Te zien in Eye: zeldzaam vroege beelden van Europa

Eye Filmmuseum maakte een com­pilatie van de eenminutenfilmpjes van de American Mutoscope and Biograph Company, met daarin de eerste bewegende beelden uit Europa.

De allereerste beelden van de compilatiefilm The Brilliant Biograph zijn van een stoomtrein die het kader in komt rijden. Ze doen denken aan L’Arrivée d’un train en gare de La Ciotat (‘Aankomst van een trein op het station van La Ciotat’) van de gebroeders Lumière, de grondleggers van de cinematografie.

Dat korte filmpje, opgenomen in 1895, werd voor het eerst publiekelijk getoond in januari 1896. Het openingsfragment uit The Brilliant Biograph dateert uit 1898 en is opgenomen door een andere filmpionier: William Kennedy-Laurie Dickson (1860-1935).

William K.L. Dickson was een medewerker van uitvinder Thomas Edison en hij werkte mee aan de ontwikkeling van de kinetoscoop, een apparaat dat ‘voor het oog doet wat de fonograaf doet voor het oor’. Vervolgens kreeg hij de leiding over Edisons filmstudio, waar 35mm-films werden geproduceerd die werden vertoond in circussen en op kermissen.

Eind 1894 werd Dickson adviseur voor de filmexploitatie van het familiebedrijf van Woodville Latham, een concurrent van Edisons filmstudio. Samen met de Lathams was Dickson betrokken bij de oprichting van de American Mutoscope and Biograph Company, een internationaal opererend bedrijf dat bioscoop- en televisiejournaals maakte.

Dickson filmde onder anderen keizer Wilhelm II, keizer Franz Jozef en paus Leo XIII en deed verslag van de Tweede Boerenoorlog.

Daarvoor gebruikte hij een eigenhandig ontwikkelde 68mm-camera, een formaat dat bijna twee keer zo breed was als de 35mm-stroken van Edison, dus zeer scherp en gedetailleerd. Nadelen waren er ook: het nitraat was dunner en bevatte geen perforatie, waardoor het moeilijker geprojecteerd kon worden – het raakte dan ook snel uit de gratie.

De 200 nitraatfilmpjes van American Mutoscope and Biograph Company behoren tot de oudste uit de collectie van Eye Filmmuseum. In 2000 werd al een begin gemaakt met de restauratie van het materiaal. Nu presenteert Eye The Brilliant Biograph, een nog geen uur durende, in vijf hoofdstukken verdeelde compilatie.

De meeste fragmenten passen even goed in een van de andere thema’s, maar ze schetsen een prachtig beeld van het leven tussen 1897 en 1902 in steden als Parijs, Berlijn en Londen. In Nederland filmde de American Mutoscope and Biograph Company onder meer draaiende molens, dames met parasols en heren met hoge hoeden in Den Haag en publiek dat Carré uitloopt.

Dickson komt zelf ook nog even in beeld, de duiven voerend op het San Marcoplein in Venetië.

The Brilliant Biograph: Earliest Moving Images of Europe (1897-1902) is dagelijks te zien in Eye, begeleid door filmpianist Daan van Hurk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden