Hans Aarsman zit voor de politie in een coldcasegroep: ‘We zeggen nooit: wat een achterlijk idee.’

PlusInterview

Theatermaker Hans Aarsman: ‘Geheugen is puur chemie’

Hans Aarsman zit voor de politie in een coldcasegroep: ‘We zeggen nooit: wat een achterlijk idee.’Beeld Tamar Ottink

Hans Aarsman is vooral bekend van zijn rubriek De Aarsman Collectie in de Volkskrant, maar maakt ook voorstellingen waarin hij de wereld analyseert en, nu, waarschuwt voor patronen.

Hoe krijg je een geniaal idee en, minstens zo belangrijk, hoe overtuig je daarna andere mensen? Hans Aarsman (68) vertelt in zijn nieuwe voorstelling over driehoeksdenken: als je eenmaal een bepaald ­patroon ziet, is het lastig om nog open te staan voor nieuwe, mogelijk conflicterende informatie.

Wat is de beste manier om driehoeksdenken te doorbreken?

“Het werkt heel goed om in kleine groepjes zonder hiërarchische structuur bij elkaar te komen. Ik zit bijvoorbeeld in een coldcasegroep van de politie. Vier mannen en vier vrouwen die allemaal een andere achtergrond hebben. Aan de hand van foto’s of een proces-verbaal poneert iemand een theorie en dan gaan we kijken of en, zo ja, hoe we die kunnen bewijzen. We zeggen nooit: wat een achterlijk idee. Zelfs als het niet klopt, kun je toch op het spoor gezet worden dat tot de oplossing leidt.”

“Iets soortgelijks doe ik in het ziekenhuis. Ik laat artsen in opleiding foto’s zien van verfvlekken op straat, die zijn ontstaan omdat mensen hun emmer van de bouwmarkt hebben laten vallen. Dan vraag ik: wat zegt het patroon van de verf over hoe die emmer is gevallen? Dat samen puzzelen kan ze helpen in hun werk. Ze leren om echt analytisch te kijken naar informatie. Om buiten protocollen te denken.”

Vindt u het fijn om ongelijk te hebben?

“Het gebeurt me regelmatig bij De Aarsman Collectie. Je probeert een foto goed te analyseren, maar er zijn altijd dingen die ik niet zeker weet. Mijn vriendin leest de stukken een dag voor ze naar de krant gaan en dan zegt ze soms: heb je dat gezien? En dat? Dan denk ik eerst: gadverdamme, ik dacht dat ik klaar was. Maar na een minuut of vijf besef ik dat het stuk alleen maar beter wordt als ik haar observaties meeneem.”

U vertelt in de voorstelling over het kruidje-roer-mij-niet, dat zijn bladeren sluit bij gevaar. Als het gevaar te vaak uit dezelfde hoek komt, sluiten de bladeren niet meer. Ook niet als het een maand later nog een keer geprobeerd wordt. De plant lijkt dus te leren. Wat zegt dat over wat ‘geheugen’ is?

“Geheugen is puur chemie. Sommige mensen vinden dat je de schoonheid van het bestaan weggooit als je zoiets zegt. Dat je de ziel negeert. Maar wat er allemaal gebeurt in de hersenen, waarom jij een bepaalde beslissing neemt en een ander niet, dat is zo fascinerend. Het leven wordt helemaal niet minder leuk als je in termen van chemie denkt, het wordt alleen maar interessanter.”

“Je hoort vaak dat artsen op den duur overbodig worden omdat je protocollen aan robots kunt voeren die vervolgens de juiste diagnose stellen. Maar tussen een protocol en wat er bij ons bovenin gebeurt, gaapt een gat van heb ik jou daar. In een protocol staan bewustgemaakte inzichten, maar zoveel inzichten zijn we ons niet bewust. Je zou de mannen de kost moeten geven die zeggen dat ze op blonde vrouwen vallen, maar verliefd worden op een vrouw met zwart haar. We kennen onszelf slecht. Dat is een gebied waar computers voorlopig niet bij kunnen.”

U zingt in Dokter Aarsman een lied waarin u de boodschap van de voorstelling op rijm heeft gezet. Hoe kwam u op dat idee?

“Na try-outs praat ik vaak met het publiek en ik merkte dat mensen amper onthouden waar het eigenlijk over ging. Toen dacht ik: dan zing ik het. Ik heb een missie met deze voorstelling. Ik wil waarschuwen voor het gevaar van driehoeksdenken en laten zien hoe fijn het is om te onderzoeken. Je hoeft je nooit te vervelen. Je hoeft nooit meer dure vakanties te ondernemen of rare dingen te kopen. Geld maakt fantasieloos. Iemand die meer dan 60.000 euro per jaar verdient, is vaak van het pad af. Dan weet je niet meer wat belangrijk is. Sommige rijke mensen huren experts in om kunst te kopen, zodat ze er iets over kunnen vertellen als er visite komt. Zelf hebben ze er geen enkele moeite in gestoken. De ware schoonheid ervan ontgaat ze volledig. Ik vind dat zo sneu.”

Dokter Aarsman, Kleine Komedie, 27/2 en 28/2 (première). Daarna tournee. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden