Plus

Schrijver Manu Joseph over Amsterdam: 'Alsof je op Facebook woont'

De Indiase schrijver Manu Joseph, van wie onlangs Miss Laila, Gewapend & Gevaarlijk verscheen, verwondert zich als writer in residence over Amsterdam. 'Alsof je op Facebook woont.'

Manu Joseph: 'Akhila Iyer was energie, ze was fun en dat had ik nodig' Beeld Prashant Nakwe

Lang geleden was hij al eens in de stad, twee dagen. Nu heeft Manu Joseph (43) twee maanden in Amsterdam in het verschiet en staat hij voor de aanschaf van een tweedehands fiets.

Op uitnodiging van het Letterenfonds verblijft hij in het appartement aan het Spui, boven boekhandel Athenaeum, dat schrijvers uit het buitenland ter beschikking wordt gesteld.

Het centrum van onze drukke, volle, vieze stad bezien door een inwoner van New Delhi: wat is het hier mooi, wat is het hier schoon, wat zijn de mensen goed gekleed en wat rijdt het verkeer keurig in banen - en dan ook nog allemaal in dezelfde richting. "Er is hier zoveel cultuur en beschaving, ik voel me haast een andere diersoort."

In mei verscheen Josephs derde roman in Nederlandse vertaling: Miss Laila, Gewapend & Gevaarlijk, een politieke satire met wortels in de werkelijkheid. Hij beschrijft - 'Maar ik zal het voor de rechter ontkennen' - de opkomst van de hindoenationalistische Narendra Modi, inmiddels premier van India.

En hij grijpt terug - 'en dat ontken ik ook' - naar de nog altijd met veel politieke raadselen omgeven liquidatie in 2004 van een 19-jarig meisje. Ze zou met een handlanger op weg zijn geweest om Modi, toen deelstaatpremier van Gujarat, te vermoorden.

Voldemort
Maar noem hem geen politiek auteur, benadrukt Joseph, zijn schrijverschap moet los worden gezien van zijn andere leven als journalist en columnist. Het was ook niet zijn bedoeling geweest een contemporaine roman te schrijven. Maar hij kon niet heen om 'Damodarbhai', zoals de politicus in het boek wordt aangeduid.

"Hij won aan kracht zoals Voldemort in Harry Potter. Dus ik dacht: let's get it over with. Maar ik beloof: het was de eerste en de laatste keer dat ik mijn vingers brand aan politiek."

Er speelde nog iets anders door zijn hoofd wat dit boek voor hem onontkoombaar maakte. "Om de een of andere reden was ik geobsedeerd door de relatie van een jongere en oudere zus in omstandigheden van dreiging en gevaar."

De 19-jarige Laila in Josephs boek komt - net als de vermoorde Ishrat Jahan, haar bebloede lijk achtergelaten op het asfalt - uit een gezin met zes zussen. Haar verhaal wordt onder meer verteld door haar jongere zusje Aisha, zoals Joseph alle verhaallijnen verknoopt vanuit verschillende perspectieven.

Activistische vlogster
Een belangrijke speler is verder Akhila Iyer, activistisch vlogster die met pranks haar slachtoffers te kijk zet. Als in Mumbai een gebouw instort is zij - qua formaat en behendigheid - de enige aanwezige die een onder het puin bedolven overlevende door een smal tunneltje kan bereiken.

En die overlevende fluistert haar details in over een meisje en een man die met terroristische bedoelingen de weg op zijn, waardoor politie en inlichtingendiensten in staat van paraatheid worden gebracht.

'Miss Iyer' is een van de geestige noten in een grimmig verhaal waarin Joseph verkent waarom het goede altijd het onderspit delft en wie daar de prijs van betalen.

"De realiteit ís grimmig, maar zij is iets positiefs, ze vindt de kracht om op haar eigen manier het kwaad te bestrijden. Ik had het boek nog strakker en compacter kunnen schrijven, ik had Akhila eigenlijk niet nodig. Maar ik kon niet drie jaar aan dit boek werken met alleen maar al die duisternis. Akhila was energie, ze was fun en dat had ik nodig."

Kastenstelsel
In het boek drijft hij de spot met andere 'Indiase schrijvers die in het Engels schrijven'. Ook in Amsterdam heeft hij geen goed woord voor gevierde collega's als Arundhati Roy en Salman Rushdie.

Manu Joseph: Miss laila, Gewapend & Gevaarlijk. Vertaald door Harry Pallemans. €19,99, 244 blz. Beeld Uitgeverij Podium

Hun analyses ziet hij als een simplificatie van de Indiase samenleving en geschiedenis. Joseph groeide op in veel minder gegoede omstandigheden dan Roy en Rushdie, beide met ouders in de zakenwereld.

Zijn eigen herkomst is de lagere middenklasse in een nog altijd als kastenstelsel ingerichte maatschappij. Hij sprak pas op zijn 16de vloeiend Engels. "Ik schrijf over een India waar ik géén outsider ben. Ik ben een son of the soil, ik ben geworteld in de Indiase bodem."

Facebook
Hij voelt empathie met dat India van de armen omdat hij daar dichterbij staat, zegt hij, terwijl voor die 'andere schrijvers die in het Engels schrijven' empathie vooral iets is om mee te koop te lopen.

En dan volgt er, met een blik vanuit het raam op de volle terrassen rondom het Spui, op de volle borden en volle glazen, een treffende observatie.

"Nederland is zoveel welvarender dan India. Ik kan me voorstellen dat arme mensen zich hier gemarginaliseerd voelen, iets wat jullie je als locals misschien niet zo realiseren. Het is net alsof je op Facebook woont. Wat India redt, al met al, is juist dat gebrek aan zichtbare schoonheid - de armen hoeven zich niet buitengesloten te voelen."

Writer's Residency

Manu Joseph (1974, Kottayam, Kerala, India) was columnist voor The New York Times en The Hindu Times. Hij debuteerde in 2010 met de roman Slimme Mannen en publiceerde in 2013 zijn tweede roman, Het Onzichtbare Geluk van Andere Mensen. ­

Joseph neemt deel aan ­Amsterdam Writer's Residency, sinds 2006 een project van het Nederlands Letterenfonds. Hij wordt op 20 juli geïnterviewd in Athenaeum en gaat op
28 ­augustus in De Balie in gesprek met Naema Tahir over schrijven, het patriarchaat en de kracht van de literatuur. De volgende writer in residence is vanaf 2 september de Italiaanse succesauteur Paolo Cognetti.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden