PlusSpecial KunstRAI 2021

Sluijters Prijs-winnaar: ‘Met kleur kun je sturen hoe je een schilderij ziet’

Kamilė Česnavičiūtė is de winnaar van de Sluijters Prijs voor jong talent in de schilderkunst. De prijs bestaat uit een geldbedrag van 5000 euro en een solotentoonstelling tijdens de KunstRAI.

Deadline (2021) van Kamile Česnavičiūtė, winnaar Sluijters Prijs: ‘Bij een ­deadline wacht je tot het laatste moment.’ Beeld kamilė česnavičiūtė
Deadline (2021) van Kamile Česnavičiūtė, winnaar Sluijters Prijs: ‘Bij een ­deadline wacht je tot het laatste moment.’Beeld kamilė česnavičiūtė

Ze werd geboren in de badkuip van het huis van haar grootmoeder, in de Litouwse hoofdstad Vilnius. Als kind was Kamilė Česnavičiūtė (1996) altijd aan het tekenen en naast haar middelbare school volgde ze een klassieke kunstopleiding, waar de nadruk op tekenen lag. Toen ze achttien jaar was, verhuisde Česnavičiūtė naar Groningen om aan de Academie Minerva te gaan studeren.

“Ik wilde altijd op een academie in Nederland studeren vanwege de rijke kunstgeschiedenis hier. Ik heb er lang over nagedacht. Ik heb ook overwogen naar de Rietveld Academie te gaan, maar de sfeer daar leek me niet prettig.”

In 2019 studeerde ze in Groningen af. Prompt werd ze door de academie voorgedragen voor de Sluijters Prijs voor jong talent in de schilderkunst. Toen ze die ook nog eens won, was ze ongelofelijk blij. “Ik heb voor mezelf een bepaald pad uitgestippeld dat ik wil gaan bewandelen en toen dacht ik, het werkt! Het is natuurlijk een enorme kans en prachtig om op je CV te hebben. Mede door de prijs heb ik ook een bijdrage gekregen van het Mondriaanfonds, Kunstenaar Start. Ook heel goed voor mijn zelfvertrouwen.”

Kleur als ‘gereedschap’

Het is de tweede maal dat werk van de winnaar van de Sluijters Prijs op de KunstRAI wordt tentoongesteld. De prijs wordt eens in de twee jaar toegekend door de Stichting Kunst aan de Dijk te Kortenhoef. Naast de solopresentatie van Kamilė Česnavičiūtė wordt ook werk van andere genomineerden getoond.

Česnavičiūtė wilde graag naar Nederland vanwege de rijke historie, maar als meisje had ze geen Van Goghposters boven haar bed. “Daar heb ik nooit iets aan gevonden. Toen ik hier kwam, hield ik zelfs nog niet eens zo van schilderen. Ik was meer aan het tekenen en ik hield van hedendaagse kunst, en daar is in Nederland veel aandacht voor. Ik houd van oude schilderijen, maar het is niet mijn favoriete ding. Als ik naar een museum ga, ga ik naar een ­instelling voor hedendaagse of moderne kunst.”

Česnavičiūtė begon pas een jaar voor haar afstuderen met schilderen. Daarvoor maakte ze grote, realistische ­tekeningen. “Maar opeens wilde ik liever gaan schilderen. Als ik kleur gebruik, hoef ik niet zo veel details in te vullen als ik zou doen als ik aan het tekenen was. Dus het werd ­allemaal wat eenvoudiger. Ik heb nu het gevoel dat ik zo veel meer kan zeggen met kleur, al is mijn werk nog ­grotendeels gebaseerd op tekenen.”

In haar tekeningen ging Česnavičiūtės aandacht veelal uit naar het weergeven van de stofuitdrukking. Door kleur te gebruiken viel die noodzaak weg. “Ik hoeft niet noodzakelijkerwijs een structuur in de stof weer te geven, zodat het op de realiteit lijkt. Het maakt niet uit. Het hoeft niet af. Het menselijk oog vult de gaten, je kunt als kijker be­grijpen wat iets is door het zien van een paar eenvoudige lijnen.”

Door de felle kleuren en de contrastrijke vlakken worden de schilderijen van Česnavičiūtė wel vergeleken met ­cartoons. “Met de kleuren die ik kies, kan ik een gevoel of een atmosfeer in het werk overbrengen. Je kunt met kleur dingen naar voren halen en andere dingen een beetje dempen, alleen maar door een bepaald kleurcontrast te gebruiken. Kleur is een stuk gereedschap, waarmee je kunt sturen hoe je een schilderij ziet.”

Uit het hoofd

Česnavičiūtė maakt geen specifieke portretten. Daarom maakt het ook niet uit welke kleur de figuren hebben. “Ik geef ze ook niet te veel kleren aan, want kleren bepalen heel erg een specifieke sociale status. Dat vind ik vaak onnodig.” Česnavičiūtė maakt wel eens portretten, maar dan meer als oefening. “Ik wil nu een schilderij maken over vrouwelijke rolpatronen. Dan wordt het wat duidelijker dat het een vrouw is, maar meestal ligt daar geen nadruk op. Het gaat gewoon over mensen.”

Modellen gebruikt ze eigenlijk ook nooit. Op haar klassieke kunstopleiding heeft ze veel modelgetekend, waardoor ze nu makkelijk een figuur uit haar hoofd op het doek zet. “Soms denk ik: hoe zou deze arm draaien? Dan kijk ik even naar mezelf in de spiegel, of ik vraag iemand om het gebaar even te maken.”

Op de KunstRAI komt afstudeerwerk van Česnavičiūtė te hangen, maar ook wat recenter werk. Dat afstudeerwerk baseerde ze deels op een scriptie die ze op de academie schreef over machtsverhoudingen. “Dat kan iets heel voor de hand liggends zijn, zoals een werkgever en een werknemer. Maar het kan ook subtieler zijn. Dat je aan het praten bent, en iemand daar doorheen praat. Ook dat heeft met macht te maken.”

Een recent schilderij heet Deadline (zie afbeelding). Een rode figuur ligt dromerig voor zich uit te staren. Op de achtergrond zijn roze bureaulampjes geschilderd. “Ik dacht daarbij specifiek over de toestand waarin je je bevindt vlak voor een deadline. De figuur werkt heel laat, vandaar die lampen. Het is verleidelijk om niks te doen en heel moeilijk om daar overheen te komen. Sommige mensen pakken deadlines vroeg aan, maar mensen als ik komen er niet toe. Eerst heb je zeeën van tijd, maar toch wacht je tot het laatste moment. Deze verleiding van: ach, je kunt het toch later doen? Vanavond, morgen? Toen ik dit schilderde, had ik te maken met veel deadlines. Daarom wilde ik die ­figuur rood maken, vanwege dat specifieke gevoel. Een ­gezellige, maar intensieve avond. Zo ging dat een beetje door mijn hoofd.”

Winnaar en genomineerden Sluijters Prijs – backstagepresentatie nr. 88

Sluijters Prijs

De Sluijters Prijs voor jong talent in de schilderskunst wordt eens in de twee jaar toegekend door de Stichting Kunst aan de Dijk te Kortenhoef. Dankzij een legaat wordt elk jaar afwisselend een talentvol beeldend kunstenaar of een musicus aangemoedigd en ondersteund.

Voor de Sluijters Prijs dragen alle ­Nederlandse kunstacademies werk van hun beste studenten aan. De jury bestond voor deze vierde editie uit de beeldende kunstenaars Johan van Oord en Niek Hendrix en de kunsthistorici Pia van Wijnbergen en Cato Cramer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden