Plus

Theater na de Dam: 'Over een paar jaar zijn er geen getuigen meer'

Theater na de Dam begon in 2010 met zeven voorstellingen. Inmiddels is het allang geen uitsluitend Amsterdamse aangelegenheid meer. Vrijdagavond zijn er in het hele land meer dan tachtig voorstellingen te bezoeken.

Repetitie in de Theaterschool in de Jodenbreestraat voor de voorstelling in de Tolhuistuin Beeld Hans Smit

Voor Theater na de Dam wordt in twee weekenden en tijdens de meivakantie een voorstelling uit de grond gestampt. Zo kun je op een zaterdagmiddag in De Krakeling twintig jongeren bezig zien. Ze repeteren hun tekst, hun stoelen in strakke rijen opgesteld op de speelvloer.

Ieder heeft een eigen regel: "Ze zijn niet meer teruggekomen," "Mijn broer die deed wel stiekeme dingen" of "Na de oorlog speelden we nog steeds oorlogje."

"We spelen op 4 mei korte toneelstukjes in verschillende woonkamers hier in de buurt, omdat toneelspelen in de oorlog niet mocht," vertelt Lidwien (13) in een pauze. "Het publiek gaat van de ene naar de andere plek."

"Ja, en we gaan ook de 'swing' dansen," zegt leeftijdgenoot Fiankson. "Omdat die dans ook door de Duitsers verboden was. Alles stiekem, de voorstelling heet ook In het Geniep. Het publiek gaat van de ene naar de andere plek".

Allebei spraken ze ter inspiratie met mensen die de oorlog hebben meegemaakt. Fiankson: "Ik heb Greetje geïnterviewd, haar ouders werden opgepakt, omdat haar vader bezig was met illegale radio. Ze was erbij toen ze verdwenen."

Lidwien: "Nanny heette ze, de vrouw die ik sprak. Ze vertelde dat zij en haar zus niet mee mochten met hun ouders. Die gingen naar Auschwitz. Zij was vier en haar zus dertien. Ze moesten onderduiken en werden ook nog gesplitst, dat vond ik heel heftig. Ik had nog nooit zo bij de oorlog stil gestaan. Ik ben katholiek en dat katholieken ineens niks meer zouden mogen, ik schrok daar wel van."

Zichtbare voorstellingen
Theaterdocente Hanna Timmers (31) coördineert namens Theater na de Dam de jongerenprojecten. "Die kaatsing naar het nu is voor ons het belangrijkste van het herdenken. De gesprekken met ouderen zijn altijd het uitgangspunt. Je wordt door de verhalen aangezet tot nadenken over wat jouw plaats zou kunnen zijn in tijden van oorlog."

Fiankson (13) en Lidwien (13) Beeld Hans Smit

"We willen ook altijd dat de voorstellingen zichtbaar zijn, dus buiten een theaterzaal. Dat je met publiek door een straat loopt waar Joden hebben gewoond, of waar een vliegtuig is neergestort zoals in de Spaarndammerbuurt, dat maak je buiten veel zichtbaarder. In een theater zou dat niet kunnen."

"Amsterdam-Noord, waar de bommen verkeerd vielen," klinkt het in een zaaltje in de Theaterschool in de Jodenbreestraat. Hier repeteert een groep van twintig jongeren die een voorstelling maken voor de Tolhuistuin, getiteld Dat Wat Wij Delen.

Niet over theater in het geniep, zoals in De Krakeling - dat was iets voor de andere kant van het IJ. Hier gaat het over arbeiders en het wij-gevoel in Noord. Zoals in 1944 het kampioenschap van De Volewijckers werd gevierd, met iedereen erbij, tot aan onderduikers toe.

Mens van vlees en bloed
"Toen ik een paar jaar geleden een voorstelling van Theater na de Dam zag, wist ik dat ik zelf wilde toneelspelen," zegt de 14-jarige Benjamin. "En nu zit ik op een school waar ik dat leer."

Ook Asina (17) speelt al. In de Tolhuistuin sprak zij ter voorbereiding een oude man die gewoon nog op de fiets kwam. "Lekker sportief bezig, dacht ik nog. We hebben wel anderhalf uur met hem gesproken, heel surreal. Een mens van vlees en bloed die zo'n belangrijk stuk van de geschiedenis heeft meegemaakt. Over een paar jaar is er niemand meer die het kan navertellen, dat vond ik heel bijzonder."

Hanna Timmers: "Het zijn heel gemixte groepen jongeren. Er zijn er die niks met theater hebben maar die oorlog heel interessant vinden. Die nemen dat theater op de koop toe. En anderzijds zijn er jongeren zoals Benjamin en Asina, die zo veel mogelijk willen spelen. Voor hen komt die oorlog in eerste instantie op de tweede plaats. Vooral door die gesprekken met ouderen realiseren ze zich dan hoe interessant het is daar via Theater na de Dam kennis van te nemen."

In het Geniep - Theater De Krakeling: vrijdag 20.30 uur, zaterdag 13.30 en 16.30 uur. Dat wat wij delen - Tolhuistuin: vrijdag 19.30 uur (de twee minuten stilte maken onderdeel uit van de voorstelling), zaterdag 15.00 uur en 19.30 uur. Voor de andere jongerenvoorstellingen en het volledige programma van Theater Na de Dam: theaternadedam.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden