Albumrecensie

Silver Age is een opname van de buitencategorie

Het Russische pianowonder Daniil Trifonov heeft samen met Valeri Gergjev en zijn Marijinski Orkest een dubbel-cd gewijd aan wat in Rusland de Zilveren Era wordt genoemd. Die bestond slechts een slordige tien jaar, van 1907, toen de impresario Sergej Diaghilev in Parijs de Concerts Historiques Russes en later de Ballets Russes in het leven riep, tot 1917, toen na de Russische Revolutie de leninistische doctrine een einde maakte aan de grenzeloze geestdrift die bepalend was geweest voor de Zilveren Era.

Diaghilev presenteerde in mei 1907 in Parijs, in Palais Garnier, in een serie van vijf concerten alles wat de Russische muziek groot maakte, met de befaamde Arthur Nikisch als dirigent van het Orchestre Lamoureux. Onder Diaghilevs hoede vergaapte het Parijse publiek zich aan de Russische bas Fjodor Sjaljapin, die nog nooit buiten zijn landsgrenzen had gezongen en nu indruk maakte met delen uit Prins Igor en Boris Godoenov. In de zaal zaten niet alleen liefhebbers, maar ook componisten als Debussy, Ravel en Strauss.

Vuurspugend intens

Het mooie aan Diaghilev was dat hij een zeer wijde blik had. Hij bracht in Parijs alle denkbare genres en esthetische opvattingen bij elkaar, van hartstochtelijk nationalisme (Glinka, Balakirev, Borodin) tot radicale avant-garde (Skrjabin, Prokofjev, Stravinsky). De première van Skrjabins derde symfonie, Le Divin Poème, was een sensatie. Niet minder indruk maakte de uitvoering van Skrjabins Pianoconcert en van Prokofjevs Tweede pianoconcert. Beide stukken zijn op de dubbel-cd aanwezig, vuurspugend intens gespeeld door Trifonov en bezield begeleid door Gergjev en zijn orkest.

Op de eerste cd staan de twee andere hoofdwerken, Stravinsky’s Vuurvogelsuite, in de pianoversie van Guido Agosti en Prokofjevs monumentale Achtste pianosonate, geschreven in het genadeloze oorlogsjaar 1944, muziek die door Trifonov wordt opgevat als een eerbetoon aan de Russische veerkracht en een melancholieke terugblik naar de Zilveren Era, toen alles nog mogelijk was, zonder politieke en militaire verstikking. Hij speelt het stuk op een verbijsterende manier en het stelt gerust dat ook hij, zelfs hij, in de laatste dertig seconden tegen zijn technische grenzen aanloopt. Toch een mens dus.

Lithurgisch ritueel

De Vuurvogel betekende voor Stravinsky bij de Ballets Russes zijn grote doorbraak, die hij onmiddellijk daarna zou bevestigen met Petroesjka en Le sacre du printemps. Deze drie stukken vormen meteen ook de drie hoogtepunten van de Zilveren Era, waarin Diaghilev het ballet centraal stelde, omdat hij het ‘liturgische ritueel’ dat er voor hem onlosmakelijk mee was verbonden, als de grootste manifestatie van het gesamtkunstwerk beschouwde.

Als overgang tussen de pianoconcerten van Prokofjev en Skrjabin speelt Trifonov de Drie delen uit Petroesjka, ook al zo’n stuk dat berucht is om zijn pianistische eisen. De brille die hier wordt geëtaleerd maakt dit opnieuw een opname van een buitencategorie.

Grappig is overigens dat Trifonov zijn solobijdragen aan deze toch zeer Russische productie opnam in het Richardson Auditorium van de Universiteit van Princeton, in januari van 2019, terwijl Gergjev voor de orkestregistraties in oktober van dat jaar microfoons liet neerzetten in de concertzaal van het Marijinski Theater. Maar goed, muziek is grenzeloos, net als in de Zilveren Era.

Silver Age, Daniil Trifonov. Beeld Deutsche Grammophon
Silver Age, Daniil Trifonov.Beeld Deutsche Grammophon

Klassiek

Daniil Trifonov
Silver Age
(Deutsche Grammophon)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden