Plus

Steve McQueen: 'Hollywood is geen goede afspiegeling van de wereld'

Zondagnacht worden de Oscars uitgereikt. Eén ding is zeker: er zit geen zwarte winnaar tussen. Steve McQueen, de enige zwarte regisseur die ooit in de prijzen viel, blikt vooruit.

Steve McQueenBeeld Larry Hirshowitz

Een paar minuten later dan was afgesproken komt Steve McQueen Le Pain Quotidien binnenlopen - bontkraag omhoog, een grote, opgevouwen Albert Heijntas onder zijn arm. Hij moest de oude kranten nog even weggooien, zegt McQueen.

De Britse Amsterdammer, die met zijn Nederlandse vrouw en twee kinderen iets verderop in De Pijp woont, won in 2014 de Oscar voor Beste Film met 12 Years a slave, zijn historische drama over de vrije zwarte Solomon Northup, die in de eerste helft van de 19de eeuw werd gedwongen om twaalf jaar als slaaf op de plantages te werken. McQueen (Londen Ealing, 1969) is de enige zwarte regisseur die de belangrijkste prijs won in de 88-jarige geschiedenis van de Academy Awards. En dat blijft ook zo nadat zondagnacht de Oscars zijn uitgereikt in het Dolby Theatre in Los Angeles: er is geen enkele zwarte regisseur genomineerd, zoals er ook geen zwarte scenarioschrijvers, acteurs of actrices kans maken op de prestigieuze filmprijs.

Hebt u gestemd?
"Natuurlijk, ik ben sinds 2011 lid van de Academy en sindsdien stem ik. "

Was het moeilijk om te stemmen?
"Het was zoals altijd met verkiezingen: er zitten dingen tussen die je goed vindt en dingen die je niet goed vindt. Maar nee, het was niet moeilijk."

En u hebt alle films gezien?

"Natuurlijk. Ik ben lid van de Academy. Ja, dat kost veel tijd. Maar ik neem mijn taak serieus."

Waar let u op?
"Ik zoek naar het beste. De beste film, de beste regisseur, de beste acteur."

Hebt u zwarte acteurs gezien die genomineerd hadden moeten worden? Charlotte Rampling zei: misschien waren de zwarte acteurs het afgelopen jaar niet goed genoeg...
"Ik heb Creed van Ryan Coogler gezien, die vond ik heel goed. Maar verder viel er niet zoveel te kiezen."

Dus de nominaties hebben u niet verbaasd?
"Hoe bedoel je?"

Dat er voor het tweede opeenvolgende jaar geen enkele zwarte acteur of actrice of regisseur was genomineerd.
"Nee. Dat heeft me niet verbaasd. Omdat er niet veel mogelijkheden zijn voor zwarte acteurs, hetzelfde geldt overigens voor hispanics. Er is slechts een beperkt aantal rollen waarvoor zij in het huidige Hollywood in aanmerking komen. Heeft het jou verbaasd? Nee toch? Het is de norm. Kijk eens om je heen. Hier, in Amsterdam, maar ook in de grote steden in Amerika en de rest van de wereld is de bevolking enorm divers. Maar in film en op televisie zie je daar weinig van terug. Als hier een alien landt en hij gaat naar de bioscoop, krijgt hij een heel vreemd beeld van onze planeet; het huidige Hollywood is geen goede afspiegeling van de wereld waarin we leven. Dus het moge duidelijk zijn dat er iets moet gebeuren."

Kunt u daar een rol in spelen?
"Iedereen kan er een rol in spelen. Maar de grootste verantwoordelijkheid ligt bij de mensen met de meeste macht: bij de studiobazen en de kabeltelevisiedirecteuren die groen licht aan een project kunnen geven. Maar druk van buitenaf - van het publiek, van journalisten - helpt daarbij. Dat wordt duidelijk op sociale media door #OscarsSoWhite en #BlackLivesMatter: mensen hebben macht, mensen kunnen samen invloed uitoefenen om dingen te veranderen. Ik ben heel hoopvol, want de macht van het volk is groot."

Maar nadat ze maatregelen hadden aangekondigd, die ervoor moeten zorgen dat er meer niet-blanken stemrecht krijgen, is de Academy teruggefloten door haar eigen leden.
"Ik heb alleen de koppen gezien, het fijne weet ik daar niet van. Maar er is iets in gang gezet, dat weet ik wel."

Bent u gevraagd #OscarsSoWhite of #BlackLivesMatter te ondersteunen? "Het is niet het soort organisatie waarbij je wordt gevraagd om je aan te sluiten. Maar natuurlijk steun ik het."

En hebt u overwogen de Oscaruitreiking te boycotten?
"Ik heb net mijn uitnodiging pas gevonden, maar ik had geen plannen om te gaan, dus over een boycot heb ik niet nagedacht. Maar ik begrijp het goed dat Spike Lee heeft aangegeven dat hij niet gaat. Hij strijdt al jaren voor meer diversiteit. Hij is heel uitgesproken, en altijd als een van de eersten. Daarmee heeft hij eraan bijgedragen dat de Academy nu een betere afspiegeling wordt van de samenleving. Daar heb ik veel respect voor. En daar ben ik hem dankbaar voor."

Hebt u het idee dat er op dezelfde manier naar u wordt geluisterd?
"Het gaat om de aantallen. Hoe meer mensen iets zeggen, hoe beter mensen luisteren. Als ik de enige was die iets zou zeggen, zou dat weinig uithalen. Maar een breed gedragen protest, dat helpt. Althans, dat moet nu gaan helpen. Na vorig jaar is er niet veel veranderd. Daarom is het goed dat er nu zo veel commotie is. Twee jaar geleden speelde het ook al, maar toen won ik een Oscar, dus kreeg het geen aandacht. Vorig jaar en dit jaar viel het natuurlijk extra op, omdat er geen enkele zwarte acteur of actrice was genomineerd. Maar dat is slechts het topje van de ijsberg. Het diversiteitsprobleem geldt voor de hele filmwereld."

McQueen met zijn Oscar in 2014Beeld anp

Volgt u de Nederlandse filmwereld? Het Filmfonds wil dat er meer Nederlandse films worden ontwikkeld waarin de culturele diversiteit van de maatschappij naar voren komt. Maar er werken daar alleen maar blanken.
"Nee, niet echt. Maar het is heel goed dat ze iets aan de diversiteit willen doen."

Viert u eigenlijk sinterklaas?
"Vier ik sinterklaas? Wat heeft dat met de Oscars te maken?"

Het hulpje van Sinterklaas is zwart...
"Ah, ja. Mijn zoon is zes jaar, we vieren sinterklaas met de hele familie, opa en oma, ooms en tantes. We schrijven allemaal gedichten voor elkaar. Dat is een mooie traditie die ik hier heb leren kennen - beter dan het kerstfeest in Engeland, waar je alleen maar cadeautjes geeft en eet. Vier jij sinterklaas?"

Niet meer, maar ik heb jarenlang sinterklaasliedjes gezongen en er geen seconde bij stilgestaan dat ze racistisch zijn.
"Een wit persoon die zijn gezicht zwart verft en zich dom gedraagt... Je kunt me misschien overgevoelig vinden, maar ik vind dat nogal aanstootgevend. Maar de manier waarop jullie hier naar Zwarte Piet kijken, is óók aan het veranderen. En behoorlijk snel ook. Het gaat om de wil om te veranderen."

"Wat zo goed is aan #OscarsSoWhite en #BlackLivesMatter is dat het geen exclusief zwart protest is. Mensen - zwarten en witten, Latino's en Aziaten - komen in actie voor iets waar zij in geloven, iets wat zij rechtvaardig vinden. En daardoor verandert er iets, dat is toch prachtig? Het doet me denken aan de civil rights movement... Mijn vader is tien jaar geleden overleden; hij had nooit, maar dan ook nooit gedacht dat Amerika ooit een zwarte president zou hebben. Nooit! Maar door de civil rights movement; omdat mensen in de jaren '60 zij aan zij gingen staan en veranderingen eisten, hebben we nu Barack Obama als president."

"Wij, mensen, hebben een grote verantwoordelijkheid. Wat er nu in Europa gebeurt, met al die immigranten, daar moeten wij ons ook over uitspreken. We moeten ons hard maken voor wat goed is. Ons teweerstellen tegen de extreem-rechtse golf, die zelfs tot in het parlement reikt, niet alleen in Nederland maar ook in Engeland en tal van andere landen."

"Geschiedenis is het allerbelangrijkste. Je moet voor jezelf bepalen of je aan de goede of de foute kant van de geschiedenis staat - dát is belangrijk. En als je, zoals jullie minister-president heeft gedaan, zegt dat Zwarte Piet zwart is, en daar dan niets aan doet, is dat niet oké. Maar goed, híj gaat zo de geschiedenisboeken in; het is deel van zíjn politieke erfenis. Kunnen kiezen tussen goed en slecht, daar draait het om. Dat doen we elke dag, dat vragen we van onze politici, dat vragen we van de studiobazen in Hollywood."

Gaat u zondagnacht naar de Oscaruitreiking kijken?
"Ik denk het niet, ik heb mijn slaap hard nodig. Ik ben bezig met twee films, een tv-serie en een nieuwe tentoonstelling in het Whitney Museum in New York."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden