PlusInterview

Stripmaker Erik de Graaf over hoe de oorlog ingreep in het normale leven

In 2010 verscheen de graphic novel Scherven van stripmaker Erik de Graaf, waarin hoofdfiguren Victor en Esther in mei 1945 terugkijken op de oorlogsjaren. Met het vervolg Littekens verschijnt het nu als tweeluik.

Erik de Graaf: 'Schetsen doe ik altijd analoog. De zwart-witoriginelen heb ik op de computer ingekleurd.'Beeld -

U bent als striptekenaar een laatbloeier.

Erik de Graaf (59): "Ja, ik ben er pas als veertiger mee begonnen. Ik was altijd al gek op strips, maar het was er nooit van gekomen ze zelf te maken. Eind jaren negentig raakte ik overwerkt, zoals dat toen nog heette. Een oud-directeur van me zei dat ik veel te veel met mijn werk bezig was, ik moest daarnaast iets hebben waarin ik kon opgaan. Toen ben ik verhaaltjes gaan bedenken en tekenen. Je zou kunnen zeggen dat ik therapeutisch begonnen ben."

Is uw stripwerk inmiddels ook niet een bron van stress? Het tweeluik Scherven/Littekens beslaat ruim 500 pagina's. Aan Littekens werkte u tien jaar.

"Maar alleen in de avonduren en in de weekends, hè. Met drie anderen heb ik een designbureau; striptekenen kan alleen in mijn vrije tijd. Ik heb geprobeerd mezelf als striptekenaar zo weinig mogelijk druk op te leggen, maar uiteindelijk was er toch een deadline en moest er echt worden gewerkt. Toen ging het om zaken als inkleuren en de tekst in de pagina's zetten. Ik vond vooral het schrijven en researchen leuk, verslavend zelfs bijna. Het is heerlijk je helemaal op een onderwerp te storten. Je graaft steeds dieper en kunt bijna niet meer stoppen."

Scherven en Littekens zijn deels gebaseerd op het oorlogsverleden van uw familie. Wat vonden de familieleden ervan dat u zo aan het wroeten was in dat verleden?

"De familieleden die me het meest inspireerden zijn niet meer in leven. Mijn neven en nichten vonden het heel interessant waar ik mee bezig was en hebben me ook alle steun geboden. Ze zijn trots op het boek."

Het oorlogsverleden van uw familie geeft ook geen reden tot schaamte, blijkt uit de verantwoording achter in de boeken.

"Er was van mijn moeders kant wel een neef die vrijwillig bij de SS is gegaan, maar daar kwam ik pas heel laat achter, te laat om er nog iets mee in het boek te kunnen doen."

Beide boeken verschijnen nu bij de gerenommeerde Belgische stripuitgeverij Dupuis.

"Scherven verscheen in 2010 bij de Nederlandse uitgeverij Oog & Blik, maar die bestaat inmiddels niet meer. Op voorspraak van Joost Swarte zit ik nu bij Dupuis. Binnenkort verschijnt na de Nederlandstalige editie ook een Franstalige editie."

Het is een heel Nederlands verhaal, snappen ze daar in Frankrijk iets van?

"Er is al een Franse recensie verschenen en die was heel lovend. De recensent was echt geraakt door de boeken. Het verhaal is niet alleen heel Nederlands, de tekeningen zijn dat ook. Ik breng echt een Nederlands landschap in beeld. Maar het lijkt geen bezwaar voor Fransen, misschien vinden ze het juist wel exotisch."

Wat voor technieken heeft u gebruikt bij het tekenen? Vooral digitale?

"Het was half-half. Schetsen gaat altijd analoog. Normaal gesproken werk ik die schetsen met een inktpen of een penseel uit, bij deze boeken heb ik een houtskoolachtig potlood gebruikt, dat iets harder was en een wat korrelige lijn gaf, daar is verder niets aan gemanipuleerd. Die zwart-witoriginelen heb ik op de computer ingekleurd. En ik heb er een gruisje opgezet, een soort filtereffect - dat zou je manipulatie kunnen noemen."

"Jongere striptekenaars zijn veel handiger met de computer dan ik. De strips van Aimee de Jongh zien er absoluut niet zo uit, maar zijn geheel op de computer gemaakt. Ik heb geen enkel bezwaar tegen tekenen op de computer, maar denk er wel over hierna weer eens iets helemaal op de ouderwetse manier te maken."

Wat voor ontwerpen maakt uw designbureau Millford?

"Vooral verpakkingen. We zijn een van de twee bureaus die ontwerpen voor het eigen merk van Albert Heijn, we werken ook voor Pickwick, Appelsientje en Etos. Het is heel commercieel werk. Ik vind het fijn het af te wisselen met het maken van strips. Al dat andere is werk in opdracht. Bij strips ben ik de regisseur van mijn eigen 'paper movie'. Er worden geen eisen aan me gesteld, ik kan alles zelf bepalen."

Achter in Littekens staan foto's van documenten en bezittingen uit de oorlog van uw oom Cor, waaronder twee kogels.

"Mijn neef had een doos vol met zulke spullen. In een klein doosje zaten oom Cors verzetskruis en die twee kogels. Hij droeg ze in de oorlog vaak bij zich, net als een revolver. Scherven en Littekens gaan over de manier waarop de oorlog ingreep in het leven van gewone mensen. Die kogels zijn daar een ultiem symbool van. Mijn oom en tante waren net getrouwd toen de oorlog begon, hadden ook net een huisje. Mijn oom ging het verzet in, maar ze wisten welk risico ze daarmee liepen. Die kogels waren voor het geval dat... Bij een Duitse inval zou mijn oom eerst mijn tante doden en daarna zichzelf."

Beeld -
Beeld -
Beeld -
Beeld -
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden