saai en bourgeois is.

Hij kwam per toeval in de mode terecht. ­Mugler werd geboren in Straatsburg en groeide deels op in Vittel als zoon van een arts en een moeder die ‘een kunstenaar, tragédienne en diva’ was. Naar zijn zeggen een liefdeloos gezin en ‘een façade van hypocrisie’. 

Geluk vond hij in balletles, op zijn veertiende kreeg hij een contract bij de Ballet de l’Opéra National du Rhin, waarna hij zes jaar met het Zwanenmeer door Europa trok. In India bekwaamde hij zich in kathakali, een mix van mime en dans. De stap naar mode volgde doordat mensen hem op straat aanklampten omdat hij er zo bijzonder uitzag.

Al snel kreeg hij internationale erkenning. Ivana Trump kocht zijn powermantelpakken met pin-up silhouet – XXL schouders en wespentaille – in twaalf kleuren tegelijk. Danielle Mitterand, destijds de first lady van Frankrijk, zat steevast op de eerste rij bij zijn shows. ­George Michael droeg uitsluitend Mugler en liet hem zijn videoclip Too Funky regisseren.

Strijken in de woestijn

Omdat hij naar eigen zeggen een maniakale controlfreak is, nam Mugler ook zelf de camera ter hand. Zijn modellen zet hij graag in dramatische houdingen in een imponerende omgeving. Frans Ankoné, voormalig fashion director van de glossy Avenue en The New York Times, maakte diverse reizen met Mugler. 

De eerste keer in 1986 met het Somalische model Khadija Adam Ismail naar de Ahaggarwoestijn, diep in het zuiden van Algerije, waar ze in tenten sliepen. “Om vijf uur ’s ochtends stond ik er alle linnen outfits te strijken dankzij een meegenomen generator, de Toeareg die ons begeleidden dachten dat ik niet goed wijs was.”

Een jaar later fotografeerden ze Anna Bayle, het eerste Aziatische supermodel, met Claude Heidemeyer in Groenland op drijvende ijsschotsen. Die waren soms niet groter dan drie vierkante meter. 

“Voor Mugler waren er geen grenzen en hij was een perfectionist. Ik herinner me dat Khadija op een zandduin stond, zo ver weg dat ze nauwelijks meer te zien was. Mugler zag echter door zijn telelens dat de make-up niet perfect was, dus moest de visagist een uur naar haar toe lopen, in de blakende zon en via een omweg anders zag je voetstappen in het shot.”

Mugler spaarde zichzelf evenmin. Eind jaren tachtig zette hij met Ankoné een model op het Chryslerbuilding in New York, wat een stuntvrouw eerder had geweigerd. Voor deze levensgevaarlijke opname hing hij met camera uit het raam, terwijl een assistent zijn benen vasthield opdat hij niet naar beneden kukelde. Ooit liet hij Naomi Campbell touwtjespringen met twee apen, waarbij de dieren het touw vasthielden.

In de wondere wereld van Mugler was alles mogelijk, maar een feest rond het 30-jarig bestaan kwam er niet. Als gevolg van economische misère en de opkomst van fast fashion ging zijn modehuis in 2003 dicht. Mugler voelde zich niet meer thuis in de mode-industrie en verdween van de moderadar, zestien jaar lang. De wildste verhalen deden de ronde, zo zou hij werkzaam zijn in de porno-industrie in Los Angeles, áchter de camera.

Op sporadische foto’s zag hij er onherkenbaar uit. Dat kwam allereerst door zijn indrukwekkende bodybuilderslichaam, maar met name door drastische plastische chirurgie aan het gezicht na diverse ongelukken, waarvan één in de sportschool zijn neus had vernietigd.

Mugler besloot van de vele operaties ‘fun’ te maken, zo zei hij na zijn terugkeer in de publiciteit dit jaar tegen Interview Magazine. Na zijn ­jaren als ‘dunne, charmante balletdanser’, ­besloot hij een krijger te worden. 

“Ik heb zo veel in mijn leven gedaan, zo veel gevochten, ik ben een superheld, dus is het normaal dat ik daar ook het gezicht bij heb.” In juni poseerde hij voor fotograaf Steven Klein: naakt met een sok over zijn geslachtsdeel. Zeventig jaar oud, de naam gewijzigd in Manfred Mugler, dijbenen die een kokosnoot kunnen kraken.

Momenteel is hij in Nederland. Zondagavond opent, ongetwijfeld met veel spektakel, de overzichtstentoonstelling Couturissime in de Kunsthal in Rotterdam. Twee decennia lang sloeg Mugler zulke verzoeken af van het Victoria & Albert Museum in Londen, het Met in New York en het Musée des Arts Décoratifs in Parijs, volgens de Canadese curator Thierry-Maxime Loriot ‘omdat hij geen zin had in een begrafenis’.

De levendige aanpak van Loriot, eerder verantwoordelijk voor overzichtstentoonstellingen van Jean Paul Gaultier, Peter Lindbergh en Viktor & Rolf in de Kunsthal, sprak Mugler zó aan, dat hij zelf de telefoon pakte. Loriot spendeerde twee jaar tussen de zevenduizend stuks in Muglers archief. 

Couturissime toont er 150, op poppen van Hans Boodt Mannequins uit Amersfoort. De expositie debuteerde in maart in het Montreal Museum of Fine Arts en trok daar tot september 290.000 bezoekers.

Blade Runner 2049

Loriot wil de veelzijdigheid van Mugler tonen. Daarom begint de tentoonstelling verrassend met de toneelkostuums die hij in 1985 maakte voor Shakespeares Macbeth op het Festival d’Avignon. 

Om jongeren naar het museum te krijgen, ging de curator in zee met Rodeo FX, de specialeffectsstudio achter Game of Thrones en Blade Runner 2049. Zij creëerden een digitale omgeving voor Muglers outfits die geïnspireerd zijn op het dierenrijk – denk spectaculaire mierenpakken in oranjerood lakleer. 

Elders is een jasje van beige leer te bewonderen met geïntegreerde piercings, waaronder de beruchte Prince Albert. Het werd ooit gedragen door INXS-zanger Michael Hutchence. Niet te missen zijn de robotkostuums en foto’s van onder meer Herb Ritts en Helmut Newton.

Tussen 2003 en nu deed hij ondanks zijn ‘onzichtbaarheid’ bijzonder veel. Mugler maakte kostuums voor diverse balletten en woonde een tijdje op een woonboot in Amsterdam, waar hij bevriend was met kostuum- en setdesigner Keso Dekker. 

In Montreal werkte hij samen met Cirque du Soleil, hij regisseerde neo-burleske shows als de Mugler Follies in Parijs, en recent The Wyld, een intergalactische Vegas-achtige show voor het Friedrichstadt-Palast in Berlijn. Het afgelopen jaar was hij nauw betrokken bij de tentoonstelling in de Kunsthal. Volgens Loriot was Mugler daarbij zo relaxt, dat het zijn eenvoudigste project ooit is geworden.

Couturissime, Kunsthal Rotterdam, vanaf morgen t/m 8/3/2020.

Modenieuwtjes

De Toekomst
Dana Thomas, journalist voor onder meer The New York Times Style Magazine én auteur van Gods and Kings en bestseller Deluxe, lanceerde Fashionopolis dinsdag in Amsterdam bij Fashion for Good op het Rokin. In het boek focust ze vooral op visionaire ontwerpers en ­bedrijven die door het bedenken van duurzame oplossingen een positieve toekomst voor de mode-industrie kunnen ­betekenen.

Suikerspinroze
De jurk in shocking pink tule uit de H&M x Giambattista Valli-collectie die Kendall Jenner in mei droeg naar het amfAR-gala kreeg 5,1 miljoen likes op haar ­Instagramaccount. De Zweedse modeketen komt nu met een variant in ­suikerspinroze – vanaf 7 november te koop.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden