PlusInterview

Spectrum: een ‘trip’ om even helemaal uit het hoofd te komen

Het werk van theatermaker Boukje Schweigman draait om ontregelende ervaringen die de zintuigen bespelen. Spectrum biedt een individuele reis door een wereld van intense klank en kleur. ‘Zelf noem ik het graag een trip outer space.’

De kleurrijke beelden in de voorstelling van Schweigman. Toeschouwers worden hierbij uitgenodigd zich te laten vallen.

Wat zie je nou echt? Wat hoor je? Boukje Schweigman wil de toeschouwer met haar voorstellingen meer bewust maken van zijn of haar zintuigen. “Ik ben altijd op zoek naar een manier om ons terug te krijgen bij de pure waarneming. Bijna nooit zijn we los van onze vaste verwachtingen en ideeën. Daarom beginnen mijn voorstellingen vaak in het donker: om de toeschouwer te desoriënteren. Op het moment dat je je zekerheden moet loslaten, krijg je een reset. Dan komt je intuïtie bovendrijven en ontdek je dat je op het lichaam kunt vertrouwen. Daar zit alles in wat je nodig hebt.”

Geen machine

Gefascineerd door het menselijk lichaam is Schweigman al jaren, reden waarom ze ooit met een studie geneeskunde begon. Ze haakte af omdat het lijf in dat beroep in haar ogen te veel wordt beschouwd als ‘een machine die gefixt moet worden’.

“Voor mij is het lichaam zoveel meer dan dat. Als we er beter naar luisteren, leren we meer over de zin van het leven. Het fysieke weten ligt namelijk voor het rationele weten, we durven daar alleen vaak niet op te vertrouwen.”

Die intuïtieve vermogens van het lichaam met performers onderzoeken en aan publiek laten zien, werd Schweigmans missie. Schweigman (Zambia, 1974) studeerde af aan de Mime Opleiding in Amsterdam en maakt inmiddels al zeventien jaar voorstellingen. Ze doet dat samen met kunstenaars uit de beeldende kunst en muziek; dat is waar de ‘&’ in de naam van het gezelschap voor staat.

Haar motto: geen woorden maar daden; abstracte mime wordt het wel genoemd. Voor Schweigman draait theater om intense fysieke ervaringen, zowel voor haar performers als voor de toeschouwers.

Uit het hoofd

Die toeschouwer moet volgens haar hoognodig uit zijn kijkgewoontes en uit het hoofd worden gehaald. Daarom werd deze in Klep (2003) rondgereden in een donker treinwagonnetje met alleen een klein luikje om door te kijken. In Walking (2008) ging het uren door een weids waddenlandschap. In Blaas (2013) kon hij of zij in een grote opblaasbare wolk kruipen en in Curve (2015) zocht de toeschouwer een weg door een lange smalle tunnel.

“Ik wil in mijn werk terug naar het basale; het lichaam heeft zoveel tools. Daarmee kan het op eigen kracht een oplossing voor de meest onverwachte situaties vinden. Ik wil graag dat mensen zich weer verwonderen over het lichaam dat zoveel kan. Er is nou eenmaal geen app voor al onze problemen. Ik maak me zorgen over mensen die zich totaal van technologie afhankelijk maken.”

Op ontdekkingsreis door hun fysieke mogelijkheden tuimelden in Schweigmans vorige voorstelling Val performers en musici door de nok van het theater. In Spectrum is het de toeschouwer die wordt uitgenodigd zijn verticale positie op te geven en zich te laten vallen.

Lacht: “Vallen is loslaten. Op dat moment sta je open voor nieuwe ervaringen, het is verrijkend. Spectrum is het werk van een multidisciplinair team. Het resultaat is een installatie voor de avonturier, maar je ligt in je eigen coconnetje en het gaat allemaal heel rustig en veilig.”

De beloning voor die ‘avonturier’: een wereld vol klank en kleur.

Alle kleuren

“Wat ik in Spectrum wil bereiken, is dat de kleuren echt fysiek binnenkomen. Niet dat je er alleen naar kijkt. Dat is namelijk iets wat mij fascineert: als je echt baadt in kleur, kun je er jezelf in verliezen. Je kunt er als het ware in verdwijnen. Dan wordt een ervaring via de zintuigen intens fysiek en uiteindelijk ook emotioneel of spiritueel: een trip outer space.”

Het is de derde keer dat Schweigman samenwerkt met beeldend kunstenaar Cocky Eek. Is Spectrum de afsluiting van een drieluik?

“Het is samen met Blaas en Curve inderdaad een drieluik geworden, hoewel we dat vooraf niet zo hadden bedacht. Curve is een witte installatie en in Blaas draait het om witte objecten. In Spectrum ervaar je alle kleuren waaruit wit licht bestaat. Het resultaat is wel minder theatraal geworden in de zin van ik-kom-binnen-en-ik-kijk. Je hoeft in Spectrum niet zoveel hoor, maar het is niet: zitten op een stoel en in de ruimte voor je gebeurt wat.”

Privésuites

Hoe kun je kleur fysiek beleven? Dat was de vraag die Boukje Schweigman twee jaar geleden stelde aan beeldend kunstenaar Cocky Eek. “Daarna hebben we het er niet meer over gehad,” vertelt Eek. “Maar bij mij gaat dan een motortje lopen. Ik ga van alles onderzoeken. Ik heb modeontwerpen gestudeerd, maar ontdekte dat ik vooral geïnteresseerd ben in de ruimte om het menselijk lichaam: draagbare architectuur. Dat is de fascinatie die Boukje Schweigman en ik delen, we werken allebei vanuit het fysiek-zintuiglijke.”

Een andere samenwerking, zegt Eek, is die met Matthijs Munnik. “Tijdens de lessen die ik geef aan de opleiding ArtScience in Den Haag heb ik Matthijs ontmoet. Hij benadert kleur heel synesthetisch en maakt eigenzinnige installaties. Voor Spectrum heeft hij een eigen lichtsysteem ontworpen en heb ik de ruimte vormgegeven. Daarin beleef je je eigen trip op de klanken van componist Yannis Kyriakides. Daarna is je perceptie totaal veranderd. De wereld wordt eindeloos groot, je hersens stoppen met denken. De festivalbezoeker is deze keer geen toeschouwer. Dit is een kunstwerk dat iedereen aan den lijve kan ondervinden.” 

Spectrum, Schweigman&: 6 t/m 16/8, Afzender Boulevard ’s Hertogenbosch (in 2021 op Over het IJ Festival) 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden