Plus

Schrijverscollectief blijft erop hameren: lees eens wat meer boeken van vrouwen

In het manifest Optimistische Woede legt schrijverscollectief Fixdit nog eens uit waarom genderongelijkheid in de letteren een probleem is; het is een spiegel van een groter maatschappelijk probleem. De auteurs hopen een kleine revolutie teweeg te brengen.

Dieuwertje Mertens
Gaea Schoeters: ‘Er is maar één manier om als vrouw iets te bereiken in de kunsten: stay in the room until you are
 seen, even if you are told to leave.’  Beeld Sébastien Van Malleghem
Gaea Schoeters: ‘Er is maar één manier om als vrouw iets te bereiken in de kunsten: stay in the room until you are
 seen, even if you are told to leave.’Beeld Sébastien Van Malleghem

Dat er sprake is van genderongelijkheid in de letteren is bekend. Toch zijn de cijfers altijd weer ontluisterend: binnen de canon van de (Vlaamse) Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal en Letteren (KANTL) zijn vijf van de vijftig (1/10) titels geschreven door een vrouw, in die van de (Nederlandse) Maatschappij der Nederlandse Letterkunde, met 125 literaire werken, zijn tien titels afkomstig van vrouwen (1/12,5).

En uit recent onderzoek van Jeroen Dera naar de praktijk van de leeslijst blijkt dat een op de drie boeken op de leeslijst is geschreven door een vrouw, om over het gebrek aan culturele diversiteit nog maar niet te reppen. Geen opsteker, maar ook geen grote verrassing. Waarom deze informatie dan toch keer op keer onder de aandacht brengen?

Horizon verruimen

‘Er is maar één manier om als vrouw iets te bereiken in de kunsten: stay in the room until you are seen, even if you are told to leave,’ citeert Gaea Schoeters de Finse componiste Kaija Saariaho uit haar toespraak toen ze in 2021 in Venetië haar Gouden Leeuw in ontvangst nam. ‘Blijven zeuren,’ schrijft Schoeters, tot er daadwerkelijk wat gebeurt. Ze besluit met de veel herhaalde oproep: ‘Dus ik zou zeggen: lees eens wat meer vrouwen, en verruim zo je horizon.’ Waarschijnlijk helaas een gevalletje preaching to the choir.

Hoogleraar moderne Nederlandse literatuur Yra van Dijk legt uit waarom het uitmaakt wát we lezen: ‘Lezen vergroot ons vermogen tot empathie.’ ‘Lezen begint bij herkennend lezen. Maar wat als verhalen nooit over jou gaan?’ vraagt Van Dijk.

Ze reageert in haar essay ook op de kritiek die ze eerder dit jaar onder meer uit leesbevorderende hoek ontving toen ze in samen met Marie-José Klaver in de Volkskrant betoogde dat gewelddadige, misogyne jeugdthrillers geen plaats zouden mogen hebben in het onderwijs: ‘Waar geweld in sprookjes nog een culturele of psychologische functie heeft, en is ingebed ineen fantasieverhaal met een structuur en een catharsis, wordt het geweld in deze teksten extreem realistisch verteld, en bestaat het uit een louter onverklaarbare misogynie.’

Dit houdt patriarchale en seksistische machtsstructuren in stand en zorgt voor gebrek aan solidariteit onder meisjes. Van Dijk pleit voor meerduidige literatuur met een grotere diversiteit aan perspectieven.

Briefwisseling

Met name dergelijke essays met een specifieke invalshoek zijn de moeite waard, zoals ook de briefwisseling tussen Shantie Singh en Rachida Lamrabet. De laatste noemt hun literatuur ‘een tegendiscours, dat het dominante narratief ontmantelt en op losse schroeven zet’. Het schrijven vanuit die positie is soms vermoeiend en er valt lastig aan te ontsnappen. Zou ze in een andere context anders schrijven? En waarover dan? Toch komt ze tot de conclusie dat ze dat schrijft wat ze belangrijk vindt: ‘De literatuur verdient deze verhalen.’

Leuk detail: onder aan elke pagina zijn doorlopend namen van internationale vrouwelijke auteurs te vinden. Behoorlijk wat namen waren voor ook ondertekende onbekend, wat direct de noodzaak van Fixdit onderstreept.

null Beeld

Fixdit: Optimistische woede, De Geus, € 12,99

Vergeten vrouwelijke auteurs

In 2019 vonden elf vrouwelijke Vlaamse en Nederlandse auteurs elkaar in hun kritiek op het CPNB: waarom was er alwéér een man (Jan Siebelink) aangewezen om het Boekenweekgeschenk te schrijven? Ze schreven een brandbrief naar NRC en De Morgen.

Het CPNB beloofde daarop de komende vijf jaar gelijkelijk mannen en vrouwen te vragen voor het Boekenweekgeschenk en het Boekenweekessay. Dit markeerde de oprichting van Fixdit.

Het schrijverscollectief zet zich in voor het heruitgeven van vergeten klassiekers van vrouwelijke auteurs, zoals Een revolverschot van Virginie Loveling en Een coquette vrouw van Carry van Bruggen, die ook in hun podcast worden besproken.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden