PlusInterview

Techjournalist Daniël Verlaan: ‘Sommige mensen zijn wel erg naïef’

Techjournalist Daniël Verlaan schreef een boek over de gevaren van internet. Hij wil mensen bang maken, maar ook weer niet té bang. ‘Als je iets niet begrijpt is het al snel eng.’

Daniël VerlaanBeeld Nosh Neneh

Laatst moest Daniël Verlaan (31) een pakketje ophalen bij zo’n PostNL-punt. Het apparaat om een handtekening te zetten was kapot en dus vroeg de man achter de balie of hij een kopie kon maken van Verlaans ID-bewijs. Geen denken aan, antwoordde hij. Dat werd ruzie. Als iemand beducht is voor identiteitsfraude, dan is het Verlaan wel.

Al tien jaar is Verlaan techjournalist, de laatste vijf jaar in vaste dienst bij RTL. Met de regelmaat van de klok komt hij met onthullingen over datalekken, cybercriminaliteit of geheime online netwerken. Deze week verscheen zijn boek Ik weet je wachtwoord, dat gaat over de gevaren die mensen en organisaties lopen in het digitale tijdperk.

Het doel van zijn boek, zo schrijft hij in de inleiding, is tweeledig en schijnbaar tegenstrijdig. Enerzijds wil Verlaan mensen niet bang maken voor wat er online gebeurt, anderzijds wil hij dat mensen juist angstiger worden. Dat schreeuwt om uitleg. “Veel angst komt voort uit onwetendheid. Als je iets niet begrijpt, is het al snel eng. Als mensen zich iets meer verdiepen in de risico’s, dan zullen ze minder bang zijn, omdat ze weten hoe ze zich kunnen wapenen. Tegelijkertijd stoor ik mij enorm aan de naïviteit van sommige mensen. Die mogen echt wel wat banger worden.”

Moderne cybercrimineel

Een voorbeeld: volgens Verlaan is een wachtwoord als Welkom123 het digitale equivalent van op vakantie gaan en je voordeur wagenwijd openzetten met een bordje erbij: kom gerust binnen, criminelen. “Ik blijf maar roepen dat mensen en organisaties hun online beveiliging serieus moeten nemen, maar de boodschap lijkt pas door te dringen als het te laat is. Als hackers al je computer of telefoon zijn binnengedrongen, als door een datalek persoonlijke gegevens op straat zijn beland of als mensen zijn opgelicht door phishing.”

Het beeld van de moderne cybercrimineel is al lang niet meer een bleke nerd die op zijn zolderkamertjes achter de computer zit, of een bende Nigeriaanse scammers die mailtjes vol spelfouten versturen met het verzoek om geld over te maken. “Het zijn tegenwoordig dezelfde gastjes die je op straat kunnen zakkenrollen, die je fiets of je auto stelen of die bij je kunnen inbreken. Tot een paar jaar geleden had je veel technische kennis nodig voor cybercriminaliteit, inmiddels is het doodeenvoudig.”

Zijn boek staat vol met anekdotes van mensen die ten prooi vielen aan cybercriminaliteit, van wraakporno tot afpersing. De schrijnende verhalen van slachtoffers en de meedogenloze werkwijzen van de daders hebben Verlaans mensbeeld gekleurd. “Ik ben achterdochtiger geworden, vertrouw vreemden niet meer zo snel. Spullen kopen of verkopen via Marktplaats doe ik niet, ik wil geen vreemden in mijn huis en ik wil ook niet dat ze mijn gegevens hebben. Mensen kunnen zo intens slecht zijn.” Nadat Verlaan zich maandenlang undercover had ondergedompeld in een kinderpornonetwerk, had hij zelf psychische hulp nodig. “Zoiets krijg je nooit helemaal uit je hoofd. Vergelijk het met een oorlogscorrespondent die een bombardement meemaakt, dat blijf je bij je dragen.” Op aandringen van de hoofdredactie van RTL liet Verlaan daarna het onderwerp links liggen en richtte hij zich weer op andere onderwerpen.

Digitale kluis

Sindsdien ontdekte hij talloze datalekken bij overheidsinstanties of zorgorganisaties. “Het is toch ongelooflijk dat bij jeugdzorginstanties, die te maken hebben met de kwetsbaarste kinderen, de medische dossiers zo slecht beveiligd zijn.” Verlaan ziet het als zijn missie om misstanden aan te kaarten, om mensen te helpen. Twee jaar geleden maakte hij een website met de naam Laat je niet hack maken, vol met praktische tips voor mensen om zich beter te wapenen tegen cybercriminaliteit. “Het scheelt veel leed dat relatief eenvoudig valt te voorkomen.”

Ook in zijn boek sluit hij ieder hoofdstuk af met tips. Kies een goed wachtwoord, gebruik een digitale kluis, zorg dat je altijd de laatste updates voor je computers of smartphone installeert, kijk uit met openbare wifi.

Verlaan maakt een onderscheid tussen privacy en veiligheid, iets wat hem overigens niet in dank wordt afgenomen door privacyactivisten. “WhatsApp is bijvoorbeeld een behoorlijk veilige vorm van communicatie. Het is wel van Facebook, en zoals bekend nemen die het niet zo nauw met de privacy van hun gebruikers, maar de kans op hacks is relatief klein. Hetzelfde geldt voor e-mailprogramma’s. Een tijd geleden hadden hackers het wachtwoord van mijn moeder buitgemaakt bij een datalek. Daarmee probeerde ze toegang te krijgen tot haar Gmail-account, maar omdat Google ontdekte dat er werd ingelogd vanaf een ander apparaat en vanuit een andere plaats dan Roosendaal, waar mijn moeder woont, kwamen ze er niet in. Dat kan dus alleen omdat Google personen en locaties koppelt. Niet heel privacyvriendelijk, maar wel veilig.”

Verlaan staat met een been in de wereld van de hackers en met het andere in de journalistiek, een positie die hem prima bevalt. “Ik ben natuurlijk een echte nerd, ik kan rustig een avond lang bezig zijn met het testen van VPN-verbindingen of het doornemen van papers over de laatste encryptieprotocollen. Maar uiteindelijk moet ik het voor mijn werk zo toegankelijk mogelijk maken voor de televisiekijkers of lezers van de site van RTL. Die balans is ingewikkeld, maar maakt mijn werk wel erg interessant.”

Ik weet je wachtwoord
Daniël Verlaan.
Uitgeverij Das Mag, 347 pagina’s.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden