PlusInterview

The Murder of Halit Yozgat: Een opera voor een betere wereld

The Murder of Halit Yozgat. Beeld Sandra Then
The Murder of Halit Yozgat.Beeld Sandra Then

Ben Frost, een Australische componist die in IJsland woont, steunde voor The Murder of Halit Yozgat op een zaak over een racistische moord in 2006. ‘De gedachte achter deze opera is dat dit iedereen zou kunnen overkomen, zelfs u en mij, in landen waar wij een kwetsbare minderheid vormen.’

Erik Voermans

Het muziekdrama gaat over de racistisch gemotiveerde moord op de zoon van een Turkse internetcaféhouder in de Duitse plaats Kassel. Het bleek de negende van tien moorden te zijn, gepleegd door leden van een neonazistische groepering. Het onderzoeksteam van Forensic Architecture bracht de moord minutieus in kaart, waarbij een hoogst dubieuze rol voor de politieagent Andreas Temme aan het licht kwam. Temme werd nooit veroordeeld.

Frost werd zo gegrepen door de zaak dat hij er een intrigerende opera op baseerde. We spraken hem op een terras in Hannover, daags na de wereldpremière op 1 mei van dit jaar.

Wat is de drijvende kracht achter uw creativiteit? Woede? In het geval van The Murder of Halit Yozgat zou dat kunnen kloppen.

“Ja, woede, zeker, maar ik zou toch eerder denken aan nieuwsgierigheid. Ik wil tot de grenzen gaan van wat ik in me heb. Die oprekken misschien zelfs. Toen ik nog op de kunstacademie zat en schilder wilde worden, dacht ik dat een kunstenaar op zoek moest naar perfectie, terwijl ik me nu de onmogelijkheid daarvan realiseer. Mijn muzikale benadering is vooral gericht op mogelijkheden scheppen waarin ‘iets kan gebeuren’. Dat kan betrekking hebben op een specifieke instrumentatie, dus een combinatie van instrumenten, of op digitale mogelijkheden die een laptop biedt, of op een groep mensen met wie je samenwerkt.”

“Mijn taak is het dan om uit wat daardoor wordt aangereikt, keuzes te maken, te benadrukken of juist naar de achtergrond te duwen. Ik heb me vaak afgevraagd in hoeverre er bij kunstenaars als Jackson Pollock of Gerhard Richter – maar het geldt evenzeer voor componisten natuurlijk – sprake is van toevalligheden, waarmee ze vervolgens hun voordeel mee deden.”

“Het idee van (neo)nazisme en wit-nationalisme is angstaanjagend en confronterend en dat willen ze ook. Maar er is iets dat nog veel angstaanjagender is. Als je iemand met een hakenkruisvlag ziet zwaaien, weet je precies waar die persoon voor staat. Maar hoe zit het met de mensen die niet met zo’n vlag zwaaien, maar die misschien ook abjecte ideeën hebben en die niet in alle openbaarheid ventileren?”

“Daar zit voor mij de echte terreur. In Frankrijk heeft 40 procent van het volk voor Marine Le Pen gestemd. Ze verloor, maar bijna half het land vond haar gedachtegoed blijkbaar wel steun waard. Het speelt overal, zelfs in IJsland, al zijn de aantallen beperkter. Ook daar bestaat het idee dat bescherming van je eigen cultuur iets nastrevenswaardigs is.”

U bent een jonge vader. Jaagt deze ontwikkeling u angst aan?

“Ja. The Murder of Halit Yozgat gaat hierover. Het is een confrontatie met een trauma. Ik kende Halit niet persoonlijk. Het gaat ook niet om hem, als individu, maar om iets groters. De gedachte achter het stuk is dat dit iedereen zou kunnen overkomen, zelfs u en mij, in landen waar wij een kwetsbare minderheid vormen. Ik denk dat kunst ook veel beter in staat is dit inzicht over te brengen dan de politiek.”

En dan zou uw opera, vanuit de gedachte dat je het beest in de ogen moet kijken om te kunnen genezen van een trauma, een heel positief stuk zijn.

“Misschien hebt u gelijk. Er is een geweldig boek, Childhood’s End van Arthur C. Clarke, dat ik inmiddels al zeven keer heb gelezen, waarin de aarde wordt overgenomen door goedwillende aliens. Een van hun regels is dat je andere wezens geen pijn mag doen. Maar in Spanje liggen ze dwars. Daar willen ze hun stierengevechten blijven houden, want die horen bij hun nationale identiteit. Daarop doen de aliens dit: op het moment dat de toreador de stier steekt met zijn speer, voelen alle mensen op de tribune de pijn van die stier. Die gewapende vorm van empathie sprak mij zeer aan en is in onze tijd misschien ook hard nodig.”

Behalve in de ernstige muziek is Frost ook actief als filmcomponist. Hij maakte onder meer de soundtrack voor de serie Dark.

Is er een verschil tussen componeren voor theater of voor film?

“Bij een opera is er veel meer afstand. Het gaat allemaal heel traag. Tegen de tijd dat die opera in het theater komt, is het bijna het stuk van een voor mij vreemde componist geworden. Terwijl ik bij Dark veel sneller moet werken. Drie seizoenen Dark bevatten evenveel muziek als dertig albums! Ik moet veel plooibaarder zijn. Gelukkig heb ik vroeger veel met Lego gespeeld.”

Holland Festival, The Murder of Halit Yozgat, 15-16/6 in het Muziekgebouw

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden