PlusInterview

Theatermaker Marjolijn van Heemstra dicht ter relativering: ‘We zijn gewoon niet belangrijk’

Marjolijn van Heemstra: ‘We reageren op wat er om ons heen gebeurt. Ik ook, maar ik wil dat niet.’Beeld Marco Okhuizen

Voor het slapengaan loopt schrijver en theatermaker Marjolijn van Heemstra altijd een blokje om. Even uitzoomen. Ook in haar dichtbundel Reistijd, bedtijd, ijstijd neemt ze afstand van de hectiek van alledag.

Het leven is soms niet te doen,” zegt Marjolijn van Heemstra (39). “Voortdurend dat hoge tempo.” Van Heemstra is schrijver, dichter en theatermaker. Haar roman En we noemen hem werd in 2017 bekroond met de BNG Bank Literatuurprijs. Eerder publiceerde ze twee dichtbundels en maakte ze theatervoorstellingen bij het Ro Theater in Rotterdam. 

Opnieuw een dichtbundel schrijven was nooit haar plan (“Dat levert niets op, geen geld en amper lezers”), maar door de coronacrisis kwamen de gedichten als vanzelf. “Van de ene op de andere dag was mijn agenda helemaal leeg. Al mijn repetities, optredens en lezingen waren afgelast. Tijdens de lockdown vond ik zoveel rust.”

En toen kwamen de gedichten?

“Ik moest ook andere dingen doen, proberen geld te verdienen. En de kinderen waren thuis. Maar gedichten schrijven was heel ontspannend. En omdat alles stilstond tijdens de lockdown, ging dat vanzelf.”

Het klinkt alsof de lockdown een cadeau was.

“We leven in zo’n hectische tijd. Het is een beetje een einde-van-de-tijdgevoel: Amerika gaat ten onder, de klimaatproblemen lijken onomkeerbaar en de pandemie maakt mensen bang. We zijn steeds bezig te reageren op wat er om ons heen gebeurt. Ik ook, maar ik wil dat helemaal niet doen. Tijdens de lockdown kwam de rust vanzelf. Ik had geen besef meer van tijd, van welke dag van de week het was. Ik heb de behoefte om uit te zoomen, om ver in de tijd terug te blikken. Het besef dat de aarde al miljarden jaren bestaat, maakt mij kalm.”

Waarom wordt u daar rustig van?

“We overleefden eerder ijstijden en pandemieën. De tijdlijn terug is zo lang. Voor ons lijkt de Tweede Wereldoorlog al lang geleden, maar waarom kijken we nooit tienduizend jaar terug? Dat is nog steeds niet veel als je denkt aan de miljarden jaren die achter ons liggen. Door naar andere tijdvakken te kijken, voel ik lucht en rust. Dit probeer ik over te brengen in mijn gedichten.”

Die lange tijdlijn relativeert ons bestaan?

“We zijn gewoon niet zo belangrijk als we denken. We hebben de neiging onszelf zo enorm te koesteren. En ja, we moeten onszelf belangrijk vinden, want anders komen we niet vooruit. Maar we moeten tegelijkertijd inzien dat we onbelangrijk zijn. Die twee kanten bestaan de hele tijd naast elkaar. Wat stellen wij nu helemaal voor met onze planeet? Tegelijkertijd maken we ons druk over onze kapsels en socialemedia-accounts. Ik doe dat ook, me druk maken over kleine dingen, maar juist daarom wil ik er soms vanaf.”

Hoe vindt u nu kalmte, na de lockdown?

“Eerlijk gezegd lukt dat meestal voor geen meter. Soms even. Er bestaat een Amerikaanse actiegroep, The napping resistance movement, die letterlijk slapend actievoert. Volgens deze groep is slapen het beste verzet tegen een wereld waarin we als gekken moeten produceren en consumeren. Als we uitgerust zijn, kunnen we beter zorgen voor onszelf en de wereld. Ik vind dat heel zinnig en interessant.”

Enkele gedichten in uw nieuwe bundel gaan over het moederschap. Wat wilt u uw kinderen meegeven?

“Mijn kinderen zijn 3 en 5 jaar oud. Tijdens de lockdown hebben we gepraat over het heelal en de oerknal. Ik vertelde over het begin van het leven op aarde, de sterren, de tijdlagen, de evolutie. Ik vind dat alle kinderen hierover meer zouden moeten leren. Volgens mij geldt dat als je het besef hebt van de lange tijdlijn die achter ons ligt, je ook een beeld hebt van een lange tijdlijn die voor ons ligt. Ik hoop dat ze daar rust in zullen vinden. Als ik geen kinderen had, zou ik minder angstig zijn. De klimaatvoorspellingen zijn behoorlijk somber.”

Sommige mensen vinden poëzie lezen moeilijk. Wat wilt u tegen hen zeggen?

“Het is vergelijkbaar met wijn. Ik heb geen verstand van wijn en ben bang door de mand te vallen als in een restaurant om mijn mening wordt gevraagd. Mensen zijn soms bang een gedicht niet te snappen. Maar het is niet erg als je een gedicht niet helemaal begrijpt. Bovendien snap je na twee of drie keer lezen juist vaak heel veel van een gedicht en ben je blij zélf iets te hebben ontdekt van die betekenis. Poëzie kost ook niet meer tijd dan een roman, omdat poëziebundels dunner zijn. Als mensen vragen hebben over mijn gedichten, kunnen zij mij altijd mailen. Dat zou ik leuk vinden.”

De dichtbundel Reistijd, bedtijd, ijstijd is verschenen bij Das Mag Uitgeverij (€22).
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden