PlusAchtergrond

Struisvogel versus nieuwsjunk: ‘Beiden zijn bang voor het virus’

Terwijl de een alle berichten over het virus verslindt, kiezen anderen er juist voor het nieuws zo veel mogelijk te mijden. Het komt allebei voort uit ­dezelfde emotie: angst.

Beeld Shutterstock

Om 14.00 uur de nieuwste RIVM-­cijfers, daarna het aantal nieuwe ziekenhuisopnamen in de regio, dan is het even wachten voor Donald Trump wakker is en begint te twitteren, daarna druppelen het aantal doden en ic-opnamen van de andere Europese landen binnen, en ’s nachts de laatste cijfers uit Azië. Tussendoor nog honderden artikelen uit internationale kranten, een rapportage van de ­Wereldgezondheidsorganisatie en een stroom aan vlogs van ziekenhuismedewerkers.

Voor sommige mensen is dit al weken de dagelijkse nieuwsconsumptie. Ze willen alles weten over het coronavirus, bijten zich vast in ingewikkelde grafieken over al dan niet afbuigende curves, weten precies welk land welke maatregelen nam en wat daar het vermoedelijke effect van is.

Daar tegenover staan mensen die zichzelf op een nieuwsdieet hebben gezet. Dat was ook voor de uitbraak van het virus in sommige kringen al een modieus verschijnsel: afstand ­nemen van de ‘waan van de dag’, omdat het volgen van nieuws depressief en neerslachtig zou maken.

Ontkenning

“Het verslinden en het mijden van ­berichtgeving over corona hebben beide te maken met angst,” zegt ­Agneta Fischer, hoogleraar emoties en affectieve processen aan de Universiteit van Amsterdam. “Er zijn twee manieren om angst te vermijden: je kunt op zoek gaan naar zoveel mogelijk informatie over de dreiging, in de hoop dat je deze beter snapt en misschien kunt relativeren. Een andere manier om angst te onderdrukken is de dreiging simpelweg te ontkennen. Uit onderzoek blijkt dat de eerste strategie beter is: het wegdrukken van emoties werkt op de lange duur averechts. Maar als je nieuwsconsumptie obsessief wordt, is het natuurlijk ook niet goed.”

Het mijden van nieuws is een al langer bestaand fenomeen, en dus niet uniek voor de coronacrisis, zegt Mark Deuze, hoogleraar mediawetenschap aan de UvA. “Hiervoor zijn drie redenen: mensen die zeggen onrustig te worden van nieuws, het eindeloze aanbod van andere media – tv, Netflix, internet, games – en het tanende vertrouwen in nieuwsbronnen.”

En toch keken deze week 7,5 miljoen mensen naar de persconferentie van premier Mark Rutte en vicepremier Hugo de Jonge. Deuze: “Ook dat hoort bij crisis: bij grote gebeurtenissen, zoals rampen of aanslagen, hebben we de neiging om klassieke kwaliteitsmedia op te zoeken.”

17 miljoen virologen

Op sociale media heeft zich inmiddels een leger gevormd aan zelf­benoemde ­virusexperts, die het beleid van het kabinet en van het RIVM scherp in de gaten houden en bekritiseren. Waar bij elk groot voetbaltoernooi Nederland 17 miljoen bonds­coaches heeft, lijkt het nu wel alsof er 17 miljoen virologen zijn, die elk hun eigen conclusies trekken uit de brij aan gegevens. Deuze: “Mensen gaan zelf puzzelen met alle cijfers die ze voorhanden hebben. Het ordenen van informatie is een natuurlijke behoefte, alleen geeft het internet toegang tot oneindig veel bronnen.”

Dat mensen felle kritiek uiten op het Nederlandse beleid in deze crisis, is volgens Fischer ook een manier om met angst en onzekerheid om te gaan. “Boosheid is een prettigere emotie dan angst: het geeft meer controle. Als je boos bent kun je een ander tenminste de schuld geven van de situatie, dat voelt minder machteloos dan angstig moeten afwachten wat er op je afkomt, zonder iets te kunnen doen. Internet biedt daar alle mogelijkheden voor.”

Woedend worden, obsessief het nieuws volgen of je juist ingraven in een zelfverkozen nieuwsisolement: geen van deze strategieën lijkt heel gezond. Maar de perfecte manier van ‘emotieregulatie’, zoals Fischer het noemt, verschilt toch per persoon. “Mensen die toch al angstig in het ­leven staan, zullen het nieuws op een andere manier volgen dan mensen die van nature wat laconieker zijn.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden