PlusFilmrecensie

Soylent Green levert fascinerende beelden en inzichten op

De paardenmiddelen die de pandemie afremmen, belemmeren het zicht op de kern van het probleem. Er was toch iets mis met een markt, een schubdier en een vleermuis?

My octopus teacher Beeld Netflix
My octopus teacherBeeld Netflix

Dronebeelden waren even een plaag in films en series. Beeldmakers pakten enthousiast uit met de vliegende ­camera zonder zich af te vragen wat het nieuwe perspectief betekende. Het leek alsof er ineens een zwerm roof­vogels tot het regisseursgilde was toegelaten. Deze aflevering van Moord & Doodslag werd geregisseerd door A. de Laar. Hij biedt een fenomenaal overzicht op de plaats van het delict.

Inderdaad, maar betekent zijn stijlmiddel ook iets in het dramatische raamwerk? Staat die hoogvliegerij ergens voor? Heeft iedere speurneus een helikopter tot zijn ­beschikking?

Ik ben geen liefhebber van ongemotiveerde droneshots, maar drie maanden geleden heeft een droneshot van een Deense persfotograaf mijn blik verruimd. Morten Stricker maakte vanuit een vogelperspectief opnamen van de ­begrafenis van honderdduizenden vernietigde nertsen, op een militair oefenterrein in West-Jutland. Bij Deense nertsen werd in oktober een gevaarlijke coronavirusmutatie vastgesteld, waarna besloten werd vijftien miljoen pelsdieren te vernietigen. In Nederlandse fokkerijen is er ook massaal geruimd, maar daar maakte Morten Stricker geen opnamen van.

Immens buffet

De Deense persfotograaf is een fanatiek valkenier; dat verklaart zijn keuze om de gruwelen van hogerop vast te leggen. Wie intensief met vogels omgaat, verplaatst zich in hun positie, dat wordt een tweede natuur. Door de kraaienstudie bekijk ik mijn stadswijk vanuit een ander perspectief en zie ik de Deense greppels vol nertsenvlees niet alleen als een schandvlek, maar ook als een immens buffet voor alle aaseters die er lucht van krijgen. Zo belandt dat besmette vlees toch weer op andere plekken. Foute boel.

Een jaar geleden was er massale verontwaardiging over de handel in Afrikaanse schubdieren en Chinese vleermuizen op een markt in Wuhan. Maar West-Jutland en Oost-Brabant liggen niet in China. En bij ons is alles goed geregeld. Toch?

Sinds Strickers droneshot staat er geen vlees meer op het menu. Ik at geen nertsen, maar hun Deense massagraf was het laatste zetje dat mijn bord ruimde. Dieren passen niet in een industrieel systeem. De koe is daarom vervangen door Soylent Green, zoals ik vleesvervangers gekscherend noem. De gelijknamige sciencefictionfilm speelt zich af in 2022 (we zijn er bijna) maar stamt uit 1973, toen het wereldschokkende milieu- en klimaatrapport De grenzen aan de groei van de Club van Rome een golf aan doemvisioenen in de populaire cultuur teweegbracht.

De film van Richard Fleischer (allicht) schetst de ontwrichte maatschappij in een overbevolkt en oververhit New York, waar de allerrijksten een vermogen voor de laatste tomaten betalen. De rest van de veertig miljoen inwoners krijgt Soylent Orange, Red en Blue te eten. De voedingsmiddelen worden met sojabonen gemaakt. De fabrikant introduceert de groene variant als een superieur planktonproduct. Wanneer een detective de moord op een bestuurslid van Soylent onderzoekt, doet hij echter een gruwelijke ontdekking over de ingrediënten van het nieuwe voedingsmiddel.

Bijzondere vriendschap

Soylent Green houdt kijkers een spiegel voor en plaatst vraagtekens bij onze achteloze omgang met dieren, mensen en de aarde. De film is niet zo rijkgeschakeerd als Joon-Ho Bongs Okja (2017), waarin een genetisch gemodificeerd supervarken de voedselcrisis moet bezweren, maar de boodschap komt luid en duidelijk over: wij zijn onze ergste vijand geworden. Het roer moet om.

Het is de vraag of we voor onze toekomst op de oceanen kunnen vertrouwen, zoals de voedselfabrikant in Soylent Green doet voorkomen. Er wordt al met industriële visteelt gewerkt en kelp voor consumptie gekweekt, maar de zee is een kwetsbaar ecosysteem en er is veel wat we niet weten. Dat is ook de boodschap die de Zuid-Afrikaanse filmmaker Craig Foster uitdraagt in My Octopus Teacher, een bejubelde Netflixdocumentaire die tot de Oscarshortlist is doorgedrongen.

De film van regisseurs Pippa Ehrlich en James Reed ­getuigt van de opmerkelijke relatie tussen kelpwoudduiker Foster en een octopus, die de duiker langzaam leerde vertrouwen en hem een jaar in haar domein en leven toeliet. Het levert fascinerende beelden en inzichten op. De regisseurs leggen ook veel nadruk op het feit dat Foster een burn-out had en door de bijzondere vriendschap weer opkrabbelde. Wellicht verklaart dat het succes van de film.

Het roept de vraag op of we alleen naar dieren willen kijken indien we daar zelf beter van kunnen worden. We kijken massaal weg van het abattoir en de Deense greppels vol besmet pelsdiervlees, maar we dromen weg bij de ­gedachte met dolfijnen te kunnen zwemmen of een octopus te aaien. Dat is de aard van het beestje dat mens heet.

Soylent Green verscheen op dvd en blu-ray van Warner Bros, maar is ook gratis te zien op YouTube en Google Play. Okja en My Octopus Teacher zijn te zien op Netflix.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden