Plus

The White Album: toch niet 'het geluid van een band die uiteenvalt'?

Vijftig jaar na de eerste editie verschijnt er deze week een nieuwe versie van The White Album. Dit meest omstreden album van The Beatles werd opnieuw gemixt door Giles Martin (49), de zoon van hun vaste producer. 'Het was een intimiderende klus.'

The Beatles in 1966 in Japan. Van links naar rechts: Paul McCartney, John Lennon, Ringo Starr and George Harrison Beeld ANP

Abbey Road was natuurlijk de passendste locatie geweest, maar de studio waar The Beatles al hun platen opnamen is vandaag bezet. De Maida Vale Studios, iets verderop in het Londense stadsdeel Westminster, is echter ook een passende omgeving.

Voor de BBC namen The Beatles daar in de jaren zestig veel radiosessies op. ­Muziekjournalisten uit de hele wereld zijn uitgenodigd om hier te horen hoe The White Album klinkt in de mix van Giles Martin.

En dat valt zeker niet tegen. Fris en helder klinkt de ­muziek, alsof er een audiostofdoek overheen is gehaald. In overbekende songs vallen opeens heel nieuwe dingen op. Telkens na een rondje muziek klinkt in de Maida Vale Studios een klaterend applaus.

Op het podium zit Giles Martin er even trots als ongemakkelijk bij. Hij is net zo'n keurig heerschap als zijn vader George was.

Geen titel
George Martin, die twee jaar geleden op 90-jarige leeftijd is overleden, produceerde alle platen van The Beatles. De laatste tien jaar van zijn leven hield hij zich ook bezig met het remixen van dat materiaal, waar hij wegens ernstige gehoorproblemen bij werd geassisteerd door zoon Giles.

Sgt. Pepper remixten ze nog samen, voor de nieuwe mix van The White Album is alleen Giles Martin verantwoordelijk.

Officieel heeft de plaat uit 1968 geen titel, maar vanwege de geheel witte hoes werd hij al snel The White Album en in Nederland Het Witte Album genoemd. Die minimale verpakking vormde een groot contrast met de bonte hoes van voorganger Sgt. Pepper. Maar ook muzikaal was The White Album heel anders.

Na de artistieke en technische triomf van Sgt. Pepper was het op The White Album weer back to basics, maar ook ­bevatte de plaat vergaande experimenten. The White Album, een dubbelelpee met wel dertig tracks, is de enige Beatlesplaat met even fanatieke voor- als tegenstanders.

Het is de plaat van hits als Ob-la-di, Ob-la-da, Back in the U.S.S.R. en While My Guitar Gently Weeps, maar ook van het onbetamelijk hard rockende Helter Skelter en het door Stockhausen beïnvloede, elektronische Revolution 9.

Onbekommerde lol
Zoals dat gaat dat met dit soort projecten verschijnt de­ ­jubileumeditie van The White Album in verschillende versies. De meest luxueuze is een box met zeven cd's. Maar ook in de minder begrotelijke versies krijgt de liefhebber veel extra's in de vorm van studio-outtakes en demo's.

Vooral die demo's, die werden gemaakt bij George Harrison thuis, zijn leuk. Te horen zijn niet alleen de embryonale versies van latere hits, maar ook hoor je The Beatles ­onbekommerd lol maken.

Beeld Apple Corps Ltd

De taperecorder liep mee bij alles wat The Beatles deden. Van Sexy Sadie bestaan wel 107 versies vertelt Martin.

"Eerder in hun carrière namen ze Paperback Writer in anderhalve keer op. Dat ze voor The White Album vaak zo ontzettend veel versies van een nummer vastlegden, was niet omdat ze niet tevreden waren, maar omdat ze wilden onderzoeken hoe een song zich kon ontwikkelen."

En hun productie als songschrijvers was enorm. Ook op een dubbelelpee paste niet alles wat The Beatles bij Harrison thuis bedachten.

Een hoogtepunt tussen de extra's bij de nieuwe uitgave van The White Album is Child of Nature, een prachtig weemoedig liedje waarvan Lennon de melodie later als soloartiest gebruikte voor het nummer Jealous Guy.

"Nu vinden we het onvoorstelbaar dat The Beatles niets met zo'n nummer hebben gedaan," zegt Martin. "Maar bij hen bleven de liedjes maar komen. Wij vinden Child of Nature prachtig, voor hen was het just another song.'

The Beatles deden vijf maanden over de opnames van The White Album. Hoelang werkte u aan de remix?

Giles Martin: "Langer. September vorig jaar zijn we eraan ­begonnen, april dit jaar waren we klaar. Het duurde langer dan verwacht omdat ik niet tevreden was over de eerste mix. Waarna we weer helemaal opnieuw begonnen. Verder was er al dat restmateriaal."

"Er waren duizenden uren aan tapes. Assistenten die veel meer van The Beatles weten dan ik, hebben geselecteerd wat echt interessant was."

Wat beviel niet aan die eerste mix?
"Hij leek te veel op het originele album. Ik was er niet op uit de plaat echt anders te laten klinken, maar ik wilde een remix die recht deed aan de studioperformance van The Beatles. Ze ­waren gestopt met toeren. De studio was de plek geworden waar ze stoom afbliezen. Die energie wilde ik overbrengen."

Ik hoor in de remix dingen die me nooit waren opgevallen. Een gitaarlick, een drumbreak, koortjes. Hoe besluit u waar u in de remix van een song de nadruk op wilt leggen?
"Het is geen kwestie van de nadruk leggen op bepaalde elementen. Ik benaderde de song als geheel. Techniek interesseert me maar tot op zekere hoogte, het gaat me vooral om emotie. Dear Prudence is een heel teder nummer. Dát heb ik benadrukt. Zoals ik in Helter skelter de agressie benadruk."

"Wat ik gedaan heb, komt hier op neer: ik heb ­alle schuifjes weer op nul gezet en heb de songs gemixt zoals ik me ze ­herinnerde. Dat de remix anders klinkt dan het origineel laat zien hoe onbetrouwbaar het ­geheugen is."

Is het in zekere zin geen heiligschennis ook maar iets te veranderen aan opnames van The Beatles?
"Puristen vinden het idee van een remix uit den boze. Hoeveel discussies ik hier al niet over heb gevoerd. Ik luister naar de tegenargumenten, maar hoor tegelijk de stemmen van Paul en Ringo. Zij hebben me gevraagd deze ­remix te maken."

"Natuurlijk was het heel intimiderend om met dit materiaal aan de slag te gaan, maar ik deed het wel met de toestemming en aanmoediging van Paul en Ringo én de weduwen van John en George."

Wat hebt u geleerd over The Beatles dat u nog niet van ze wist?
"Mijn vader moest niets hebben van The White Album. Als het ter sprake kwam, betrok zijn ­gezicht. Toen hij in de ­jaren vijftig als producer bij EMI kwam te werken, was het zijn taak ­muziek zo natuurgetrouw mogelijk op de band vast te leggen. Samen met The Beatles ontdekte hij dat er veel meer mogelijk was in de studio."

Giles Martin: 'Ik leerde The White Album pas in de jaren negentig kennen.' foto Alex Lake Beeld Alex Lake

"Sgt. Pepper was voor hem het hoogtepunt van hun ­samenwerking. Hij had gedacht dat ze op de ­opvolger dat geluid nog verder zouden uitbouwen. Maar The Beatles wilden juist terug naar de basis. En ze namen zelf het heft in handen. Mijn vader was als de ­leraar die de orde over de klas kwijtraakte."

"Het beeld van The White Album is dat het in een heel dysfunctionele periode werd opgenomen: Yoko kwam erbij, Ringo liep weg. Maar als je de demo's en outtakes hoort, hoor je dat The Beatles het juist heel goed met elkaar konden vinden en elkaar ook steunden. Dat was echt nieuw voor mij."

"Ik had het idee dat ze voort­durend ruzie aan het maken waren. Lennon heeft veel aan dat beeld bijgedragen. Hij noemde The White Album 'het geluid van een band die uiteenvalt'. Maar in een gesprek met mijn vader, vlak voor diens dood, zei hij dat hij die uitspraak had gedaan toen hij weer eens high was."

In 2013 produceerde u McCartney's soloalbum New. Verschilt zijn tegenwoordige werkwijzein de studio veel van die ten tijde van The Beatles?
"Nee, ik denk het niet. Gebleven is in elk geval de enorme werklust. Ik heb nooit een andere ­artiest meegemaakt die zo enthousiast was in de studio als McCartney. Heel ­gedreven en ­intens. En bereid echt alles uit te proberen."

"Bij New kwam hij altijd rond 11.30 uur de studio in. Om 12.00 uur begonnen we en dan werd er aan één stuk doorgewerkt tot 19.30 uur. Geen ­minuut werd er verspild, hij wilde maar door. Echt, ik had niet eens tijd om tussendoor naar de plee te gaan."

The White Album is van 1968. U werd een jaar later geboren. Wanneer werd u zich bewust van The Beatles?
"Vrij laat pas. Mijn vader nam zijn werk niet echt mee naar huis. We hadden niet eens een hifi-installatie. Mijn zus en ik hadden wel een eenvoudige platenspeler. Onze enige twee platen waren ­Abbey Road van The Beatles en een elpee van Carole King. In de jaren zeventig produceerde mijn vader platen van Jeff Beck en America. Daar hoorde ik hem weleens over, maar over The Beatles had hij het zelden."

"Je moet ook niet vergeten dat The Beatles lang helemaal niet zo cool waren. Eind jaren tachtig kon mijn vader zelfs moeilijk werk vinden vanwege zijn verbintenis met The Beatles. Pas in de jaren negentig werd iedereen het er weer over eens dat zij de beste band aller tijden waren. En daar speelde Oasis een grote rol in. In die tijd leerde ik ook The White Album kennen."

"Ik speelde in een band en op een avond bij de bassist thuis stond het album op. 'Hee, sommige van deze songs ken ik,' zei ik. Totale verbazing bij de anderen: 'Man, je weet toch wel dat dit The White Album is?'"

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden