Plus

Snapchateffecten en maatschappijkritiek in een korte film

Meriem Bennani (31) is de winnaar van de Eye Art & Film Prize 2019. De Marokkaans-Amerikaanse multimediakunstenaar, de jongste winnaar tot nu toe, vermengt in haar absurdistische werk documentaire, Snapchateffecten, sciencefiction en maatschappijkritiek.

Meriem Bennani (31) is de winnaar van de Eye Art & Film Prize 2019 Beeld Shutterstock

We worden rondgeleid door een geanimeerde fruitvlieg die met vervormde stem Kiss It Better van Rihanna zingt. De tocht begint op de markt, leidt langs verschillende stands in felle kleuren en eindigt in een woonkamer waar een uitbundig feest wordt gevierd door mensen met rare, vervormde lichamen.

De korte film Fly van Meriem Bennani laat zich niet makkelijk definiëren. Het is hallucinante reality-tv, een ­documentaire voor de Snapchatgeneratie en een surrealistische soap opera ineen.

Het is die aanstekelijke ongrijpbaarheid en de door internet geïnspireerde beeldtaal die Bennani de Eye Art & Film Prize 2019 heeft opgeleverd. Met haar 31 jaar is de Marokkaans-Amerikaanse multimediakunstenaar de jongste winnaar van de prestigieuze prijs tot nu toe. En dat terwijl ze 'min of meer voor de grap' de wereld van het bewegend beeld is ingerold.

De actualiteit induiken
"Ik ben begonnen als tekenaar," vertelt ze. "Mijn opleiding is in animatie. Pas toen ik rond 2011 in aanraking kwam met Instagram ging ik video's manipuleren. Ik zag meteen de efficiëntie ervan. Als je een filmpje van Trump bewerkt, is meteen duidelijk over wie je het hebt. Je hoeft niet eerst alles te verzinnen maar kunt zo de actualiteit in duiken."

Qua werkwijze plaatst Bennani zichzelf ergens tussen journalist en documentairemaker. Ze filmt mensen - vaak haar familie in Marokko - zoals ze zijn en reikt ze een minimaal script aan.

"Eigenlijk vind ik filmen stressvol," bekent ze. "Ik ben altijd bang dat ik iets steel van mensen, dat het onethisch is wat ik doe. Pas als ik achter mijn computer kruip om het geschoten materiaal te monteren en bewerken ben ik in mijn element. De computer is mijn ware medium."

Bennani werkt niet op de traditionele manier, waarbij eerst scènes worden gemonteerd en daarna special effects worden toegevoegd. "Ik doe het tegelijkertijd en intuïtief. Ik bekijk een scène keer op keer op keer totdat ik zie wat ik moet toevoegen. Ik zou het een visioen noemen als dat niet zo flauw klonk."

Humor is mijn pad
Ter illustratie beschrijft ze een fragment waarin een verkoper in een Applewinkel met veel handgebaren iets uitlegt. "De manier waarop hij zijn vingers in de lucht steekt is seksueel geladen. Ik monteerde een paar rode blobs in het scherm waar hij telkens in prikt en zette er geluidseffecten onder. Het is bijna niets, maar het werkt. Zo gaat dat met grappen; die zijn niet uit te leggen."

Humor is essentieel in Bennani's werk. "Als mensen lachen zijn ze ontspannen en ontvankelijker. Humor is mijn pad naar serieuze onderwerpen." Onder het fel gekleurde absurdisme zit dan ook een maatschappijkritische laag.

Meriem Bennani, de winnaar van de Eye Art & Film Prize, begon als animatie-tekenaar. Beeld -

Haar vroege korte clips, die zijzelf 'vignets' noemt, zijn inmiddels uitgegroeid tot half uur durende verhaallijnen over genderongelijkheid, machtsmisbruik en culturele stereotypering. Party on the Caps (2018), dat begin dit jaar te zien was tijdens het International Film Festival Rotterdam, raakt direct aan haar eigen status als Marokkaanse die al vijftien jaar in New York woont.

"Ik maakte die film vlak nadat Trump zijn reisverbod voor zeven moslimlanden had afgekondigd. In diezelfde periode keek ik veel filmpjes van futuristen over teleportatie. Het schijnt dat het al mogelijk is een foton door de ruimte te verplaatsen. Stel je voor dat het met mensen kan. Europa en Amerika zouden helemaal in paniek raken en proberen illegale teleporteerders te onderscheppen."

"In mijn film worden die gedumpt op het eiland Caps, vervormd en getraumatiseerd omdat het transportproces is onderbroken. Omdat niemand weet wat ze met die nieuwe generatie migranten aan moeten, groeit Caps uit tot megastad waar mensen vastzitten tussen hun thuisland en hun bestemming. Dat is voor mij de definitie van de diaspora."

Cinema van vandaag
Er zijn fragmenten van Bennani's werk te vinden op internet, maar eigenlijk moeten ze gezien worden in de door haar zelf ontworpen installaties. Die dwingen de kijker te liggen, staan of draaien.

"Traditionele cinema, geprojecteerd op een enkel scherm, staat nog dicht bij schilderkunst," vindt de maker. "Maar onze relatie met schermen is sterk veranderd en is losgezongen geraakt van de kunstgeschiedenis. Wat ik probeer te maken is cinema van vandaag."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden