Theaterfestival Amsterdam van start

Theaterfestival, tot en met 13 september in de hele stad. Foto ANP Beeld
Theaterfestival, tot en met 13 september in de hele stad. Foto ANP

AMSTERDAM - Het Theaterfestival is begonnen. De hoogtepunten van het seizoen zullen komende dagen te zien zijn in de Stadsschouwburg. Kritiek is er ook: er is te veel theater en veel is niet goed.

Er zal veel worden gefêteerd, een beetje worden gefulmineerd, maar vooral onder het genot van een goed glas wijn worden gekeuveld over het mooie theatervak.

De Staat van het Theater, de klassieke openingspeech van het festival, geeft gelukkig nog wel eens een speldenprik in deze wereld vol schouderklopperij.

In 2006 riep Toneelgroep Amsterdam-directeur Ivo van Hove in zijn 'J'accuse'-speech nog de crisis uit in het theater, waarna hij een felle discussie ontketende over het theaterbestel. Een jaar later kwam er een cultuuradvies waarin het volledige subsidiestelsel op de schop moest en waarin veel van Van Hoves klachten gehoor kregen.

Anno 2009 is er overal crisis, behalve in het theater, dus felicitaties zijn op zijn plaats. Maar voordat het pluimen uitdelen weer begint, presenteert TF-directeur Jeffrey Meulman twee buitenstaanders die het naar binnen gekeerde wereldje weer even mogen wakkerschudden.

Kordaat loopt journalist en Nova-presentator Clairy Polak het podium van de Stadsschouwburg op. Ze was een jaar juryvoorzitter van TF en daarmee verantwoordelijk voor de selectie van de beste voorstellingen van het afgelopen seizoen.

'Genoten' heeft ze, dat ten eerste. Maar dan komt de kritiek. Het is veel te veel allemaal. En dan drukt ze zich nog zachtjes uit.

''Jullie theaterwereld is een aparte wereld. Het is niet gemakkelijk voor een buitenstaander theater te volgen. Er waren dit jaar 1100 voorstellingen, waarvan de jury er 278 heeft gezien.''

Ook maakt Polak zich zorgen over het aantal toneelscholen in Nederland, die jaarlijks tientallen acteurs de arbeidsmarkt opstuurt. En er komen nog altijd acteursopleidingen bij, in deeltijd of op mbo-niveau.

Polak: ''Iedere kunstopleiding moedigt zijn studenten aan vooral hun droom te volgen, zonder te denken waar die mensen later terecht moeten komen. Als minister Plasterk van Cultuur ergens op kan bezuinigen, dan is het hier op. Of laat meer schuifdeuren bouwen, dan kunnen ze daar optreden.''

Gelach, soms een beetje schamper, klinkt uit de zaal. Polak legt de vinger op de zere plek: er is te veel en veel is niet goed.

Pierre Audi sprenkelt nog meer zout in de wond. Als directeur van De Nederlandse Opera en leider van het Holland Festival is hij eigenlijk ook een buitenstaander. Zijn Staat van het Theater is een strenge preek. Want hoewel hij het Nederlands theater 'gezond' noemt, meet hij zich de rol aan van de ziener Tiresias. ''Donkere wolken pakken zich samen en maken zich op om alles weg te vagen wat wij in gezondheid genoten.''

Audi is strikt: het theater is te trendgevoelig. Het moet hem van het hart 'dat het voortbestaan van de kunstvorm theater in gevaar wordt gebracht door de weigering van artistiek leiders te accepteren dat het theater in een traditie staat'.

''Als leiders van culturele instellingen hebben wij niet alleen de verantwoordelijkheid voor artistieke kwaliteit, maar ook voor het achterlaten van genoeg kanalen om vers bloed te laten stromen dat onze theaters, concertzalen en festivals in leven zal houden.''

Rumoerig verlaten de toeschouwers de zaal. In café Stanislavski grijpen ze naar de dure witte wijn. Te veel theater? Geen traditie - de preken zinderen na.

Een paar honderd meter verderop is de opening van het Amsterdam Fringe Festival bij Theater Bellevue. De Fringe heeft geen selectie, geen pretentie, dertig jaar jonger publiek, vijftig voorstellingen, hiphop in de regen en een konijnenpak op het podium.

En als gast komt dit jaar Elena K. Holy, die in New York een grote rol speelt in het zogenaamde derde theatercircuit. Later deze week zal Holy een toespraak houden met als titel How to survive, artistic, unsubsidised and succesful?

TF-directeur Jeffrey Meulman staat er tijdens de opening van het Fringe Festival bij alsof hij niet net ook in de schouwburg was, waar de toon veel plechtiger was. ''Ik ben verscheurd hè, dat begrijp je.'' (LORIANNE VAN GELDER)

Theaterfestival, tot en met 13 september in de hele stad. www.tf.nl
www.amsterdamfringe.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden