PlusDe erelijst

The Rothko Chapel is na vijftig jaar nog even schitterend

In deze rubriek bespreekt de muziekredactie van Het Parool een klassieker uit de geschiedenis van pop, jazz of klassieke muziek, die het – zeker in deze tijden van thuisblijven – waard is opnieuw te beluisteren. Deze keer: The Rothko Chapel van Morton Feldman.

null Beeld

Vijftig jaar geleden schreef de Amerikaanse componist Morton Feldman (1926-1987) The Rothko Chapel, het stuk dat allerwege als een van zijn fraaiste composities wordt beschouwd. Hij componeerde het voor een bezetting die hij nadien nooit meer zou gebruiken: sopraan, alt, gemengd koor, slagwerk, cello en altviool. Hoewel Feldman geen componist was van ‘hits’, kwam hij er met The Rothko Chapel het dichtst bij in de buurt. Het werk wordt nog steeds regelmatig uitgevoerd en was van grote invloed op componisten in de wat meditatievere sferen.

Terug in de tijd The Rothko Chapel is onlosmakelijk verbonden met het gebouw met dezelfde naam in Houston, Texas, waar het ontzaglijk rijke echtpaar John en Dominique de Menil, dat een grote liefde had voor eigentijdse beeldende kunst, aan de abstract-expressionistische schilder Mark Rothko vroeg of hij het een goed idee zou vinden als ze speciaal voor zijn schilderijen een kapel zouden laten bouwen in hun eigen park. Niet geheel onverwacht vond Rothko dit meteen een geweldig plan. Hij dacht meteen aan de Chapelle du Rosaire in het Franse plaatsje Vence, waar een gebouw stond dat uitsluitend was gewijd aan het werk van de door hem zeer bewonderde Henri Matisse.

Het gebouw kwam er, zij het voor Rothko te laat. Hij maakte de opening, of beter, de inzegening, want het was ten slotte een kapel, niet meer mee, omdat hij voor het zover was een einde aan zijn leven had gemaakt, als gevolg van een depressie.

In de achthoekige kapel hingen in de rondte veertien grote schilderijen in rood-, zwart- en paarstinten. De plek geldt tegenwoordig als een van de heilige plaatsen van het modernisme. Toen het gebouw werd geopend, was Feldman een van de aanwezigen. Hij was bevriend geweest met Rothko, wiens werk van grote invloed was geweest op zijn composities. Met zijn gebruikelijke New Yorkse panache stelde Feldman zich aan De Menil voor en liet hem weten dat hij ontzettend graag een muziekstuk voor Rothko’s kapel wilde schrijven, al was het maar ter herinnering aan zijn vriend. De Menil toonde zich hier gevoelig voor en Feldman ging aan de slag.

Minder dan een jaar later was het stuk klaar. De première was een groot succes. Zeker in die gewijde ruimte was iedereen diep onder de indruk van de zachte, ontroerende muziek, met een woordloos zingend koor, zachte paukenslagen en aan het slot een merkwaardige, maar des te aangrijpender naïef-tonale melodie van de altviool, die afkomstig bleek te zijn uit een van Feldmans allereerste stukjes, geschreven op zijn vijftiende.

Waarom nu herbeluisteren? Omdat de muziek ook na vijftig jaar nog steeds even schitterend klinkt als bij de allereerste uitvoering. Bovendien kan Feldmans elegie voor Rothko niemand onberoerd laten.

Verder luisteren? Op Spotify zijn verschillende uitvoeringen te vinden. Die van het SWR Vokalensemble Stuttgart is een mooie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden