Plus Filmrecensie

The Invisible Life of Eurídice Gusmão vertelt fraai over gewone Braziliaanse vrouwen

Het gelauwerde The Invisible Life of Eurídice Gusmão speelt zich af in het Brazilië van de jaren vijftig, maar is nog steeds actueel. Twee zussen worden gescheiden gehouden, zodat ze gewillig hun lot ondergaan: huisvrouw zijn.

Beeld -

“Mijn moeder is slechts de schaduw van mijn vader.” ­Guida ziet het scherp: in het Rio de Janeiro van de vroege jaren vijftig is voor vrouwen geen plek in de schijnwerpers. Dus azen zij en haar zus Eurídice op een uitweg uit de dwangbuis van het leven dat voor hen is uitgestippeld, dat uit niets meer bestaat dan huwelijk en gezin. Beide zussen komen echter van een koude kermis thuis in The Inivisible Life of Eurídice Gusmão van de Braziliaanse filmmaker Karim Aïnouz.

Pianotalent Eurídice voorziet voor zichzelf een toekomst als concertpianist. Ze wil naar het conservatorium in Wenen. Guida ontbeert (vindt zij zelf) zo’n gave, maar heeft wel een talent voor ‘het leven’. Dus is zij de eerste die het lot weet te ontvluchten, door een Griekse zeeman aan de haak te slaan en er met hem vandoor te gaan.

Tegengeluid

Die impulsieve beslissing zal de levens van beide zussen tekenen, in wat maker Aïnouz terecht een ‘tropisch melodrama’ noemt. Dit is melodrama in de beste zin van het woord. Aïnouz grijpt doeltreffend terug op de klassieke Amerikaanse melodrama’s uit de jaren vijftig, in de weelderige en kleurrijke beelden van cameravrouw Hélène Louvart, maar vooral ook inhoudelijk. Onder de beschutting van ‘huisvrouwenverhalen’ maakten die klassieke films vaak ruimte voor subversieve ideeën die morrelden aan het patriarchaat. Wat toen subversief was, is het in Brazilië (en ook op vele plekken elders in de wereld) nu opnieuw, lijkt Aïnouz te willen benadrukken. Zijn messcherpe focus op gewone vrouwenlevens is in het Brazilië van president Bolsonaro al een tegengeluid op zich.

The Invisible Life of Eurídice Gusmão ging afgelopen mei in première op het filmfestival van Cannes, waar het de hoofdprijs won in het programma Un Certain Regard, de tweede competitie van het festival. Sindsdien maakte de film al een kleine zegetocht langs internationale festivals. Niet alleen Aïnouz viel daarbij veelvuldig in de prijzen, maar ook actrices Julia Stockler (Guida) en Carol Duarte (Eurídice), en cameravrouw Louvart konden terecht op lof rekenen.

Ongehuwd zwanger

Actrices Stockler en Duarte schitteren, vooral in het middendeel, als de film zich heeft ontdaan van zijn wat ­gecompliceerde opzet. Want Guida’s geliefde Yorgos blijkt een matroos van het type ‘in ieder stadje een ander schatje’. Dus staat zij al snel na haar vertrek weer op de stoep bij pa en ma, met hangende pootjes én in verwachting.

De schande van een ongehuwde zwangerschap is haar vader te groot. Hij gooit Guida het huis uit en verbiedt haar ooit nog contact met het gezin te hebben. Om haar bij haar zus weg te houden, maakt hij Guida wijs dat Eurídice naar Wenen is vertrokken. In werkelijkheid is zij, terwijl Guida weg was, uitgehuwelijkt aan een ‘goede partij’, de wat saaiige Antenor, die met de dag meer op haar vader gaat lijken.

Zo denkt Eurídice dat Guida ver weg gelukkig is met haar matroos, en Guida andersom dat Eurídice wereldwijd de sterren van de hemel musiceert. Beiden klampen zich vast aan het geluk van de ander, terwijl ze zelf steeds meer vastlopen in levens die ze nooit hebben gewild: ­Guida als alleenstaande moeder in de arme wijken van de stad; Eurídice in een huwelijk waar haar pianotalent hooguit als leuk verzetje op feestjes wordt gewaardeerd.

“Als ze in Rio was, zouden we elkaar ongetwijfeld zijn tegengekomen,” bezweert Eurídice de privédetective die ze heeft ingehuurd om haar zus te zoeken. Dat heeft ze mis. De film volgt de zussen de hele jaren vijftig. Slechts één keer in al die jaren dat ze langs elkaar heen leven, komt het bijna tot een ontmoeting. Bijna. In een subliem gechoreografeerde scène in een restaurant zijn het uiteindelijk niet de zussen, maar hun twee kinderen die elkaar heel kort ontmoeten, zonder te weten dat ze neef en nicht zijn.

De langere internationale titel volgt die van de roman van Martha Batalha waarop de film is gebaseerd; in Nederland werd die uitgegeven als Het verborgen leven van Eurídice Gusmão. De film zelf gebruikt een verkorte versie: A vida invisível. Het benadrukt des te sterker dat dit één verhaal van vele is. Zo specifiek als de setting in plaats en tijd van de film is, zo universeel is de onderdrukking.

The Invisible Life of Eurídice Gusmão

Regie Karim Aïnouz

Met Julia Stockler, Carol Duarte

Te zien in Cinecenter, Eye, Filmhallen, The Movies, Studio/K, Rialto

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden