PlusInterview

The Alpinist volgt de avonturen van een jonge Canadese bergbeklimmer: ‘Zijn puurheid intrigeerde ons’

De documentaire The Alpinist viert de eigengereidheid van de uitzonderlijke bergbeklimmer Marc-André Leclerc, een even inspirerende als tragische figuur. ‘De film was al zo goed als klaar toen Marc-André verdween.’

Joost Broeren-Huitenga
Still uit de documentaire The Alpinist. Zelfs voor ervaren klimmers is wat Marc-André Leclerc uithaalde vrijwel onvoorstelbaar. Beeld
Still uit de documentaire The Alpinist. Zelfs voor ervaren klimmers is wat Marc-André Leclerc uithaalde vrijwel onvoorstelbaar.

Alsof hij gewoon even een blokje om wandelt, met zoveel – ogenschijnlijk – gemak beklimt Marc-André Leclerc steile bergwanden. In vrije klim (zonder zekering en zonder touw) hangt hij tientallen of zelfs honderden meters boven de grond, soms aan niet veel meer dan zijn tenen en wat vingertoppen aan een richeltje, en dat nog eens in de vrieskou ook.

Toch oogt Leclerc daar aan die bergwand het meest ontspannen. Veel meer dan wanneer we hem op de grond zien, in de documentaire The Alpinist die Peter Mortimer en Nick Rosen over de jonge klimmer maakten.

Zelfs voor ervaren klimmers is wat de Canadees Leclerc (1992-2018) uithaalde vrijwel onvoorstelbaar, laat staan voor gewone lui die liever met beide benen op de grond blijven. Ook Alex Honnold – een beroemdheid onder klimmers sinds de Oscarwinnende documentaire Free Solo (2018) liet zien hoe hij in vrije klim een 900 meter hoge bergwand bedwong – keek ernaar met een mengeling van bewondering en afgrijzen.

“Elke keer dat ik The Alpinist kijk en zie wat Marc-André deed, denk ik: dat nóóit,” zegt hij met een grimas. “Zijn drive en zijn levenshouding zijn heel inspirerend, maar ik zou het niet kunnen, dat klimmen door sneeuw en ijs – het oogt zó hachelijk.”

Overvallen door een lawine

Honnold is een van de bekende klimmers die de loftrompet steken over Leclerc in The Alpinist, dat in weerwil van zijn uitzonderlijke hoofdpersoon een nogal geijkte vorm heeft. Ondanks zijn spectaculaire, niet eerder vertoonde klimverworvenheden bleef Leclerc lang onder de radar. Filmmakers Mortimer en Rosen volgden hem enkele jaren voor de film, tot aan zijn plotselinge dood in 2018, toen een lawine hem en een medeklimmer overviel in de bergen van Alaska.

Mortimer en Rosen gaan al een paar decennia mee in het klimmerswereldje; onder de titels First Ascent en Reel Rock maken ze al sinds de vroege jaren nul klimmersportretten (zie kader). Maar toen ze Leclerc tegenkwamen, wisten ze direct dat ze meer in handen hadden. “Hij was een grote persoonlijkheid, dus hij verdiende een grote film,” zegt Rosen. “Vanwege de schaal van zijn ambities, en omdat zijn stijl van klimmen meer van ons vroeg.”

Die uitdaging had meerdere lagen. Allereerst de technische kant, de logistiek van filmen in afgelegen en onherbergzame gebieden. “Er is gewoon maar een handjevol specialisten in de wereld dat dit soort camerawerk aankan,” zegt Rosen. “Mensen die én kunnen klimmen, zodat ze het werk veilig kunnen doen, én de artistieke en verhaaltechnische vaardigheden hebben om halverwege zo’n bergwand ook nog een interessant shot te maken.”

Epische klimplannen

Maar een belangrijker horde was het temperament van Leclerc, die – zo is ook in de film te zien – de filmmakers soms bewust niet op de hoogte stelde van zijn epische klimplannen. “Ik denk niet dat hij toen hij met ons in zee ging, zich volledig besefte wat het zou betekenen. Dat we hem jaren zouden volgen, dat we van hem zouden vragen prioriteit te geven aan de film.”

Voor Leclerc lag de prioriteit áltijd bij het klimmen, zegt Rosen. “Voor hem was dat heel simpel: het was zijn ervaring, en als wij erbij zouden zijn met een hele cameraploeg, was het niet hetzelfde. Een heel basale impuls, maar het duurde toch een tijd voor wij het snapten, haha. Het was soms frustrerend, maar die puurheid was natuurlijk ook precies wat ons aan hem intrigeerde.”

Marc-André Leclerc in The Alpinist. Beeld
Marc-André Leclerc in The Alpinist.

Dat beaamt ook Honnold: “Klimmen was voor Marc-André een bijna spirituele zoektocht, hij zocht naar een bepaalde ervaring en die vond hij in de bergen. Om die avonturen te vinden, moest hij het doen op een manier die niemand eerder had gedaan. Klimmen is inmiddels een olympische sport, het werd de afgelopen jaren meer mainstream, en dus ook minder rafelig en minder gevaarlijk. Marc-André is een soort tegenwicht tegen die professionalisering. Hij lijkt meer op de alpinisten van honderd jaar geleden: op avontuur in de wildernis.”

Verschrikkelijk en schokkend

The Alpinist viert Leclercs eigengereidheid, maar die heeft ook een keerzijde, want die gaat gepaard met grote risico’s. Leclercs verhaal is even inspirerend als tragisch – zijn bereidheid om tot het uiterste te gaan is bewonderenswaardig, maar die werd hem ook fataal, pas 25 jaar oud.

“De film was al zo goed als klaar toen Marc-André verdween,” vertelt Rosen. “Toen we van de ergste shock en rouw bekomen waren en opnieuw naar het materiaal keken, besloten we om daar niets aan te veranderen. We wilden niet heel opzichtig vooruit gaan lopen op dat einde. De film voert je mee in hoe hij lééft, daar wilden we niet aan tornen. Het is natuurlijk ook geen enorme verrassing als zoiets gebeurt – het is verschrikkelijk en schokkend, maar Marc-André was zich als geen ander bewust van de risico’s die hij nam, dat zit óók in de film.”

The Alpinist is te zien in De Balie, Cinecenter, FC Hyena, Filmhallen, Rialto VU en Studio/K.

Filmmakers Peter Mortimer (links) en Nick Rosen: ‘De film voert je mee in hoe hij lééft, daar wilden we niet aan tornen.’ Beeld
Filmmakers Peter Mortimer (links) en Nick Rosen: ‘De film voert je mee in hoe hij lééft, daar wilden we niet aan tornen.’

Klimfilms

Zoals Mortimer en Rosen nu een groter publiek doen kennismaken met Marc-André Leclerc, zo haalde Leclerc zelf inspiratie uit eerdere klimfilms van het duo, vertelt Rosen. “In een van onze interviews vertelde Marc-André dat hij ooit een double bill zag van twee van onze vroege films: Alone on the Wall over Alex Honnold, en The Swiss Machine over de Zwitserse alpinist Ueli Steck. Die hadden een vormende invloed op zijn idee van wat er mogelijk was in de bergen, vertelde hij. Als kind las en keek hij alles wat met bergbeklimmen te maken had. Dat was volgens mij ook waarom hij met ons in zee ging, terwijl hij zelf niet zo happig was op aandacht: hij wilde mensen inspireren met zijn visie op klimmen, de puurheid van het avontuur.”

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden