Plus

Steeds meer 'hersengadgets' op de markt

Een app die rustig maakt of een bril die met blauw licht een jetlag verjaagt: hersengadgets beïnvloeden ons brein. Of ze ook wetenschappelijk verantwoord zijn, moet vaak nog blijken.

Remco Veenenberg, medeoprichter van BrainFitness. Beeld Mats van Soolingen

Het is de vinding van op Stanford geschoolde neurobio­logen: Thync, dat belooft dat iemand zich energieker of kalmer zal voelen. Een apparaatje op de slaap en plakkers in de nek laten enkele milliampères stroom los op de zenuwen die die terugkoppelen naar de hersenstam.

De gebruiker geeft via een app op zijn smartphone de intensiteit aan. Hij kan voor zijn sessies van vijf of tien minuten kiezen voor de 'kalmerende vibe' of de 'energieke vibe'. Voor een paar honderd dollar is Thync in de VS te koop, gewoon via Ebay.

Op het snijvlak van technologie en neurowetenschappen krijgt de consument steeds meer te kiezen. De Amsterdamse start-up BrainFitness houdt zich met dit soort producten bezig. "We willen de kennis van wetenschappers zo vertalen dat consumenten er echt iets aan hebben," zegt medeoprichter Remco Veenenberg (24). Hij studeerde psychologie, zijn compagnon Philip Oosterholt (27) neurowetenschappen.

Zeegeluiden
BrainFitness, opgericht in 2014, ontwikkelde onder andere de workshop die bij de Muse EEG headband hoort. Grote bedrijven en instellingen als de VU maken gebruik van de cursussen. De Muse headband helpt mensen bij meditatie, op basis van hun hersengolven. Gebruikers horen strandgeluiden, terwijl ze moeten focussen op hun ademhaling.

"Wat je hoort, stelt jouw gemoedstoestand voor," zegt Veenenberg. "Hoe slechter de concentratie, hoe wilder de zeegeluiden. Wie zich laat afleiden, hoort een soort storm opkomen. Als het goed gaat, worden de geluiden rustiger. Er komt dan zelfs een vogeltje naast je zitten."

Na de sessie volgt een grafiek met het verloop van de sessie. "De eerste keer Muse is voor mensen soms confronterend," zegt Veenenberg. "Ze zijn verbaasd over hoe snel hun focus breekt. In de workshop leggen we uit wat meditatie is, hoe je hersenen veranderen en waarom. Voor- en achteraf doen we een stressmeting, om de vooruitgang in beeld te brengen."

Gretige houding
Het meten van alfa- en bètahersengolven, de EEG-techniek, bestaat al jaren in de medische wereld. Veenenberg schept er plezier in een brug te slaan naar de consument. "Dit soort toepassingen hebben een positieve impact op hun leven. We proberen het wel zo toegankelijk mogelijk te houden. Als je gaat strooien met termen als 'dorsolaterale prefrontale cortex' (deel van het brein dat bijvoorbeeld te maken heeft met aandacht), ben je mensen kwijt."

Erik Scherder, hoogleraar klinische neuropsychologie aan de Vrije Universiteit, kent de mannen van BrainFitness. "Ik waardeer hun enthousiasme en de gretige houding bij neurowetenschappen. Ze gaan voor onderzoek en kwaliteit. Bij producten zoals de Muse vraag ik me nog wel af of het niet meer doorontwikkeld moet worden. Hoe betrouwbaar zijn de gegevens die eruit rollen? Dat moeten deskundigen nog uitmaken."

Twee ton
"Wetenschappelijk onderzoek komt vaak nadat een product op de markt is gekomen," zegt Veenenberg. "Muse wordt nu al bij tientallen universiteiten gebruikt voor onderzoek en educatieve doeleinden."

Wetenschappelijk geldig verklaren is een lang proces, zegt Scherder. "Er gaan heel wat jaren overheen, voordat iets wetenschappelijk is dichtgetimmerd. Vaak is er minimaal twee ton nodig om een onderzoeksvraag te beantwoorden. Het gaat met kleine stapjes; er moeten zo veel vragen worden beantwoord over de langetermijneffecten en over hoe goed het überhaupt werkt."

Jetlag
Muse is een product met een relatief laag sciencefictiongehalte. BrainFitness gaat in de herfst Ayo verkopen: een bril die met blauwlichttherapie mensen beter laat slapen. Behalve een oplossing voor slaapproblemen, moet de bril een jetlag aanpakken. Met de vluchtgegevens berekent Ayo via een algoritme welk lichtprogramma nodig is om de biologische klok weer op orde te krijgen.

In Nederland is NeuroLed al op de markt, een lamp die een gunstig effect zou hebben op het kinderbrein. De makers beloven dat het ledlicht de prefrontale cortex stimuleert en zo de hersenen van jonge kinderen beter ontwikkelt.

Digitale drugs

Zwakstroom loslaten op je lichaam blijft de meest grensverleggende nieuwe gadget op dit gebied. Er wordt gebruikgemaakt van iets wat sterk lijkt op de techniek tDCS, die de medische wereld al jaren gebruikt. Daarbij worden kleine hoeveelheden stroom losgelaten op de zenuwbanen die langs de schedel lopen.

Is het een soort digitale drugs? Zeker niet, zegt Veenenberg. "Als iemand xtc slikt, wordt zijn voorraad serotonine in een keer losgelaten. De dagen daarna komt er een dip, omdat je met de neurotransmitters in je hersenen hebt lopen rotzooien. Thync geeft een stimulerend effect, zonder dat je met medicatie of andere substanties bezig bent of risico loopt op verslaving."

Proefpersonen
BrainFitness verwacht Thync, gemaakt door een start-up uit San Francisco, in de zomer in Nederland te kunnen verkopen. Er zijn onderzoeken gedaan naar de uitvinding met honderden proefpersonen en duizenden gebruikers, maar er is nog geen wetenschappelijke studie naar de langetermijneffecten van Thync.

Een ander bijzonder staaltje consumentenelektronica op de Amerikaanse markt is Foc.us, een breinstimulator die de concentratie bevordert. BrainFitness werkt daar niet mee, vanwege de negatieve studies erover. "In de VS gebruiken sommige jongeren Foc.us om langer te kunnen gamen," zegt hoogleraar Scherder. "Daar zit niemand op te wachten. Alles wat je extern aanbrengt, hoeft je brein niet meer te doen. Ik ben van de school: doe het op eigen kracht."

Kwalen
Neurowetenschappen en techniek laten zich vooral in de medische wereld goed combineren, zegt hij. Wetenschappelijk onderzoek naar tDCS wordt bijvoorbeeld vooral gedaan naar behandelmethodes voor mensen met neurologische en psychiatrische kwalen.

"Een prachtige technologie is de Brain-Computer Interface, voor mensen die locked-in zijn, oftewel niet meer kunnen communiceren of bewegen. Verlamde mensen kunnen met hun hersengolven een computer bedienen, ze kunnen zelfs typen. Een vrouw met wie ik mail, typt als het ware met haar ogen."

Naar dat soort medische toepassingen is jarenlang wetenschappelijk onderzoek gedaan, soms in wel honderden studies, zegt Scherder. "Ga er maar aan staan met een nieuw product."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.