Plus Achtergrond

Sneakers vs. hakken: comfort wint het van pijnlijk klassiek ideaal

Veelvuldig gespot op catwalks in Milaan, Parijs en New York: hoge designerhakken voor komende winter. Ze moeten de populaire, comfortabele sneaker verdringen. Maar willen we dat wel? Gelukkig is er nu #KuToo.

Ontwerpers strijden om de sneakergeneratie in eleganter schoeisel te krijgen. Beeld Getty Images/iStockphoto

Tot mijn veertiende droeg ik op doktersadvies verantwoorde Piedroschoenen. Ik was gedoemd mijn heil te zoeken bij het orthopedische domein van de familie Gans in Rotterdam-Schiebroek, tot mijn vader mijn smeekbede niet meer kon weerstaan en koers zette naar een winkel met in mijn ogen échte schoenen. De verkoopster kwam met een bescheiden hakje aanzetten, maar ik zag een pump met hak van 8 centimeter. Assepoester was er niets bij, ze zaten als gegoten. De houding waartoe de hak dwong – holle rug, billen naar achteren, borst vooruit, gespannen kuiten – voelde werelds en alert, klaar voor alle leuks wat de wereld te bieden had, en met mijn slechts 1,65 meter gaven de pumps me presence.

Sindsdien heb ik áltijd hakken gedragen. Let wel: uit vrije wil. Volgens vriendinnen was ik ‘een wonder der natuur’. Middagdutjes werden zelfs gedaan met hakken aan; dan werden de voeten gewoon even uit bed gestoken. Na een avond dansen ’s nachts blootvoets naar huis lopen om wakker te worden met nog steeds pijn, nam ik op de koop toe. Onbewust zal het achterlijke ‘wie mooi wil zijn moet pijn lijden’ er ingebakken hebben gezeten.

Tot zo’n drie jaar geleden, toen ik het comfort van de gymp van Alexander McQueen, de loafer van Gucci en de houten plateauzool van Stella McCartney ontdekte.

Begerenswaardig modestatement

Mede dankzij Balenciaga werden sneakers begerens­waardige modestatements. Stiletto’s, vooral in combinatie met een jurk, leken plotseling hopeloos ouderwets en toebehorend aan een generatie die zit vastgeroest in oude schoonheidsidealen – zie Melania en Ivanka Trump onlangs tijdens het staatsbezoek aan Enge­land. Vrouwen die de hand van een man nodig hebben bij het afdalen van een trap.

Zet daar koningin Elizabeth II tegenover, 93 jaar, still going strong en no help needed, op loafers van Gucci, én schoondochter Camilla Parker Bowles, eveneens een eigengereide vrouw, op pumps met bescheiden hak. Voor veel jonge vrouwen zijn hoge hakken niet eens een optie: hoe mooi ook, ze belemmeren de bewegingsvrijheid. Mijn dochter van twintig heeft nog nooit hakken gedragen. “Mam, waarom zóu ik?”

Ontwerpers zijn er nu echter op gebrand de sneakergeneratie aan de hak te krijgen. Na een periode waarin vrouwen zelfs 700 tot 1000 euro over hadden voor de nieuwste sneaker van Balenciaga of Yeezy (de prijs van een gemiddelde pump van Louboutin), en de gymp zelfs bij Chanel-coutureshows op de catwalk verscheen, wordt de comfortabele schoen nu bedreigd. Op de catwalks in Milaan, Parijs en New York was een belangrijke rol weggelegd voor klassieker, eleganter schoeisel, inclusief de pump.

Neem Miu Miu’s gouden ‘ballroom’-schoen, Off-White’s grove nepbontpumps met diverse (bondage) straps, Hermès’ elegante laars met stevige, hoge hak, tot Givenchy’s zwarte lak­lederen pumps met 4 centimeter hoge plateauzool en enkelkettinkjes en Stella McCartneys laarzen met rubberen blokhak en plateauzool.

Duidelijkste teken van verandering was de collectie van Balenciaga. Creative director Demna Gvasalia – voorloper en een van de mannen aan wie we de hype rond sneakers met een prijskaartje van een weekendje weg danken – verbande alle sneakers in zijn show. Voguerunway had het over ‘the total erasure of trainers’, ten gunste van zwarte leren schoenen met vierkante neuzen en hoge laarzen voor mannen. Voor vrouwen waren er laarzen met hak en pumps.

Verandering was te verwachten, mode gaat altijd in golfbewegingen, modehuizen willen nu eenmaal verkopen, en dat gebeurt niet door dingen aan te bieden die al in de kast staan. Bovendien is de ugly sneaker inmiddels uitgemolken. Dus moet het roer om. Radicaal. Het valt echter te betwijfelen of het ze lukt. Comfort lijkt het voor veel moderne vrouwen te winnen van pijn. Daarbij is het dragen van hakken tegenwoordig politiek beladen en voer voor discussie.

Zorgde de opkomst van een nieuwe feministische golf en de nasleep van #MeToo voor een dip in de verkoop van stiletto’s? “Welnee,” zei Christian Louboutin vorig jaar in een interview met deze krant. “Ik associeer platte schoenen niet met feminisme en ik zie ook geen verband tussen #MeToo en hoge hakken. Ervoor kiezen ze te dragen heeft te maken met emotie, een moment, verleiding voor jezelf.” De ontwerper stelde overigens ooit zelf dat vrouwen zo dol zijn op zijn schoenen omdat ze er mannen mee aantrekken. De maximale hoogte, volgens Louboutin, van een hak waarop nog te lopen valt? “12 centimeter, maar dan wel met een plateauzool van 2 centimeter. Je kunt tot 13 centimeter gaan, maar hoger is onmogelijk.” Schoenontwerper Jan Jansen houdt het op 9 centimeter.

Natuurlijk blijven er liefhebbers. Aan het einde van de ramadan staat er steevast een rij bij de Louboutinboetiek in de P.C. Hooftstraat. Mannen die hun liefje willen verrassen met ‘de bonbon onder de martelwerktuigen’. Het is vooral het verplicht moeten dragen van hakken die velen in het verkeerde keelgat schiet. Zo schrijft de kleedcode van het Filmfestival in Cannes voor dat vrouwen hoge hakken moeten dragen naar premières in Le Palais. In mei 2015 werd een vrouw weggestuurd van de vertoning van Carol omdat ze flatjes droeg.

Op de rode loper

Actrice Kristen Stewart (lid van de voor het eerst door vrouwen gedomineerde jury) trok vorig jaar uit protest haar hakken uit op de rode loper en ging blootvoets verder – nádat ze geposeerd had voor de fotografen, óp hakken mét provocerende middelvinger. Acteur Bill Murray verscheen dit jaar op dezelfde rode loper in Zuid-Frankrijk in Hawaïachtig overhemd met korte mouw, jeans en Allbirds, de sneaker die The New Yorker ooit omschreef als ‘zo minutieus basic, dat wanneer je erin loopt, je voeten bijna ophouden te bestaan’. Bill kwam dus op zijn ‘pantoffels’ naar het glamourfestijn. En ­guess what? Bill werd alom geprezen, want Bill is Bill en het leukst als zijn eigen gekke zelf.

Niet alleen in Cannes staat het verplicht dragen van hakken ter discussie, ook Japanse vrouwen zijn het beu. Veel Japanse werkgevers verplichten vrouwen op de werkvloer hoge hakken te dragen. De 32-jarige Yumi Ishikawa, receptioniste bij een uitvaartcentrum in Tokio, is er klaar mee, meldde ze op Twitter. In korte tijd kreeg ze veel steunbetuigingen en was #KuToo geboren. Een woordspeling op het Japanse ‘kutsu’ (schoen) en ‘kutsuu’ (pijn). Met een knipoog naar #MeToo.

Vorige week toog ze, gewapend met 20.000 handtekeningen die waren binnengekomen op een online petitie, op sneakers naar het Japanse ministerie van Volksgezondheid. “Dit gaat om genderdiscriminatie,” zei ze tegen persbureau AP. “Uiterlijkheden worden voor vrouwen als belangrijker gezien dan voor mannen.” Ook haalde ze de lichamelijke klachten aan voortkomend uit het dragen van hoge hakken, zoals pijnlijke vergroeiingen en rugklachten. In Takumi Nemoto, minister van Volksgezondheid, vindt ze echter geen luisterend oor. Zijn stoïcijnse reactie: “Hoge hakken zijn noodzakelijk en geschikt voor de werkvloer.”

Hoge hakken beperken de bewegingsvrijheid van de draagster, en in de traditionele Japanse samenleving is een passieve, onderdanige vrouw blijkbaar nog steeds het toppunt van vrouwelijkheid. In het boek Fetish, Fashion, Seks and Power (1996) noemde Valerie Steele, modehistoricus, curator en directeur van het Museum at the Fashion Institute of Technology in New York, hoge hakken al ‘een vorm van bondage die sommige mensen erotisch vinden’. “Soms wordt zelfs de schijn van beperking al als erotisch ervaren.” In 1992 verkocht Chanel kurken platformsandalen met om het been gewikkelde banden tot onder de knie, waarop modehistoricus Anne Hollander zich in The New York Times afvroeg wat er toch zo sexy, pervers en tegelijker­tijd heerlijk was aan deze look. Het antwoord: ‘Het elegante ‘harnas’ presenteert de voet als prachtige slaaf.’

Alleen het woord al. Ik wens de designers veel succes met het overhalen van millennials die niet meer groot geworden zijn op Brinta, maar op sneakers.

Mannen op hakken

De eerste hakken werden gedragen door mannen. In het oude Egypte droegen slagers ze om boven het slachtafval uit te torenen, in de 10de eeuw droegen Perzische ruiters ‘laarzen’ met verhoogde hak, om hun voet steviger in de stijgbeugel te verankeren. Lodewijk XIV, de Zonnekoning, was uit te tekenen op hakken met edelstenen, zo is onder meer te zien op het beroemde schilderij van Claude Lefèbvre uit 1670, en van Hyacinthe Rigaud, 31 jaar later. Hoe hoger de hak, des te meer status. Ook Marten Soolmans, vastgelegd door Rembrandt in 1634, hangt in het Rijksmuseum naast zijn Oopjen met een kittig hakje aan de voeten.

Grand Seigneur

Ronald van der Kemp valt weer in de prijzen. Mocht hij vorig jaar nog het Cultuurfonds Mode Stipendium in ontvangst nemen, maandag krijgt hij in het Soho House de Grand Seigneur, de hoogste mode­onderscheiding voor iemand die zich verdienstelijk heeft gemaakt voor de Neder­landse mode. Redenen zijn onder een groot respect voor handwerk, duurzame productie en ­kritische houding tegenover een dolgedraaide mode-industrie.

Bril in het nieuw

Het Belgische Komono heeft, in samenwerking met masterstudenten van de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten ­Antwerpen, een innovatieve brillencollectie ontworpen. Vanaf vandaag te koop op komono.com en Concrete Amsterdam. Prijs: 150 euro.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden