Plus

Sonos-ontwerper Mieko Kusano: 'Ambacht moet terug in design'

Ze is een van de belangrijkste Nederlandse industrieel ontwerpers. Mieko Kusano, die al 15 jaar apparaten van wifispeakerpionier Sonos ontwerpt, pleit voor de houdbaarheid van elektronica als uitgangspunt.

Mieko Kusano bij subwoofer Sonos Sub Beeld Sonos

'En hele goede vriend van mijn vader, Masaya Yoshimura, heeft ooit zijn carrière helemaal omgegooid. Hij werd van zakenman keramiekontwerper. Hij heeft jarenlang de Japanse theeceremonie bestudeerd om de perfecte aardewerken theekop te maken, van zijn eigen klei, van eigen grond. Hij leerde me niet alleen te kijken naar de functie van een ontwerp, maar ook naar de emotionele band die mensen er mee opbouwen."

Mieko Kusano ontwierp de afgelopen 15 jaar alle apparaten van de Amerikaanse wifi­speakerpionier Sonos en leidde ontwerp- en productteams alsof die luidsprekers zo'n aardewerken theekopje waren.

"Als ik zie hoe andere elektronicabedrijven apparaten benaderen, dan is het: hier heb je het, gebruik het en over twee jaar heb je iets nieuws nodig. Het ambacht moet terug in het design."

Jongensdingen
Ontwerp iets dat gracieus oud kan worden, kreeg ze daarnaast mee van designgoeroe Stefano Marzano in de tijd dat ze bij Philips Design werkte. "Hij zei dat ook dingen met waardigheid moesten kunnen verouderen."

Ze landde bij Philips met haar afstudeerproject, een spelcomputer voor álle kinderen. "Mijn Japanse vader stelde me bloot aan allerlei elektronica die hij steevast meenam van zijn trips naar Japan. Ik speelde met de nieuwste Walkman of Donkey Kong op de Nintendo."

Jongensdingen waren het, besefte ze later. "Voor mijn afstudeerproject aan de TU Delft vroeg ik me af: waarom is er wel een Gameboy maar geen Gamegirl?"

Play:5 Beeld Sonos

Kusano (48) kon er bij Philips meteen mee aan de slag en kreeg 5 miljoen gulden om een 'genderneutrale' pda annex spelcomputer voor kinderen tussen de 7 en 12 jaar te maken. "Philips was naar iets op zoek dat kinderen aansprak; in die tijd werd hun doelgroep elk jaar acht jaar ouder."

Omhulsel van een ervaring
Die Philips In2it was geen lang leven gegeven, maar werken doet hij na 23 jaar nog altijd. "Ik heb er toevallig afgelopen weekend weer eens batterijen ingestopt." Ze swipet door de foto's op haar iPhone. En kijk, laat ze zien, haar 7-jarige zoontje speelt er mee.

"Hij was best geïnteresseerd, eventjes. Het is natuurlijk wel een apparaat uit een ander tijdperk, zwart-wit. Ik was eigenlijk meer verrast dat het na al die tijd nog tot leven kwam."

Het apparaat zette haar destijds aan het denken. "Die hele ervaring voedde mijn honger om op zoek te gaan naar nieuwe ervaringen, naar dingen die nog niet eerder waren toegepast. Het ging me niet langer alleen om hardware. Hardware is slechts een omhulsel van een ervaring die wordt gedefinieerd door de software en content. Maar bij Philips lag de nadruk erg op hardware. Ik ben er weg gegaan omdat ik liever in een start-upomgeving wilde werken waar software en hardware even belangrijk waren."

Breedbandinternet
Sonos was in 2003 nog vooral een van de talloze techstart-ups aan de Amerikaanse westkust met grote dromen en grote beloften. De in Silicon Valley gewortelde oprichters zagen de opkomst van netwerkmuziek - met Napster en iTunes - in combinatie met de doorbraak van breedbandinternet in een tijd dat niemand nog nadacht over streaming muziek.

"Wat me meteen aansprak, was dat ze geen ding wilden maken, maar een systeem. Iets dat kon blijven groeien. Ik kon er met een blanco palet beginnen." Kusano was werknemer #12. Haar man - ontmoet bij Philips - kreeg elegant nummer 14. Nu, 15 jaar later, zit ze bij de presentatie van het nieuwste Sonosproduct, een slimme luidspreker voor bij de tv, die daarnaast ook muziekspeler en spraakhulp is, letterlijk op de achtergrond. Die Beam is het eerste Sonosapparaat waar ze niet direct bij het ontwerp is betrokken.

Play:1 Beeld Sonos

Leiderschap in deeltijd
Ze zweeft nu boven de ontwerpers, bezig met de toekomst van het bedrijf. "Sonos moet voorzichtig zijn in zijn keuzes. We kunnen het ons niet veroorloven grote fouten te maken. Tegelijkertijd moeten we wel blijven innoveren."

"We moeten dus voorspellen waar de behoeftes van gebruikers heen gaan en uitkijken dat we geen muf bedrijf worden dat niet langer innoveert. Ik waak er over dat de cultuur die we in 15 jaar hebben opgebouwd niet verloren gaat nu we steeds groter groeien."

"Ik ben ook 80 procent gaan werken, maar zit nog steeds in het leiderschapsteam, wat tamelijk uniek is voor een Amerikaans bedrijf. Daardoor kan ik er voor mijn zoon zijn en tegelijkertijd de Sonosstrategie beïnvloeden."

De Stijl
Toch was ze geraakt toen ze de ontwerpers van de nieuwe Beam hun uitgangspunt voor de luidspreker hoorde uitleggen: dezelfde die Kusano in 2013 had bedacht voor het instapmodel van het merk, luidspreker Play:1. "Ik vind het coolste dat onze mensen iets weten te bereiken dat we 15 jaar geleden hebben bedoeld met het bedrijf, zonder dat ze daar expliciet op gewezen moeten worden. Ze adopteren onze filosofie en waarden maar geven er een eigen draai aan."

Ze spreekt nadrukkelijk niet over een designdictaat. "Ik ben onze ontwerpfilosofie gaan zien als een gelukkige combinatie tussen mijn Japanse herkomst en mijn Nederlandse wortels. Tussen zen, de filosofie van essentie uit Japan, en uit Nederland het minimalistische van De Stijl en Mondriaan."

Haar strijd was vooral de vol elektronica en luidsprekertechnologie gestopte Sonosspeakers menselijk te houden. De eerste ontwerpen hadden nog knoppen, die met een voelbare klik ingedrukt werden. "Die hadden niet het minimalistische dat ik wilde bereiken. "

Lang puzzelde ze aan de verwezenlijking van een gedachte: waarom de behuizing niet ook de besturing laten zijn. Nu kan lieflijk over de kast van een Sonosspeaker worden gestreeld om de speaker te bedienen.

Zeggen in plaats van tikken
Het blijkt een tussenstap. De afgelopen jaren nam Kusano een stap terug van het directe designwerk om Sonos de revolutie van spraak­assistentie in te leiden. "Stembesturing is een heel minimalistische manier om essentiële functies te bereiken, Het is logischer te zeggen waar je naar wilt luisteren, dan dat in te tikken."

Spraak bracht het bedrijf tot een opvallend monsterverbond met Amazon, Google en Apple en hun rivaliserende stemassistenten Alexa, Home en Siri. Die werken allemaal op de nieuwste Sonosproducten.

Net zoals het bedrijf eerder ruim vijftig rivaliserende muziekdiensten meekreeg om zich naast elkaar op speakers te nestelen. "Wij willen Zwitserland zijn. Niemand voortrekken, niet voor luisteraars kiezen wat ze moeten gebruiken, waar ze naar moeten luisteren."

Tegelijkertijd zijn Google, Apple en Amazon concurrenten, omdat zij hun spraakhulpen in eigen speakertjes stoppen en die apparatuur tegen dumpprijzen verkopen. "Dat is een hele andere benadering dan de onze. Wij verkopen geen dienst, geen muziek of spraakassistent waarbij het bijbehorende apparaat bijzaak is. We willen niet je kamer overnemen, niet het stuk kunst zijn dat om aandacht schreeuwt. Daarom moeten onze ontwerpen zo sereen mogelijk zijn, zodat ze ongemerkt in zo veel mogelijk kamers passen."

Daardoor worden gebruikers volgens haar ook aangespoord Sonosproducten lang te gebruiken. Omdat ze allemaal aan het web hangen, kan het bedrijf zien dat 93 procent van alle ooit verkochte apparaten in gebruik is gebleven.

"Ik zie meer overlap tussen ons en meubelmakers dan overeenkomsten met elektronica­bedrijven. Je koopt een bank en als hij bevalt neem je er later de bijpassende stoel bij. Dat willen wij ook. Sonos moet werken als een servies. Alles past bij elkaar, maar elk stuk servies heeft een eigen functie."

Mieko Kusano

1969 geboren in Den Haag; dan Amstelveen, Nieuw Vennep en Eindhoven

1988 Industrial Design Engineering aan TU Delft

1994 ontwerper en product­manager bij Philips Design

1996 als ontwerpdirecteur verhuisd naar de VS

2001 overstap naar Invention Machine (zoekmachinesoftware)

2003 overstap naar Sonos

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden