Plus

Sober werkt op Oerol het best

Terschelling is weer tien dagen lang het decor van vele voorstellingen. De theatermakers op Oerol maken intensief gebruik van de locatie. 

Zo'n 170 kinderen van het eiland zingen hun eiland lied en openen hun eigen expositie op de Westerkeyn tijdens de eerste dag van festival Oerol. Beeld ANP

Elke editie is er een audiowandelroute op Oerol. Daarin luisteren toeschouwers door een koptelefoon een vaak poëtische, contemplatieve stemmenpartituur tijdens een route door bos en duin. Ditmaal is die van Ulrike Quade Company en Strijbos & Van Rijswijk. In het dystopische Technostalgia veranderen de bossen en duinen voor even in Mars – waar de mens is neergestreken.

Dolend langs resten beschaving horen we flarden van de vruchteloze poging van de mens zich daar te vestigen. Soms houden we halt om te kijken naar die in luchtdichte pakken vastgegespte mens, die vage herinneringen koestert aan de zon en met nostalgie terugdenkt aan regenplassen. Maar ook Mars bleek niet de oplossing; na flink in het landschap te hebben ingegrepen is de mens ook daar weer vertrokken.

Technostalgia toont in een associatieve montage de overlevingsdrift van de mens, die zich moeiteloos neerlegt bij het feit dat soms een dier uitsterft, maar zich dat onmogelijk kan voorstellen van de eigen soort. Het is jammer dat de scènes kort zijn en nauwelijks in dienst staan van elkaar: daardoor blijven het geïsoleerde fragmenten en boet de voorstelling in aan diepgang.

Duinmeer en dichte bossen

Ook in Woestijnjasmijntjes van George en Eran Producties en de Toneelmakerij volgt het publiek een route door de natuur. De jeugdvoorstelling speelde anderhalf jaar geleden in de zalen en is nu voor Oerol bewerkt. Nour (Denis Aznam) en haar vader Jakob (Peter van Heeringen) moeten vluchten uit een land waarin ratten de baas zijn. Na een spannende tocht en een gevaarlijke overtocht over de zee belanden ze op een plek waar niemand op ze zit te wachten.

Het verhaal – dat George Tobal deels baseerde op zijn vlucht naar Nederland – staat nog als een huis, maar de locatie zit de voorstelling hier juist in de weg. De vele verplaatsingen, van het duinmeer naar de dichte bossen, langs provisorische, verlaten kampementen, kloppen thematisch goed, maar trekken een flinke wissel op de spanningsboog. Je mist de concentratie die in de theaters zo hoog was. De slotscène waarin de fantasie wordt ontmaskerd en de realiteit zich opdringt, blijft indringend.

Het is vaak het mooist als theatermakers zo min mogelijk toevoegen aan het landschap, maar goed kijken naar wat de omgeving al aan tekens en associaties in zich draagt. Bij Immens is er vrijwel niets aan het landschap toegevoegd. Theater Utrecht doet een compromisloze poging Nietzsches gedachtegoed naar deze tijd te trekken. Een fladderige, buitenissige straatmuzikant/landloper (Vincent van der Valk) pikt het publiek op langs de kant van de weg en neemt hen mee het duin in. Er volgt een fysieke en emotionele krachttoer van Van der Valk. Hij speelt de reïncarnatie van Nietzsche. In een ultieme poging tot eerlijkheid worden, na een wat volgestopte monoloog, wanhoop en verlossing op prachtige wijze verenigd.

Indringende mimiek

Bobby Baxter van performancecollectief Urland speelt op een grasveld midden in de bossen en glorieert in soberheid: er is, behalve een subtiel lichtontwerp, niets toegevoegd. Thomas Dudkiewicz staat er alleen voor op het lege veld, omringd door dichte bebossing die benadrukt dat geen ontsnappen mogelijk is. Hij vertelt over de inwoners van het Zweedse dorpje Hamstraden. In zes monologen krijgen we vanuit zes perspectieven de geschiedenis van het plaatsje te horen; en die wordt gaandeweg steeds gruwelijker. Dat Dudkiewicz een meesterverteller is wisten we al, maar zijn mimiek is minstens zo indringend. Zijn blik laat je niet los, die kan zacht en toch indringend zijn, hij transformeert in een seconde van vriendelijk naar angstaanjagend.

Bobby Baxter is een onderzoek naar de herleiding van het kwaad, dat zich in een eenzaam en verlaten mens vastklauwt en generatie op generatie wordt doorgegeven. Trefzeker vertaalt Dudkiewicz wat een heel seizoen Scandinavische thriller zou kunnen zijn, naar vijf kwartier angstaanjagend theater ‘in the middle of nowhere’. Oerolvoorstellingen kunnen het Terschellinger landschap definitief doen veranderen.

Oerol Festival, Terschelling, t/m 23 juni. Kaarten op oerol.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden