Plus

The Aalto Natives moet je niet willen uitleggen

Nathaniel Mellors en Erkka Nissinen, die elkaar ontmoetten op de Rijksakademie, maakten voor de Biënnale van Venetië een hilarische video-installatie, die nu in Amstelveen is te zien.

Groot pluche ei Geb, een bewegende robot, is één van de hoofdrolspelers van The Aalto Natives Beeld Ugo Carmeni

Op de sterke poster voor de tentoonstelling The Aalto Natives staan laaiend enthousiaste kreten uit de pers, waaronder vijf sterren van The Financial
Times.

Het oogt als een reclame voor een blockbusterfilm: de video-installatie van Nathaniel Mellors en Erkka Nissinen gooide dan ook hoge ogen op de laatste Biënnale van Venetië.

Sinds dit weekend is dit waanzinnige kunstwerk dichter bij huis te zien: in het Cobra Museum Amstelveen.

Twee animatronics (bewegende robots) stalen de show op de Biënnale. De ene robot heet Geb en ziet eruit als een groot pluche ei, de andere robot stelt zijn zoon Atum voor, een kartonnen doos. Op hun hoofden zijn beamers bevestigd die videobeelden projecteren van een volkomen geschift verhaal vol muppetachtige poppen.

Net als een goede grap moet je The Aalto Na­tives eigenlijk niet willen uitleggen. Nou goed, het uitgangspunt dan. Ei Geb en doos Atum zijn twee supergeavanceerde aliens. Atum wil een nieuwe planeet maken, en heeft daarvoor de geschiedenis van Finland nauwgezet bestudeerd.

"Een hele planeet gebaseerd op Finland?" vraagt Geb, "Finse sociale democratie, Finse sociale mobiliteit, Finse progressieve belastingheffing, Fins gratis onderwijs en een Fins gezondheidszorgsysteem?" Ja, dat is wat Atum wil, plus een zee met veel haring.

Een kosmische eend creëert Nieuw Finland en 35 miljoen jaar later komt Atum kijken wat er van zijn creatie is geworden. Een absurdistische musical met een flink aantal vieze grapjes volgt - Mellors en Nissinen schuwen poppenseks, uitgerukte ogen en een reis door ingewanden niet.

Netwerkmaatschappij
Het uitgangspunt is overdreven Fins, omdat de video-installatie werd gemaakt voor het Finse paviljoen op de 57ste Biënnale van Venetië. Tweejaarlijks worden de landenpaviljoens in de Giardini gevuld door kunstenaars die daar geacht worden hun land te vertegenwoordigen.

Een wat achterhaald idee in de huidige netwerkmaatschappij, dat dan ook op geestige wijze op de spits wordt gedreven door Nissinen (Fins) en Mellors (Brits), begeleid door curator Xander Karskens (Nederlands).

In het Cobra Museum ontbreekt die context natuurlijk; het Finse paviljoen kan je nou eenmaal niet geheel probleemloos uit Venetië halen en naar Amstelveen transporteren.

Zo ­begint de video met een ruimteschip in de vorm van het door Alvar Aalto ontworpen paviljoen dat in de Giardini staat. In Venetië waren bezoekers net dat blauwe gebouwtje binnengestapt en herkenden ze die gekke architectuur direct, maar in het Cobra Museum vervalt die referentie.

Voordeel is wel dat je in Amstelveen de video van bijna een uur in alle rust uit kunt uitkijken; er zijn geen andere paviljoens die aandacht opeisen en de bezoekersaantallen in het Cobra Museum liggen aanzienlijk lager.

In het Finse paviljoen pasten maar 35 bezoekers tegelijk, met rijen voor de deur als gevolg - wat het kunstwerk ongetwijfeld een nog populairdere must-see maakte.

Een en al maakplezier
De belangrijkste elementen blijven evenwel in elke context overeind: de bewegende projectoren, de pratende poppen en vooral het totaal onvoorspelbare verhaal zorgen ervoor dat je niets wil missen van de geestige avonturen van Geb, Atum, de neanderthaler, de Chinese Carl Jung en het kubistische varken.

Bovendien zit er onder die ogenschijnlijke flauwekul nog een laag reflectie op bureaucratie, religie, sociale media en het falen van de verzorgingsstaat - onderwerpen die in Nederland minstens even actueel zijn. Engagement knap verpakt in verleidelijk, en ook vunzig, absurdisme.

Maar hoe komt deze populaire Finse bijdrage aan de Biënnale nu in Nederland? De tentoonstelling is zelfs eerst in Amstelveen te zien, voor het naar Helsinki doorreist. Dat was deels een agendakwestie; het Kiasma Museum of Contemporary Art in Helsinki had pas plek in maart. Bovendien werd het paviljoen samengesteld door Karskens, die sinds december 2016 als artistiek directeur de scepter zwaait in het Cobra Museum.

Het succes van Venetië haalde hij natuurlijk graag naar Amstelveen. Deze expositie betekent ook een terugkeer voor Mellors, die in 2011 een solotentoonstelling in het Cobra Museum won als onderdeel van de Cobra Kunstprijs Amstelveen.

Bovendien hebben Mellors en Nissinen een band met ons land, omdat ze elkaar in 2007 ontmoetten op de Rijksakademie in Amsterdam en sindsdien fan zijn van elkaars werk.

Deze eerste samenwerking straalt een en al maakplezier uit, en dat slaat over op de kijker. Dit smaakt naar meer, en gelukkig zijn ze nu bezig met nieuwe poppen en nieuwe filmscènes - die in première gaan in Helsinki, dat dan weer wel.

The Aalto Natives is t/m 25 februari te zien in Cobra Museum, Amstelveen. Op 9 januari zijn films van ­Nathaniel Mellors en Erkka Nissinen te zien in Eye.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden