Plus Ten Slotte

Stan Lee (1922-2018): Zo groot als zijn eigen superhelden

De superhelden van de overleden stripauteur Stan Lee hadden meer te bieden dan alleen superkrachten. Net als gewone mensen hadden Marvelkarakters als Spider-Man en The Hulk hun twijfels, angsten en onzekerheden.

Stan Lee, echte naam Stanley Lieber, in 2012 bij de première van The Avengers in Hollywood Beeld Reuters

Veel witte mensen kwamen er niet voor in Black Panther, de zo succesvolle zwartesuperheldenfilm van eerder dit jaar, maar Stan Lee was er één van. Heel kort was hij maar in beeld, zoals hij sinds de ­late jaren tachtig cameo's had in wel meer dan dertig speelfilms die waren gebaseerd op superheldenstrips van uitgeverij Marvel.

Stripauteur Stan Lee, die gisteren overleed op 95-jarige leeftijd, was de bedenker van veel van die Marvelkarakters. Spider-Man was zijn bekendste creatie, maar ook Iron Man, X-men, The Fantastic Four, The Avengers en The Hulk ontsproten aan zijn fantasie. Verscheen hij in de bioscoop op het doek, dan wist je meteen waar in de bioscoop de echte Marvelfans zaten.

Als eerbetoon aan de meester klapten en juichten die dan enthousiast. Soms werd daarbij ook 'Excelsior!' door de zaal geroepen. Die Latijnse term, behalve het levensmotto van Stan Lee ook de titel van zijn autobiografie, laat zich vertalen als ' steeds vooruit'.

Pulp en Shakespeare
Vooruitgekomen in het leven was Stan Lee ­zeker. Hij werd geboren als zoon van straatarme Roemeens-Joodse immigranten. Lee speelde een voorname rol in het succes van Marvel, dat uitgroeide tot een van de grootste Amerikaanse entertainmentbedrijven. In 2009 telde The Walt Disney Company 4 miljard dollar neer voor het concern.

Stan Lee's creatie The Hulk Beeld Marvel

De bittere armoede thuis ontvluchtte de jonge Stan Lee, die toen nog Stanley Lieber heette, door te lezen. Hij las álles; pulp, maar ook - vanaf zijn tiende al - Shakespeare. Hij wilde zelf ook literatuur gaan schrijven, maar bij Timely Comics, de Marvelvoorloper waar hij eind jaren dertig kwam te werken, moest hij zich aanvankelijk tevredenstellen met het bijvullen van de inktpotten van de tekenaars.

Twijfels en angsten
Later mocht hij er ook pulp- en stripverhalen schrijven, maar heel gelukkig werd hij daar niet van. Pas aan het einde van de jaren vijftig vond hij zijn draai. Toen zijn bazen hem vroegen een superheldenverhaal te schrijven, voelde hij daar aanvankelijk niets voor, hij wilde zelfs al ontslag nemen, maar zijn vrouw wist hem over te halen het toch eens te proberen.

The Fantastic Four, samen met Jack Kirby bedacht, vormden de opmaat tot een nieuwe generatie superhelden. Waar eerdere helden als Batman en Superman (van uitgeverij DC Comics) vooral eendimensionale figuren waren geweest, hadden de creaties van Stan Lee de ­lezers meer te bieden dan alleen superkrachten. Net als gewone mensen hadden Spider-Man en The Hulk ook hun twijfels, angsten en onzekerheden.

Novel
De strips verkochten ongekend goed, vooral in de VS. Het grote publiek daarbuiten leerde Lee's superhelden pas echt goed kennen toen ze, opmerkelijk laat eigenlijk, vanaf de jaren ­negentig de hoofdrol speelden in de ene na de andere Hollywoodblockbuster.

De great american novel, waarvan Lee als jongen had gedroomd die eens te schrijven, kwam er niet. Stan Lieber zat er niet mee. In de jaren vijftig begon hij strips onder het pseudoniem Stan Lee te publiceren omdat hij zijn echte naam wilde bewaren voor het literaire werk. ­Tekenend genoeg liet hij in de jaren zeventig zijn naam officieel veranderen in Stan Lee.

Stan Lee's creatie Spider-Man Beeld Marvel
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden