Plus Achtergrond

Sprookjes voor de 21ste eeuw in het Frans Hals Museum

Marianna Simnett vertelt sprookjes voor de 21ste eeuw. Haar films en installaties zoeken de grens op van wat de kijker kan verteren en de kunstenaar kan hebben. ‘Verleidelijk, maar niet zoet,’ zegt ze zelf.

The Bird's Game. Beeld Marianna Simnett FVU, the Rothschild Foundation and the Frans Hals Museum.

“Ik heb een ongezonde relatie met kunst,” zegt de Britse kunstenares Marianna Simnett (1986) onomwonden. “Tijdens het maakproces moet ik altijd door een vertrouwenscrisis en na afloop ben ik totaal labiel. Dan moet ik bijkomen. Totdat het weer begint te kriebelen.”

Simnett zit nu in zo’n herstelperiode. Ze heeft net The Bird’s Game afgerond, die te zien is op haar eerste solotentoonstelling in Nederland, die zaterdag opent in het Frans Hals Museum in Haarlem. Ze maakte de film in opdracht van een psychiatrisch kinderhospitaal dat hiermee zijn 150-jarig bestaan wilde markeren.

“Ze kennen mijn werk, dus wisten dat het geen braaf historisch werkstukje zou worden.” Toch moesten ze even slikken toen ze het resultaat zagen. De hoofdrol in The Bird’s Game is voor een sprekende kraai die zes kinderen verleidt tot een spel, waarbij de winnaar wordt beloond met de dood en transformatie tot een vogel die nooit meer hoeft te slapen. “Het is natuurlijk een verwijzing naar pathologisch verslaafde gamers die altijd door willen, maar ook Doornroosje zit erin. De kinderen zijn gekleed in Disneykostuums, waardoor ze op avatars lijken.”

Verontrustende muziek

Voor The Bird’s Game bracht Simnett een sterrencast bij elkaar. De stem van de kraai is van actrice Joanne Whalley. Cellist Oliver Coates, bekend van zijn werk met Radiohead, verzorgde de bij vlagen verontrustende muziek. En cameraman Robbie Ryan (American Honey, The Favourite) schoot alles op 16 mm-film. 

“Celluloid is tijdloos,” zegt Simnett. “Om een film over technologieverslaving te maken op digitale video zou te letterlijk zijn. Nu werkt het materiaal tegen de inhoud. Ik maak de verkeerde keuzes om de juiste redenen.”

Simnett maakt het zichzelf, en anderen, sowieso niet graag te makkelijk. Zo gebruikte ze echte kraaien – ‘de belangrijkste heet Yum Yum’ – in plaats van computersimulaties en deed ze wekenlang research. 

“Ik ben diep in psychologisch onderzoek naar vogels gedoken. Wist je dat vogels de enige niet-zoogdieren zijn die remslaap ervaren? In zo’n voorbereidende fase ben ik als Alice die door het konijnenhol valt en alle kennis die ik onderweg opdoe blijft aan me plakken. Als het tijd wordt om te produceren, weet ik precies wat ik moet bewaren. Het is een ongedefinieerd buikgevoel.”

Eerste high

Voor de installatie Faint with Light (2016) zocht Simnett moedwillig de lichamelijke grens op: ze liet zichzelf flauwvallen. Geïnspireerd door haar Joods-Kroatische opa die op het moment dat de nazi’s hem executeerden, flauwviel en zo overleefde. En naar voorbeeld van tienjarigen in YouTubefilmpjes die door te hyperventileren out gaan en zo hun eerste high beleven.f

“Ik huurde een geluidsstudio in Londen en onder medische begeleiding heb ik mijn flauwvallen opgenomen. Eerst ga je op je hurken zitten hyperventileren totdat alles koud en metalig aanvoelt. Als je vervolgens snel opstaat, stroomt het bloed uit je hoofd en ga je om. Het geluid dat dan ontsnapt is onmenselijk, als het orgasme van een paard. Ik heb het vier keer gedaan – het was een dure studio en ik moest het maximale uit mijn huur halen. Je kunt wel zeggen dat ik een professioneel flauwvaller ben.”

Hyena and Swan in the Midst of Sexual Congress. Beeld Tim Bowditc

Direct na Faint with Light maakte Simnett The Needle and the Larynx (2016), haar bekendste en confronterendste werk tot nu toe. “In Faint with Light ben ik aanwezig in de vorm van lichtbalken die het ritme van mijn ademhaling volgen totdat ik tijdelijk echt afwezig ben. Daarna wilde ik mezelf fysiek zodanig veranderen dat ik feitelijk ook afwezig ben.”

Hitchcockblondine

Ze deed het door botox te laten injecteren in haar strottenhoofd, een medische ingreep die wordt uitgevoerd bij mannen wier stem niet is gebroken.

“Het is nooit eerder gedaan bij een vrouw. Ik heb de operatie omkleed met een fabeltje over een meisjesachtige vrouw die een lagere stem wil. Het beeld bestaat uit een enkel shot, vertraagd tot een kwart van de normale snelheid, van de naald die mijn keel ingaat. Het is hypnotisch, bijna verlammend, net als de botox.”

De meteen opborrelende associaties met feministische body art uit de jaren zeventig wijst Simnett van de hand. “Ik vind het amusant de Hitchcockblondine te spelen en vervolgens alle verwachtingen onderuit te halen. Maar ik streef niet naar spektakel zoals Orlan, die zichzelf met cosmetische chirurgie transformeerde. En het aanwezige lichaam, dat bij Marina Abramovic zo belangrijk is, is bij mij opgelost in technologie. Mijn werk gaat niet over vlees, het gaat niet eens over mij. Ik ben gewoon mijn eigen proefkonijn. En ja, daarnaast hou ik van optreden en entertainment – alleen niet van het banale soort. Echte entertainment raakt je waar het pijn doet.”

Marianna Simnett, My Broken Animal, Frans Hals Museum, Haarlem, t/m 23/2.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden