Stadsgezichten: Gebouw 24

Het Marineterrein aan het Oosterdok. Foto's Meriam de Lange Beeld
Het Marineterrein aan het Oosterdok. Foto's Meriam de Lange

Vanuit de trein ten oosten van het Centraal Station - maar ook vanaf het Oosterdokseiland, of vanaf de kade langs de Dijksgracht - is een toch al opmerkelijk gebouw momenteel extra opvallend omdat de hele westgevel ervan gehuld gaat in een kleed van helderblauw steigerdoek. Het gaat om een ongeveer honderd meter lang baksteengebouw, van twee lagen plus een zolder hoog, onder een traditioneel pannendak, alles uitgevoerd in een nogal sobere, puriteinse stijl. Dit 'gebouw in blauw' bevindt zich in de noordwestelijke hoek van het Marineterrein. Dit ligt op een stuk land aane het water in de Amsterdamse binnenstad, tussen Kattenburgerstraat en Oosterdok. Het is sinds de 17de eeuw in handen is van de krijgsmacht - toen de Admiraliteit, nu het Ministerie van Defensie.

De bijzondere aard van deze militaire enclave wordt onmiddellijk duidelijk op het moment dat iemand probeert iets meer te weten te komen over wat zich er nu precies afspeelt. Simpele telefonische vragen naar aanleiding van het voor alle Amsterdamse passanten zichtbare steigerdoek, moeten worden gesteld in Den Haag, bij de Centrale Directie van de Dienst Vastgoed Defensie ('DVD'). Die verwijst door naar de DVD Directie West, die zetelt in Utrecht en van daaruit onder meer het Marineterrein onder zijn hoede heeft. Maar bij de Directie West zegt men geen mededelingen te mogen doen over het Marineterrein en wordt terugverwezen naar de afdeling Communicatie van de DVD in Den Haag. Die zijn ook telefonisch niet best bereikbar.

In een poging toch iets voor de beller te doen wordt, alle protocol ten spijt, zonder verdere omhaal het 06-nummer prijsgegeven van een onderhoudsmonteur van de Centrale Directie die toevallig op het Marineterrein moet rondlopen en vast wel iets weet te vertellen. Deze man verwijst door naar een officier van de Technische Dienst, die weer doorverwijst naar een Luitenant-ter-zee en aan het einde van deze voorlichtingsklucht is er dan - nota bene op het kantoor van de DVD Directie West waar men eigenlijk niks mocht zeggen - een bouwkundige die goed op de hoogte is en graag zijn kennis deelt. Gelukkig!

Onderdak voor militairen
In defensiekringen blijkt het gebouw bekend te staan als 'Gebouw 24'. Van wanneer het precies dateert is niet bekend, maar uit oude stadsplattegronden valt af te leiden dat het van rond 1885 moet zijn. Oorspronkelijk heeft het dienst gedaan als onderdak voor militairen. Het interieur bood voornamelijk plaats aan enkele grote slaapzalen. In de loop van de vorige eeuw werd het gebouw geschikt gemaakt voor uiteenlopende scholingsactiviteiten. De slaapzalen werden omgebouwd tot leslokalen en er werd een leskeuken ingericht voor de koksschool van de Marine.

Weer later, ruwweg vanaf 1980, verloor het gebouw deze scholingsfunctie. Een vastomlijnd nieuw gebruik kwam daarvoor niet in de plaats, Gebouw 24 werd een gelegenheidsonderkomen voor van alles dat men elders op het Marineterrein niet kwijt kon: de kapper bijvoorbeeld, en de schoenmaker. Sinds 2003 is er weer meer structuur. Het noordelijke deel van het gebouw is in gebruik bij de NATRES (Nationale Reserve), een legeronderdeel van afgezwaaide oud-militairen die vrijwillig dienen en oefenen om in geval van nood bijvoorbeeld bruggen en tunnels te kunnen bewaken.

Het zuidelijke deel is in 2010 verbouwd. Kozijnen werden vervangen en op de begane grond werden kantoren ingericht. De bovenverdieping staat nog leeg. De huidige blauwe sluier heeft te maken met een minder ingrijpend karwei, namelijk gevelonderhoud, dat zeer achterstallig was.

Hoe lang Gebouw 24 na de huidige opknapbeurt nog zal ressorteren onder de DVD Directie West is de vraag. Op zijn minst sinds 2002 gaan niet alleen in Amsterdamse gemeentekringen maar ook in de Tweede Kamer met enige regelmaat stemmen op om Defensie er voorzichtig toe te bewegen het Marineterrein op termijn prijs te geven. Het idee is dat deze prachtige centrale plek anders gebruikt zou moeten worden, op een manier waar de stad meer baat bij heeft. Een recent voorstel van vergelijkbare strekking, opgesteld door de fracties van GroenLinks, D66 en de PvdA in Stadsdeel Centrum, wordt binnenkort besproken in de Amsterdamse gemeenteraad. (ARCAM/DAVE WENDT)

www.arcam.nl

null Beeld
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden