Stadsgezichten: IJplein

Foto Meriam de Lange

De in aanbouw zijnde woonwijk Overhoeks, even ten westen van het voormalige Shell-gebouw in Noord, krijgt steeds meer vaste vorm. Wat weinig mensen echter weten is dat het kleurrijke, enigszins verweerde woonwijkje ten oosten van Overhoeks bijna dertig jaar geleden volgens een ontwerp van de befaamde architect Rem Koolhaas, en geheel andere stedenbouwkundige ontwerpopvattingen, tot stand kwam. Beide wijken zijn opgebouwd uit losse bouwblokken in het groen maar het contrast tussen de wijken is groot.

Overhoeks betekent 'diagonaal'. De wijk is dan ook diagonaal opgebouwd, beginnend bij het park waar vanuit de bebouwing steeds hoger op loopt. Hoe verder van het IJ, hoe hoger de bouwblokken zijn. Op deze manier hebben zo veel mogelijk bewoners zicht op het IJ en de historische binnenstad.

Ook Koolhaas wilde zoveel mogelijk mensen laten genieten van het water en ontwierp in eerste instantie een plan met twee hoge torens. Dit plan werd echter afgewezen waarna zijn bureau OMA met een stedenbouwkundig plan kwam dat aansloot op de traditie van de geliefde 'tuinwijken' in Noord. Zo kwam er een plan dat gekarakteriseerd werd door laagbouw in het groen en goed zicht op het IJ vanuit de straten en de voorste urban villa's.

OMA besteedde veel aandacht aan de inrichting van het terrein, de positionering van de blokken en de kleuren van de woongebouwen. Het bureau heeft zelfs de vegetatie, die aansluit op de zachte tinten van de bebouwing, bepaald.

Het plan is opgebouwd uit twee delen die van elkaar gescheiden worden door een centrale groenstrook op de plek van een voormalige insteekhaven. Het oostelijke, meer dorpse gedeelte is opgebouwd uit laagbouwstroken afgewisseld met groenstroken. Hier lopen alle straten richting het IJ waardoor de bewoners een gelijk, maar weinig, zicht op het water hebben. De regelmatige bebouwing wordt in het midden doorbroken door het driehoekige plein 'Het Dok' dat aan de zuidzijde wordt begrensd door een galerijflat met de zo kenmerkende pastelkleurige 'poorten' die doorgang bieden naar de achterliggende straten.

Het westelijke deel van het IJplein bestaat uit twaalf zogenaamde urban villa's van ieder vier verdiepingen hoog en twee haaks op het IJ staande lange stroken. De noord- en zuidgevels van aan elkaar grenzende urban villa's hebben een gelijke, zachte kleur gekregen waarmee gesuggereerd wordt dat ze als blokjes uit twee langgerekte stroken zijn gesneden. Door de woningen hier in urban villa's onder te brengen werd de beoogde dichtheid van de wijk gehaald en bereikte OMA tevens de gewenste transparantie in de wijk.

Met hun enigszins verweerde gevels hebben vooral deze woningen een mooie blik op het Centraal Station en het oude stadscentrum van Amsterdam. Een prachtig uitzicht dat in de wijk Overhoeks waarschijnlijk vele malen meer zal gaan kosten dan op het IJplein. (ARCAM)

Architect: Rem Koolhaas (Office for Metropolitan Architecture (OMA), i.s.m. Hein van Meer, De Kat en Peek, Peeters en Bogaerts en CASA
Opdrachtgever: Dienst Volkshuisvesting Gemeente Amsterdam
Oplevering: 1980-1982

www.arcam.nl

Foto Meriam de Lange
Foto Meriam de Lange
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden