Plus

Syrische Ahmad Joudeh bij Het Nationale Ballet: 'Dans kan levens veranderen'

Het Nationale Ballet richtte een fonds op om de Syrische Ahmad Joudeh (26) naar Nederland te halen. Nu heeft hij een rol in Coppelia. 'Het meeste heb ik mezelf aangeleerd via YouTube.'

Ahmad Joudeh: 'Ik geloof dat dans levens kan veranderen: ik ben zelf het levende bewijs' Beeld Ernst Coppeljans

'Dance or Die'. Het lijkt een clichématig zinnetje; een ­goede titel voor een dansprogramma op SBS6. Toch laat de 26-jarige Ahmad Joudeh deze tekst zo'n twee jaar terug in het Hindi tatoeëren in zijn nek. Hij heeft dan net deelgenomen aan de Arabische versie van So You Think You Can Dance.

Als hij als opkomende ster terugkeert in Syrië duurt het niet lang voordat zijn woonplaats - het Palestijnse vluchtelingenkamp Yarmouk, vlak bij de hoofdstad ­Damascus - in handen valt van Islamitsche Staat.

Omdat Joudeh en zijn familie moderne moslims zijn - zijn ­moeder draagt geen hoofddoek, zijn zus is een ­bekende ­atlete die rondloopt in westerse T-shirts - moeten ze het al snel ontgelden.

Dreigementen
Er volgen dreigementen vanuit IS. "Op ­Facebook kreeg ik berichten dat ze me in mijn benen zouden schieten als ik door zou gaan met dansen. En dat ze mijn zus en moeder zouden ­vermoorden."

Het heeft weinig effect op Joudeh. Hij vervolgt zijn dansopleiding aan het Higher Institute for Dramatic Arts in ­Damascus en heeft drie bijbanen als dansleraar om zijn ­gescheiden moeder financieel te ondersteunen.

Als vrijwilliger geeft hij dansles op een school voor kinderen met het syndroom van Down en in een SOS Kinderdorp voor oorlogsweeskinderen. De tattoo onderstreept hoe hij zijn leven wil leiden: stoppen met dansen is geen optie, dan maar dood.

"Daarom heb ik hem laten zetten in mijn nek. Precies op de plek waar IS-strijders het mes zetten als ze hun slachtoffers onthoofden."

Een duidelijk statement. Dance Or Die werd de titel van de documentaire die Nieuwsuur-journalist Roozbeh Kaboly deze zomer over Joudeh maakte, waardoor diens leven rigoureus veranderde.

Dance For Peace
Ted Brandsen, directeur van Het Nationale Ballet, zag de uitzending van Nieuwsuur en besloot Joudeh te helpen. Dit resulteerde in de oprichting van het fonds Dance For Peace, waarmee Joudeh naar Nederland kon komen en zich als ­student kon inschrijven voor de vierjarige opleiding aan de Nationale Balletacademie.

Met drie dansers woont hij sinds twee maanden in een appartement aan de Javakade, en de kers op de taart: hij heeft een kleine rol in de decembervoorstelling Coppelia van Het Nationale Ballet.

Het klinkt bijna als een Arabisch sprookje waarin jij de hoofdrol speelt. Ervaar je dit zelf ook zo?
"Ja, de eerste twee weken in Nederland voelden als een droom. Pas na het zien van de documentaire ­realiseerde ik me: ik ben hier écht. Het is de hemel voor me. Ik kan elke studio binnenlopen om te oefenen, iedere choreograaf om hulp vragen. Als ik een blessure heb, word ik verzorgd. De dansruimtes zijn hier zo groot dat je kunt vliegen. En, ­misschien wel het belangrijkste: ik voel me hier veilig."

Kun je uitleggen hoe dat precies voelt?
"Het is een gevoel dat ik zes jaar geleden voor het laatst had. Het is vreselijk om over straat te lopen in de wetenschap dat je elk moment getroffen kunt worden door een bom, mortier of raket. Toch komt angst niet van buiten, het is een gevoel dat zich van binnen in je vastgrijpt. Een gevoel van verdriet."

Je bent nu net twee maanden in Nederland. Wat viel je als eerste op toen je hier aankwam?
"Dat mensen naar je lachen, ook al kennen ze je niet. Dat is heel mooi. In Syrië bestaat dat niet - niet meer, tenminste. Elke familie heeft mensen verloren. Je ziet het verdriet en de angst in ieders ogen. Men werkt ervoor om in leven te blijven, maar niemand geeft nog echt om het leven. Dat gevoel ken ik ook."

Kun je een moment beschrijven waarop je dat voelde?
"Vlak voor ik naar Nederland kwam, was ik in Bab Touma, een oude wijk in Damascus, om de tandarts te bezoeken. Toen ik naar buiten liep, sloegen er vlakbij twee mortieren in. Ik bleef gewoon staan, en keek toe. Ik dacht: nu gebeurt het. Er lagen twee doden, ik zag hoe mensen aan kwamen rennen om de slachtoffers in doeken te wikkelen. Het was vreselijk, maar het was me niet vreemd."

"Ik heb vijf familieleden verloren, en heb gezien hoe mijn oom werd vermoord. Toen we hem hadden begraven, ging ik naar school. Ik was te laat voor de les, de directeur vroeg waarom. Ik zei: 'Sorry, ik was mijn oom aan het begraven', waarop hij antwoordde: 'Als je je moeder begraaft, dan mag je te laat komen.' Dat is Syrië. Er is geen hart, geen emotie meer. De mensen leven er als in een mortuarium. Ze zien de doden wel, maar denken: wij zullen ook spoedig sterven, net als zij."

Je zou in maart 2017 een oproep krijgen om drie jaar verplicht in dienst te komen bij het Syrische leger, waardoor een danscarrière er niet meer in zou zitten. Heb je op het punt gestaan dans op te geven?
"Ik was zo vaak zó dicht bij dat punt, maar elke keer dat ik het naderde, vond ik de kracht terug. Vooral door de kinderen aan wie ik dansles gaf als vrijwilliger. Hen helpen vervulde me met zo'n ontzettend mooi gevoel, het maakte dat ik me sterk voelde. Helpen geeft een mens zo veel kracht. En ik stopte die kracht in dans."

Je vader heeft jouw danscarrière nooit geaccepteerd. Waarom niet?
"In Syrië denken mensen dat als een man balletdanser wil worden, hij wel homo moet zijn, en dat is strafbaar. Bovendien schaad je de eer van de familie als je danser wilt worden. Het eerste jaar bracht mijn moeder mij daarom in het geheim naar het Enana Dance Theatre."

"Toen mijn vader daarachter kwam, werd ik geslagen en verbrandde hij mijn danskleren voor mijn ogen. Hij wilde dat ik voor dokter zou studeren. Ik legde uit dat ik wel wilde studeren, maar om danser te worden. Hij begreep het niet."

"Op een dag vond hij mijn make-updoos die ik gebruikte voor voorstellingen en sloeg hij me zo hard dat ik een tijd niet kon dansen. Maar ik liet me niet tegenhouden. Vanaf dat moment heb ik alleen maar grote rollen gedanst, vervolgens ben ik naar het Higher Institute for Dramatic Arts in Damascus gegaan."

Kun je het gevoel omschrijven dat je krijgt als je danst?
"Het is een prachtig gevoel: dat ik mezelf kan zijn. Ik geloof dat dans levens kan veranderen. Ik ben zelf het levende bewijs. Als ik van de ruïnes in Syrië naar het toneel van Het Nationale Ballet in Nederland kan komen, dan moet dans wel iets belangrijks zijn."

Heb je het idee dat je je extra moet bewijzen nu je deze kans hebt gekregen?
"Absoluut, want ik loop qua techniek enorm achter. Ik dans met mijn hart en heb mezelf vooral veel aangeleerd door video's te kijken op YouTube. Er zijn in Syrië wel dansleraren, maar van hen leer je slechts de basics en dan vaak op een verkeerde manier. Nu train ik elke dag; zelfs als ik geen officiële lessen heb, ga ik naar een studio om te werken aan mijn techniek."

Je hebt een kleine rol in Coppelia. Kun je je voorstellen dat mensen zullen denken dat je deze kans alleen hebt gekregen vanwege je achtergrond?
"Ja, daarom heb ik van begin af aan gezegd dat ik alleen zou komen als ik een visum zou krijgen als student, niet als vluchteling."

Dat is best een risico. Wat als ze je dat niet hadden kunnen bieden?
"Dan was ik gebleven, geloof me. Ik ben mijn hele leven vluchteling geweest zonder dat ik daar schuld aan had. En één keer vluchteling zijn is genoeg."

Voel je je schuldig tegenover mensen die nog in Syrië zitten en niet zo'n kans krijgen?
"Soms, als ik merk dat ik gelukkig ben. Dat ik hier bij Het Nationale Ballet zit en in een mooi appartement woon, waar de elektriciteit en verwarming altijd werken. Op zulke momenten kan ik er niet van genieten. Daarom bel ik mijn moeder elke dag; mijn geluk maakt haar gelukkig."

"Ik sprak laatst een vriend, die zei: 'Het enige goede nieuws dat ik hoor, is jouw nieuws.' Daarom voel ik een enorme verantwoordelijkheid om een belangrijke danser te worden. Een belangrijk persoon. Elke morgen als ik opsta, denk ik: ik ga niet alleen voor mezelf naar school, maar voor iedereen die erop rekent dat ik iets bereik."

Na afloop van de première van Coppelia wordt Joudeh groots onthaald in de foyer. Nieuwsuur volgt hem op de voet met een camera. Hij moet op de foto. Handjes worden geschud. Mensen geven hem bloemen. Veel schouderklopjes en complimenten.

"Dat is wat ik wil horen: dat ik goed heb gedanst. Mijn moeder was bij de allereerste première in mijn leven, en ik had graag gewild dat ze bij mijn eerste optreden in mijn nieuwe leven had kunnen zijn. Ik kan niet wachten om haar zo te bellen, en dat ik haar kan zeggen: ik was goed."

Coppelia, 16 t/m 31 december, Het Nationale Ballet

Dance for Peace

Met hulp van Het Nationale Ballet is het fonds Dance for Peace opgericht, zodat Ahmad Joudeh naar Nederland kon komen. Het fonds moet Joudeh - en hierna andere ­Syrische dansers - voorzien in studiekosten en levensonderhoud.

Alle giften komen voor honderd procent ten goede aan de dansers en zijn bedoeld om hen te helpen zich verder te ontwikkelen als danser en/of choreograaf.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden