PlusInterview

Schrijver Raynor Winn: ‘Het is als ex-dakloze moeilijk om mensen te vertrouwen’

Raynor Winn: ‘Er zijn zoveel zorgen en angsten die wij als mensen delen’

Met De wilde stilte schreef Raynor Winn het vervolg op haar onbedoelde bestseller Het Zoutpad over de wanhoopstocht die ze met haar ernstig zieke man maakte toen ze onverhoeds dakloos raakten.

Ze komt zo uit de velden, zegt Raynor Winn (57) verontschuldigend als haar gezicht op het beeldscherm oplicht. Ze schudt haar enorme bos grijze krullen uit, om ze snel weer te fatsoeneren in het strakke knotje dat haar lezers van haar kennen. Het goede nieuws: Winn en haar echtgenoot Moth (60) hébben weer velden, rondom een huis op enkele kilometers afstand van Polruan in Cornwall.

In dat kustdorpje eindigden ze in Het Zoutpad, het boek dat Winn schreef over de grote catastrofe die hun overkwam toen ze én dakloos werden én Moth ernstig ziek bleek te zijn – en de duizend kilometer lange trektocht die ze daarop maakten over het eeuwenoude South West Coastal Path. Het tegelijk persoonlijke en universele boek met verfijnde levensbeschouwingen werd een internationale bestseller. En een Britse lezer besloot dat zij, Ray en Moth, voorbestemd waren om zíjn droom waar te maken en de natuur terug te brengen op de uitgeputte landerijen van de oude boerderij en cidermakerij die hij in Cornwall had gekocht.

Anderhalf jaar wonen ze er nu, en de reeën en de dassen zijn teruggekeerd in de boomgaard. Er is een rijkdom aan insecten, wolken vlinders vliegen over de velden. Via de skypeverbinding hoor je de vogels kwinkeleren en zojuist, vertelt ze enthousiast, heeft ze babyspechtjes gezien. Waar je de menselijke invloeden weghaalt, keren flora en fauna terug. Hier zijn ze een met de natuur, en dat is precies wat nodig is om de conditie van Moth op peil te houden in verweer tegen zijn degeneratieve ziekte CBD – iets wat tot op heden lukt. “Hij is elke dag buiten in actie. Hij is niet genezen, dat kan niet, maar het lukt ons voor nu in ieder geval zijn ziekte op afstand te houden.”

Ray en Moth waren meer dan dertig jaar samen, hun kinderen uitgevlogen, toen ze binnen een paar dagen door een speculatieschandaal de oude boerderij in Wales die ze steen voor steen hadden opgeknapt kwijtraakten. Tegelijk kwam Moths diagnose. Ze hadden niets meer – en hoeveel tijd restte hun samen? Met de moed der wanhoop trokken ze met twee rugzakken en tentje over de rotsen en kliffen van Cornwall. De ontberingen in alle weersomstandigheden bleken een helende kracht te hebben, zowel fysiek als geestelijk.

Hoe mooi ik Het Zoutpad ook vond, kunt u zich voorstellen dat ik die impulsieve stap toch niet helemaal begreep? Doodarm, doodziek, dus we gaan een trektocht maken van duizend kilometer? Maar in De wilde stilte geeft u nu de context, u vertelt hoe jullie van jongs af aan bergen beklimmen en de natuur opzoeken.

“Ja, ik had het gevoel dat ik dat inderdaad nog beter moest uitleggen. Rugzak op je rug en lopen maar zou niet voor iedereen de eerste reflex zijn. Maar voor ons was het logisch, onontkoombaar haast. We hebben ons altijd zeer verbonden gevoeld met de natuur, dat heeft altijd onze levens en beslissingen bepaald. Zonder dat te willen romantiseren.”

“Ik moest terug naar mijn jeugd en onze eerste jaren samen om uit te leggen hoe die intrinsieke verbondenheid met de natuur daar al zijn oorsprong heeft. Doordat mijn moeder op sterven lag, kwam ik ook letterlijk terug in de bossen en velden van mijn jeugd – daarom heb ik ook daarover geschreven, al heb ik daarover getwijfeld.” Stilte. “Maar ik denk dat ze het goed gevonden had.”

“Mijn eerste boek had ik voor Moth geschreven en de opbouw was niet moeilijk: ik kon gewoon het Zoutpad volgen en de aantekeningen in vervagend potlood die we in de gids van Paddy Dillon hadden gemaakt. Toen de uitgeverij om een tweede boek vroeg, wilde ik niet alleen rechtlijnig schrijven over hoe het ons sindsdien is vergaan, maar ook onze tocht een achtergrond geven. Wat ligt ten grondslag aan de levensvormende beslissingen die we nemen?”

Aan het eind van de tocht leken jullie haast onoverwinnelijk. Maar in De wilde stilte beschrijft u hoe Moths toestand daarna weer verslechtert, en hoe u mensenschuw raakt en zich schuilhoudt in de kapel waar jullie onderdak hebben gevonden. Het is daar dat u besluit het verhaal van de tocht uit te werken, voor hem: als aansporing het niet op te geven maar op te staan, in beweging te blijven.

“Het overviel me heel erg dat ik me zo voelde. Ik dacht vlak na de tocht dat ik de hele wereld aan zou kunnen, maar een paar weken later in dat dorp, omringd door buren, merkte ik dat ik de buitenwereld begon te vermijden. Ik had nooit eerder in een dorp gewoond, altijd op het platteland.”

“Ik trok me terug in de kapel, als ik daar door het achterdeurtje naar buiten stapte liep ik letterlijk tegen een klif op. Het was als wonen in een grot. Maar toen ik begon te schrijven was ik terug op het pad, ik voelde de wind, ik rook het zout. Het was haast als meditatie. En daardoor kreeg ik mijn kracht terug, het gevoel weer dat alles mogelijk was. Zo heeft het Zoutpad me twee keer gered. Maar mijn intentie bij het schrijven was Moth te redden. Het was mijn cadeau voor hem.”

Het was uw dochter die u aanspoorde het manuscript naar een uitgeverij te sturen. U werd prompt uitgegeven. In De wilde stilte beschrijft u hoe u overvallen wordt door het succes.

“Ik dacht: zij publiceren het en doen de marketing. Maar er was meteen een wekenlange tournee aan gekoppeld. Ik was als de dood. Maar het moest, en we hadden het geld ook hard nodig. We leefden van het laatste restje van de studietoelage die Moth kreeg omdat hij weer was gaan studeren. Maar ik had nooit met meer dan drie of vier mensen gesproken. En toen kwam ik voor een publiek te staan van eerst twintig, maar toen wel duizend man.”

“Het was een leerproces. En nu vind ik het geweldig. Want ik ontmoet bij de signeersessies zo veel mensen die hun verhaal met me delen en me vertellen hoeveel ze aan mijn boek hebben gehad. Er zijn zoveel zorgen en angsten die wij als mensen delen, iedereen bereikt wel een moment waarop zijn leven in elkaar stort. We zijn allemaal in diepe emotie verbonden.”

Uw boek leidde er ook toe dat u nu weer woont in de landelijke omgeving die jullie zo nodig hebben. Maar toen jullie het aanbod kregen de boerderij te huren en beheren, sloeg het wantrouwen tegen de mensheid weer keihard toe.

“Het is heel moeilijk als je dakloos bent geweest en met zoveel negativiteit bejegend bent om nog mensen te vertrouwen. We hadden een vriend vertrouwd, en kijk waar dat ons had gebracht: we waren ons huis kwijt. Het leek echt onmogelijk om dat geloof in de mensheid nog op te brengen. Dat was ook een reden dat ik me in de kapel verborg. Deze man, Sam, bood ons precies wat we nodig hadden, maar we hebben hem lang afgehouden, we konden gewoon niet geloven dat er geen adders onder het gras zaten. Maar zijn besluit stond vast nadat hij Het Zoutpad had gelezen.”

“Op een avond toen we de boerderij bezochten en uit het slaapkamerraam keken, zagen we van achter de overgroeide hagen ineens een hert opdoemen. Het was zo’n magisch moment, dat hert dat met zo veel vertrouwen in zijn eigen omgeving rondliep. Toen wisten we dat we ja moesten zeggen – het was net zo’n spontane beslissing als om het kustpad te gaan lopen.”

En toen waren jullie op dreef met het opknappen van de boerderij, toen sterkte Moth weer aan – en toen gingen jullie dus maar en loodzware en gevaarlijke trektocht langs de vulkanen en lavastromen in het zuiden van IJsland maken met hachelijke weersomstandigheden in het vooruitzicht. 

“Ik begrijp hoe dat overkomt, maar ja! En we hebben het plan om volgend jaar een nog veel langere tocht in eigen land te maken dan het kustpad – ik denk dat dat boek drie wordt. Het was eerst niet mijn bedoeling die tocht door IJsland in mijn boek op te nemen, maar het bleek allemaal zo met elkaar verbonden.”

“Wat we in IJsland meemaakten, was eigenlijk de optelsom van wat ik allemaal wilde zeggen. Want daar zag ik opnieuw hoe Moth in barre omstandigheden vermogens terugkreeg die hij was verloren. Onze gezondheid en de gezondheid van de aarde liggen in elkaar besloten. En de natuur in IJsland is zo rauw, zo elementair, het was alsof we aan het begin van de schepping stonden, daar tussen de zwaveldampen en de gestolde lavastromen.”

“In de daaropvolgende dagen zagen we hoe as en bacteriën samen een nieuwe verbinding aangingen, hoe planten begonnen te groeien in het desolate landschap. De manier waarop Moth sterker en behendiger werd en meer energie kreeg, leek parallel te lopen met de evolutie van de natuur.”

Vertaald door Annemie de Vries en Anne-Marie Vervelde. Balans, € 22,99, 320 blz.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden