PlusLijstje

Smullen, snikken en schateren: dit waren de beste films van 2019

Beeld Yoko Heiligers

Grote namen en opkomende sterren wisten dit jaar een indrukwekkende reeks films uit te brengen. Naast het traditionele vakwerk uit Hollywood maakte het werk van Chinese filmmakers diepe indruk op de recensenten.

Joost Broeren-Huitenga

1. Portrait de la jeune fille en feu, Céline Sciamma
Onbegrijpelijk dat Sciamma zowel op het filmfestival van Cannes als bij de recente European Film Awards werd afgescheept met scenario­prijzen, terwijl het juist haar enerverende beeldtaal is die dit achttiende-eeuwse liefdes­verhaal tot dé film voor dit jaar maakt: voorbij #MeToo en voorbij de male gaze.

2. Parasite, Bong Joon-ho
Scherp commentaar op de steeds dieper wordende kloof tussen rijk en arm en het conflict tussen Noord- en Zuid-Korea worden door genrespecialist Bong verpakt in een puntgaaf thriller-slapstick-horrormengsel in sneltreinvaart, waarin elk shot precies goed staat en elke cut tot op de milliseconde is uitgedacht.

3. The Favourite, Yorgos Lanthimos
Actrice Olivia Colman schittert nu als Elizabeth II in haar midlife-jaren in de gelauwerde Netflix-serie The Crown. Begin van dit jaar was ze de achttiende-eeuwse Britse vorstin Anne, in deze heerlijk bittere komedie over paleisgekonkel waarin een hertogin en een dienstmeid vechten om de affectie van de grillige koningin.

4. Long Day’s Journey Into Night, Bi Gan
In een uitstekend jaar voor de Chinese film (ook So Long, My Son van Xiaoshuai Wang, An Elephant Sitting Still van Hu Bo en Ash Is Purest White van Jia Zhang-ke hadden een plekje op deze lijst verdiend) sprong de cinemato­grafische branie en brille van deze neo-noir eruit.

5. Take Me Somewhere Nice, Ena Sendijarević
De Bosnisch-Nederlandse Sendijarević zet zichzelf op de kaart als maker met dit sprankelende debuut rond de dolende tiener Alma. Ze reist af naar haar geboorteland en trekt op met twee Bosnische jongens. Het drietal weet lanterfanten tot een hogere kunst te verheffen.

Portrait de la jeune fille en feu.

Jan Pieter Ekker

1. Portrait de la jeune fille en feu, Céline Sciamma
Hartverscheurende, fijnzinnige, adembenemend mooi gefilmde kostuumfilm over kijken en creëren, maar ook over de liefde, waarin het net zo goed draait om kijken en bekeken worden. Ook mooi: het gesprek met regisseur Céline ­Sciamma na afloop van de vertoning op Paff, in de uitverkochte grote zaal van Eye.

2. An Elephant Sitting Still, Hu Bo
Het debuut van de Chinese schrijver-regisseur-editor Hu Bo, die kort na voltooiing op 29-jarige leeftijd een einde aan zijn leven maakte, is een verpletterend ­drama waarin de Chinese samenleving wordt neergezet als een hel zonder einde. Vier uur lang, intens melancholisch, volstrekt compromisloos.

3. Parasite, Bong Joon-ho
De Gouden Palmwinnaar van het afgelopen filmfestival van Cannes, die nadat je ’m gezien hebt eigenlijk alleen maar beter wordt. Heel knap hoe Bong Joon-ho het klassieke indringersthema naar zijn hand weet te zetten, en hoe hij kluchtige scènes afwisselt met wrange en pijnlijke momenten.

4. They Shall Not Grow Old, Peter Jackson
Gruwelijk eerbetoon, vernoemd naar een regel uit For the Fallen, het prachtige gedicht van Laurence Binyon: ‘They shall grow not old, as we that are left grow old… We will remember them.’ Peter Jackson combineert gerestaureerde en ingekleurde archiefbeelden uit de Eerste Wereldoorlog met geluidsopnames en getuigenissen van soldaten, om te tonen hoe het er écht aan toeging aan het front. 

5. Letter to the Editor, Alan Berliner
Nog niet in de filmhuizen, gezien op het Idfa: een filmessay opgebouwd uit 7076 foto’s die Alan Berliner in veertig jaar uit The New York Times sneed en archiveerde. Monument voor een medium dat ernstig wordt bedreigd door de digitale revolutie en door wereld­leiders die journalisten de vijand van het volk noemen. Berliner: “Toen ik begon met het verzamelen van foto’s was het woord ‘nep’ gereserveerd voor bontjassen en kunstvervalsingen.”

Parasite.

Roosje van der Kamp

1. Portrait de la jeune fille en feu, Céline Sciamma
Zelden komen vorm en inhoud zo schitterend bij elkaar als in Portrait de la jeune fille en feu. In deze radicale herinterpretatie van de uitwisseling van blikken geeft ­Sciamma een vrouwelijk perspectief aan de geschiedkunde, van de Griekse mythe van Orpheus tot de schilderkunst van de Verlichting.

2. Lazzaro felice, Alice Rohrwacher
Een modern sprookje met een kloppend hart, de mijmeringen over het verstrijken van de tijd blijven lang nawerken. Doordat zij de grens opzoekt tussen realisme en magie levert Rohrwacher rake observaties over de mogelijkheid van moreel handelen binnen een kapitalistisch systeem.

3. An Elephant Sitting Still, Hu Bo
Oogstrelend debuut vol emotionele complexiteit over verschillende reacties op de toekomstloosheid van een door eigenbelang gedomineerde samenleving. Met een dynamische camera en een grimmig kleurenpalet schildert de film een scala aan personages. Hu Bo verweeft ze vier uur lang met elkaar tijdens één noodlottige dag.

4. Apollo 11, Todd Douglas Miller
Tussen de vele films over de ruimte en de eerste maanlanding was er geen zo aangrijpend als deze found footage documentaire. Douglas Miller stofte het beeldmateriaal van Nasa en tv-stations af. De kijker beleeft op sublieme wijze de iconische maanvlucht van 1969 mee, zowel in het ruimteschip als op aarde.

5. Monos, Alejandro Landes
Een allegorische film van wrede schoonheid en onverwachte tederheid over de dwangmatigheid van gewelddadig gedrag. Onder gespannen filmmuziek zien we de prachtig geschoten ineenstorting van een microscopische samenleving van acht tieners en een melkkoe die zich ergens schuilhouden, vermoedelijk in de Colombiaanse bergen.

Monos.Beeld Neon / Participant Media

Bart van der Put

1. Parasite, Bong Joon-ho
Er zijn weinig filmmakers die er steeds weer in slagen om hun trouwe kijkers te verrassen en in vervoering te brengen. Bong Joon-ho stelde me nog nooit teleur. Hij laat ons met Parasite gniffelen, schaterlachen en huiveren, maar de kostelijke oplichterskomedie biedt ook veel stof voor discussie en bezinning.

2. Once Upon a Time...in Hollywood, Quentin Tarantino
Het is wat met die dekselse Tarantino. De ene keer maakt hij me boos, de andere keer vrolijk. Soms herken ik een cinefiele geestverwant, ook van 1963. Zijn negende film ontroert me, omdat Sharon Tate mijn eerste filmliefde was en omdat Tarantino haar afgrijselijke einde herschreef. Dat kan alleen in Holly­wood.

3. Can You Ever Forgive Me?, Marielle Heller
De tweede magnifieke oplichterskomedie in mijn lijstje blikt met bitterzoete ironie terug op de ­criminele loopbaan van de Amerikaanse biografe Lee Israel (1939-2014), die vervalste correspondentie van dode schrijvers en acteurs verkocht om de huur te betalen. De doorgaans boertige Melisssa McCarthy pakt aandoenlijk uit in de ingetogen hoofdrol.

4. Us / Midsommar, Jordan Peele / Ari Aster
Ex aequo. De Amerikaanse filmmakers Jordan Peele en Ari Aster debuteerden ijzersterk met de horrorfilms Get Out (2017) en Hereditary (2018). Hun ambitieuze en verontrustende tweede films maken duidelijk dat ze het genre bloed­serieus nemen en beiden het talent hebben om er nieuwe wegen in te verkennen.

5. Bumperkleef, Lodewijk Crijns
Over nieuwe wegen in het horrorgenre gesproken! Lodewijk Crijns zet het Amerikaanse cliché van de verkeerde afslag op de snelweg en de gestoorde boeman met veel humor, vaart en venijn naar zijn hand en houdt Hollandse heethoofden een spiegel voor. Bumperkleef behoort tot de beste genrefilms uit de vaderlandse geschiedenis.

Once Upon a Time... in Hollywood.Beeld AP

Maarten Moll

1. The Irishman, Martin Scorcese
Robert De Niro, Joe Pesci en Al Pacino zijn in topvorm. Oók in de gedigitaliseerde jongere versies van zichzelf. Heerlijk lang maffia-epos dat eigenlijk gaat over de onvermijdelijkheid van je einde als je eenmaal een afslag hebt genomen, over roemloos sterven dus. ‘It is what it is,’ zoals Joe Pesci (wat een rol!) in de film zegt. Met een geweldig gesprek over vis meenemen op de achterbank tijdens een autoritje.

2. Werk ohne Autor, Florian Henckel von Donnersmarck
Schilder Gerhard Richter (1932, Dresden) moest niets hebben van deze film, die op zijn leven is gebaseerd. Soms wat bombastisch relaas over Duitsland (Oost en West) van voor de Tweede Wereldoorlog tot ver daarna. De politieke boodschap is minder interessant, de ontwikkeling van de kunstenaar is prachtig verbeeld.

3. Mid90s, Jonah Hill
Mooie coming-of-agefilm waarin het dertienjarige jochie Stevie deel wil uitmaken van het subcultuurtje van skateboarders in het Los Angeles van de jaren negentig. Om maar ergens bij te horen (gescheiden ouders, gestoorde broer). Vol puistenkoppen en bijdehante kereltjes, ontwapenend in zijn eenvoud, vrolijk en uitbundig. En met net genoeg moralisme.

4. Temblores, Jayro Bustamante
Beklemmende film die pijnlijk duidelijk maakt hoe in een land als Guatemala tegen homoseksualiteit wordt aangekeken. De getrouwde Pablo bekent te houden van een man. Alsof je (met onze westerse ogen bezien) eeuwen in de tijd wordt teruggeworpen. Pablo verliest alles, tenzij hij kiest voor ‘genezing’. Schrijnend en eigenlijk onvoorstelbaar.

5. Once Upon a Time…in Hollywood, Quentin Tarantino
Om het geweldige samenspel van Brad Pitt en Leonardo DiCaprio. Hoe Brad Pitt zijn hond te eten geeft, en later in de film een blik hondenvoer naar iemand gooit. Hoe Leonardo DiCaprio even voordoet hoe hij als acteur in de film als acteur een ouwe cowboy speelt. Plotloos, lang, en geweldig.

The Irishman.Beeld AP

Stefan Raatgever

1.  The Irishman, Martin Scorsese
Zitvlees is vereist voor dit monumentale maffia-epos van Martin Scorsese. Een huurmoordenaar blikt drieënhalf uur terug op zijn leven. Zo’n marathon werkt alleen met acteurs van wereldklasse. Die zijn er met het trio Robert De Niro, Al Pacino en Joe Pesci. Vooral Pesci is fenomenaal als stoïcijnse en gedistingeerde clanleider. Maar ook om je vingers bij af te likken: Pacino en De Niro samen op de midgetgolfbaan!

2. De belofte van Pisa, Norbert ter Hall
Beste Nederlandstalige film van 2019. Tintelend verhaal over vrijheidsdrang, loyaliteit en het vinden van je koers in het leven. Een jongerenfilm voor alle leeftijden; doorspekt met straattaal, flitsende dialogen en fraaie beelden van Amsterdam. En een grote attractie: Shahine El-Hamus (18) spettert van het scherm als Marokkaanse scholier in twee verschillende werelden. 

3. Rocketman, Dexter Fletcher
Beste muzikale biopic sinds Control over Ian Curtis. Eerlijk en bij vlagen rauw verhaal over de opkomst en bijna-ondergang van Elton John. De valkuil – een juichende samenvatting van het artiesten-cv – wordt behendig omzeild in een met cocaïne bepoederd relaas over de schaduwkanten van de roem. Taron Egerton zet een lekker vette versie van de glitterpopster neer.

4. The King, David Michôd
Hoeveel Oscars zal Timothée ­Chalamet (23) tegen 2050 op zijn schouw hebben? 10? 15? Hij was verpletterend goed in Call me by Your Name en Beautiful Boy en laat in het donkere The King (over de Engelse vorst Hendrik V) weer geheel nieuwe kwaliteiten zien. De film is qua scenario en enscenering geen meesterwerk, maar hoofdrolspeler Chalamet maakt het toch 140 minuten spannend.

5. Blinded by the Light, Gurinder Chadha
Goedhumeurfilm van het jaar. In het Engeland van de jaren tachtig vindt een schuchtere immigrantenzoon zijn stem in het leven met hulp van de muziek van Bruce Springsteen. Een vrolijk, naïef sprookje in een prachtig neon­gekleurd decor, plus een fijne soundtrack vol hits van The Boss en ander eightiespopcorn.

Rocketman.Beeld AP

André Nientied (series)

1. The Deuce 3, Alex Hall e.a. (HBO/Ziggo)
In het laatste seizoen van deze kroniek over het vuige verleden van Times Square vestigt ex-tippelaarster Candy (Maggie Gyllenhaal) haar naam als pornoregisseur. De gangster en pooiers verlaten de buurt, de aidsepidemie eist slachtoffers en wanneer het plein is schoongeveegd, resteert een melancholisch gevoel. 

2. After Life, Ricky Gervais (Netflix)
Scriptschrijver Ricky Gervais regisseerde zichzelf in deze zwarte komedie over een suïcidale weduwnaar, de lokale journalist Tony. Hij doet geen moeite meer om aardig te zijn, want de hel, dat zijn de anderen. Dat Tony daar in de laatste aflevering op terug moet komen, bezorgt zelfs de grootste cynicus een brok in de keel. 

3. The Crown 3, Benjamin Caron (Netflix)
Ook het derde seizoen van The Crown blinkt uit in intieme kamergesprekken en grandioze dialogen. Olivia Colman ontroert als Queen Elisabeth II met hangende mondhoeken, Helena Bonham Carter steelt de show als de losbandige prinses Margaret.

4. Stranger Things 3, Matt & Ross Duffer (Netflix)
De kinderen uit Hawkins hangen als tieners rond in de spiksplinternieuwe shopping mall Starcourt, maar ook daar ligt het kwaad uit de parallelle wereld Upside Down op de loer. Ratten en Russen vormen dit keer de dreiging, terwijl de nostalgische verwijzingen naar de jaren tachtig zorgen voor een feest der herkenning. 

5. Undercover, Frank Devos e.a. (Netflix)
Sterke Belgisch/Nederlandse co-productie met Tom Waes en Anna Drijver undercover op een camping om een drugsbaas te pakken. Frank Lammers zet een geslaagde Brabantse variant op Tony Soprano neer en Elise Schaap is even sterk als zijn labiele vrouw.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden