Stedelijk Museum Schiedam viert 100 jaar vrouwenkiesrecht

Boom (1920) van Jacoba van Heemskerck uit de collectie van Gemeentemuseum Den Haag. Beeld Jacoba van Heemskerck

Het Stedelijk Museum Schiedam viert de honderdste verjaardag van het vrouwenkiesrecht met een expositie.

Slechts dertien procent van de tentoongestelde kunst in negen grote musea in Nederland is gemaakt door vrouwen. Dat blijkt uit onderzoek van Mama Cash, een fonds voor feministisch activisme.

Het Stedelijk Museum Schiedam was niet onderzocht, maar zal niet veel beter hebben gescoord. Dat wordt nu ruimschoots ingehaald met een tentoonstelling met werk van uitsluitend vrouwelijke kunstenaars.

Deze tentoonstelling, samengesteld door gastcurator Trudi van Zadelhoff, is gemaakt naar aanleiding van honderd jaar vrouwenkiesrecht. Van Zadelhoff selecteerde tien vrouwelijke kunstenaars uit de eerste helft van de vorige eeuw die iedereen volgens haar zou moeten kennen.

De expositie begint met Charley Toorop (1891-1955), een bekend gezicht voor de meesten, maar namen als Frieda Hunziker (1908-1966), Adya van Rees-Dutilh (1876-1959) en Fré Cohen (1903-1943) doen niet direct een belletje rinkelen. Deze inhaalslag is dus niet overbodig.

Mooie gelegenheid

Volgens het museum kennen we deze makers vooral niet omdat de kunstgeschiedenis door mannen is bepaald. Toonaangevende kunsthistorici, invloedrijke museumdirecteuren, bepalende kunstkopers, het waren allemaal mannen die het kunstenaarschap bovendien een mannenberoep vonden. Daarbij komt dat veel vrouwen na hun trouwen stopten met werken, met als gevolg een kleiner oeuvre.

Alida Pott (1888-1931), het ‘eerste dameslid’ van de Groningse kunstkring De Ploeg, werd bijvoorbeeld minder actief na de geboorte van haar kinderen, hoewel ook meespeelde dat ze een longziekte had. Ze was destijds een bepalend en gewaardeerd lid van De Ploeg, maar werd nadien een beetje vergeten. Terecht wordt haar werk nu in het zonnetje gezet.

De tentoonstelling is een mooie gelegenheid snel kennis te maken met bijzondere kunst van relatief onbekende vrouwen die je ieder een solotentoonstelling zou toewensen om ze echt te leren kennen.

Van Zadelhoff zet vol in op zo veel mogelijk afwisseling. Het is een uiterst divers gezelschap en er zijn portretten, abstracte schilderijen, grafisch werk, zwart-witfoto’s, mode, een wandkleed en een glas-in-loodraam. De enige gemene deler is dat alles door vrouwen is gemaakt. Qua sfeer, onderwerp of stijl is er niets ‘typisch vrouwelijks’ te ontwaren.

Het is fijn in deze tentoonstelling dat, hoewel het geslacht van de maker de enige rode draad is, de kunstenaar en haar levensloop niet centraal staan. Het gaat hier om de kunst zelf. Dat wordt nog eens benadrukt door de tien avant-gardisten van toen op basis van visuele overeenkomsten tussen hun werken te koppelen aan tien hedendaagse evenknieën.

Zichtbare zinnelijkheid

Dat Nola Hatterman (1899-1984) en Raquel van Haver (1989) ‘zijn verbonden in hun voorliefde voor het portretteren van de zwarte mens’ is niet zo’n sterke link, maar de zinnelijkheid en het intuïtieve werkproces van zowel de avontuurlijke beeldhouwkunstwerken van Lotti van der Gaag (1923-1999) als de organische sculptuur van Maartje Korstanje (1982) is duidelijk zichtbaar.

De kinetische lichtinstallatie van draaiende driehoeken van Nicky Assman (1980) uit 2016 lijkt te flirten met de zeilvormen in de indrukwekkende glas-in-loodramen die Jacoba Van Heemskerck (1876-1923) begin jaren twintig ontwierp voor de inmiddels afgebroken marinekazerne in Amsterdam.

De driehoeken van Assman en Van Heemskerck komen ook voor in de houten, ruimtelijke constructie die Marjolein Witte (1979) speciaal voor deze tentoonstelling maakte. Haar inspiratiebron is het verrassend ritmische werk van Lou Loeber (1894-1983), die doortastende, De Stijlachtig schematische weergaves maakte van sterk uiteenlopende onderwerpen als een gasfabriek, twee slapende mensen of een grindgraver.

De werken van deze vier dames versterken elkaar zo goed, dat eigenlijk alleen de ensembles in de laatste zaal een bezoek aan deze tentoonstelling al waard maken.

Meesterlijke vrouwen: t/m 8/9 in Stedelijk Museum Schiedam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden