PlusAchtergrond

Theatercollectief Bog. werkt nu maar aan een album

Theatercollectief Bog. is wel gewend aan onzekerheid, maar nu hun premièrevoorstelling op het Holland Festival is gecanceld, is die onzekerheid wel erg groot. En dat repeteren via Zoom? ‘Ik vond het een verdrietige gewaarwording.’ 

Theatercollectief Bog. maakte TAL., een voorstelling over taal die op 18 juni in première zou gaan op Holland Festival.Beeld Frederique Donker

Voor theatermakers en andere kunstenaars is werken in onzekerheid niet per se nieuw: aan een repetitieproces begin je vaak zonder dat je al weet wat de uitkomst gaat zijn. Maar wanneer je nu aan een voorstelling werkt en je aan het begin van een proces nog niet eens weet of je de voorstelling op een podium voor een publiek gaat spelen, is die onzekerheid toch net een stukje groter. Theatercollectief Bog. zou op het Holland Festival spelen met hun voorstelling TAL., maar verkent nu de wereld van Zoomrepetities en hardnekkige thuisfiguranten.

Niet op de tennisbaan

“We weten wel wat het is om met onzekerheid te werken,” zegt Benjamin Moen. Hij is een van de vier makers van het collectief, samen met Judith de Joode, Sanne Vanderbruggen en Lisa Verbelen. Ze maken voorstellingen die de grote thema’s van het leven proberen te vatten in taal, zoals ze eerder deden in de voorstellingen GOD., OER. en KID. Moen: “Bij het maken van kunst weet je nooit waar het schip gaat stranden. Wat dat betreft zijn de beginvoorwaarden wel normaal. Ondanks dat is die onzekerheid nu wel heel prominent aanwezig.”

Na drie weken repeteren zonder zekerheid te hebben over de vorm, hoorden ze afgelopen week dat het Holland Festival, en daarmee hun voorstelling in de oorspronkelijk bedachte vorm op een tennisbaan, niet doorgaat.

Verbelen: “We wilden niet koste wat kost ons werk doorzetten. Dat voelde als een belediging voor het theater. We wilden iets doen zonder het gevoel te hebben water bij de wijn doen. Niet dat orkest zijn op de Titanic dat maar doorspeelt terwijl het schip zinkt, maar zoeken naar welke ruimte deze tijd kan geven voor iets anders. Al snel kwam het gesprek op waarom je theater leuk vindt. Het feit dat het live is, is essentieel. Na een dag veel praten schreef ik in mijn boekje: ‘Bog. wil echt een voorstelling maken. We willen dat er mensen samenkomen en dat die dicht bij elkaar zitten en ergens naartoe moeten. Dat het dan begint, een boogje heeft en een einde.’ We gingen die elementen die bij theater horen opnieuw liefhebben.”

Ondanks de hernieuwde liefde voor al die elementen die theater theater maken, moest er afscheid worden genomen van het idee van een voorstelling met mensen dicht op elkaar. Roos Euwe, dramaturg van het collectief: “Gelukkig hebben we dat als groep met elkaar kunnen doen: afscheid nemen van wat je in gedachten had, je eigen leven zien veranderen. Het was waardevol om die dingen als groep te incasseren en gezamenlijk de mogelijkheden proberen te zien.”

Thoughtband

Gerepeteerd wordt er dus nog steeds. Voor TAL., de voorstelling die op 18 juni in première zou gaan op het Holland Festival. Een voorstelling over het belangrijkste instrument van de mens: de taal. De Joode: “Onze voorstellingen zijn eigenlijk altijd een poging om iets heel groots te vatten met de tool taal. Nu zijn we die tool helemaal aan het bevragen.” Moen: “Er was al langer een fantasie om het ook eens te hebben over ons eigen gereedschap. We waren de taal al eerder zat en hebben toen na onze derde voorstelling GOD. een dansvoorstelling geprobeerd te maken, maar dat mislukte heel erg en dat werd toch weer een taalvoorstelling ”

Verbelen: “Volgens mij was een van de laatste zinnen van GOD. ‘het verlangen om zo dicht bij iemand anders te zijn dat er geen plek meer is voor woorden. Alsof woorden plek innemen.’”

Dat onderzoek naar de plek die woorden innemen bleek nog steeds relevant. Maar iets maken zonder te weten wat de uiteindelijk vorm wordt, bleek zwaar. Daarom wordt nu gewerkt aan een album dat sowieso beluisterd kan worden.

Moen: “We gaan nog steeds met de hele groep een compositie maken. Een soort luisterperformance waar we een opname van maken. En waar als het meezit nog een liveversie van komt. Maar in ieder geval een album.” Bog. gaat dus te werk als band. Verbelen: “We werden soms al een thoughtband genoemd. Dus dit is dan het eerste album van de thoughtband.”

Zoomrepeties

Van een voorstelling over de taal als instrument, naar een onderzoek dat niet alleen het instrument onderzoekt, maar noodgedwongen ook nog de vorm en het medium waarbinnen dat instrument wordt gepresenteerd. Componist Jens Bouttery werkt vanuit zijn thuisstudio ook mee aan de voorstelling.

Dat repeteren ging tot nu toe via Zoom. Bouttery: “Wat ik alleszins merk is het feit dat je niets terug voelt komen. Ik heb een spreekbeurt gehouden over het ontstaan van muziek en dat het ontvlooiingsmechanisme bij apen daar een grote rol in heeft gespeeld. Daarbij komen endorfines vrij. Doordat we die fysieke aanraking nu niet hebben, lijkt het soms alsof die endorfines niet helemaal los kunnen komen, die botsen nu tegen die schermen op”

Verbelen: “Een werkdag bij Bog. eindigt vaak rond een uur of vier met dat we allemaal vooral grappen gaan maken. Dan is de koek op van het filosofische denken. Nu is dat sowieso eerder en ook niet zo grappig. Dat vond ik een verdrietige gewaarwording. Ik ben gewend dat een repetitiedag eindigt met een half uur lachen.”

Dat wil gelukkig niet zeggen dat er helemaal niet gelachen wordt. Bijvoorbeeld als Sanne midden in het gesprek haar beeld uitzet en in de chat meedeelt dat er steeds een hardnekkige ­figurant – te weten haar kind – in beeld komt. Of wanneer er bij iedereen pretoogjes verschijnen als er wordt nagedacht over de mogelijkheden om toch nog iets live te doen. Op een manier. Hopelijk misschien ooit.

TAL. van Bog., in coproductie met Het Zuidelijk Toneel, gaat in de vorm van een album in première op 18 juni tijdens een versie van het Holland Festival 2020.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden