PlusReportage

Schrijver Lola Lafon sliep een nacht in het Anne Frank Huis: ‘Die enorme angst kun je niet invoelen’

De Franse schrijver Lola Lafon (49) sliep voor het Franse schrijversproject Ma nuit au musée een nacht in het Anne Frank Huis. ‘Ik kon de eerste uren niet in Annes kamer verblijven. Het voelde er zo intens.’

Schrijver Lola Lafon is de eerste persoon die een nacht in het Anne Frank Huis is blijven slapen sinds het een museum is. Beeld Eva Plevier
Schrijver Lola Lafon is de eerste persoon die een nacht in het Anne Frank Huis is blijven slapen sinds het een museum is.Beeld Eva Plevier

In het midden van de slaapkamer van het echtpaar Otto en Edith Frank en hun dochter Margot staat een stretcher. Het peertje aan het plafond en de kleine lampjes boven de drie portret­foto’s van de onderduikers is het enige licht in de schemerige kamer. De ramen zijn geblindeerd, zoals in de Tweede Wereldoorlog.

Woensdagavond rond 21.30 uur is Lola Lafon, schrijver, danser en zanger, zichtbaar gespannen de kamer binnengelopen. Ze is er gekomen voor het Franse schrijversproject Ma nuit au musée, waarbij auteurs zelf een museum (zoals Musée Picasso en het Louvre in Parijs en Museo Thyssen-Bornemisza in Madrid) kiezen om er een nacht door te brengen. De Joodse Lafon, auteur van zes boeken waaronder La Petite Communiste qui ne souriait jamais (vertaald als De kleine Roemeense die nooit glimlachte), gebaseerd op het leven van de turnkampioene Nadia Comaneci, heeft gekozen voor het Anne Frank Huis.

Het was de eerste keer dat iemand de gehele nacht heeft doorgebracht in het Achterhuis sinds het een museum is geworden. Acteurs Jeroen Krabbé en Jip Wijngaarden waren er voor hun rollen als respectievelijk Otto en Anne Frank in het toneelstuk Het dagboek van Anne Frank in de jaren tachtig een avond lang. “Maar zij overnachtten er niet,” zegt de woordvoerder van het Anne Frank Huis.

Lafon, die een slaapmasker, twee dikke truien en twee dekens had meegenomen, bleef er tot 7 uur de volgende ochtend. Het dagboek van Anne Frank kreeg ze op haar elfde van haar moeder cadeau. De openheid en wijsheid van Anne grepen haar, vertelt ze. “Het verhaal was niet onbekend voor mijn Joodse familie. Het grootste deel van mijn familie uit Polen en Rusland is in de oorlog vermoord. Alleen mijn grootouders en mijn moeder, die in Frankrijk woonden, hebben het in de onderduik overleefd.”

Mix van gevoelens

Ze haalt een ketting uit haar tas tevoorschijn waaraan een gedenkpenning hangt van Anne Frank met de tekst: ‘Ich glaube an das Gute im Menschen’. “Die was ooit van mijn grootmoeder,” zegt ze. “Vannacht moest ik vaak aan haar denken.”

Lofan heeft hooguit twee, drie uurtjes geslapen. “De eerste twee uur ben ik naar de kamers van het echtpaar Van Pels, de badkamer, de boekenkast en Peters kamer gegaan. Ik kon de eerste uren niet in Annes kamer verblijven. Ik was bang heel emotioneel te worden. Het voelde er zo intens. Het was alsof ik in het water sprong, kopje-onder ging en steeds naar boven moest komen om adem te happen. Ik liep er snel in en uit.”

Het is overigens niet de eerste keer dat ze in het Achterhuis is. Op haar achttiende bezocht ze het onderkomen ook al eens. Nu, tijdens de nacht, ervoer ze een mix van gevoelens en gedachtes. “Het is onmogelijk om me te verbeelden hoe het voor de onderduikers is geweest. Ik probeerde te bedenken hoe ze hier samen zaten: gespannen, nerveus en constant in gevaar. Het was ook claustrofobisch. Maar die enorme angst kun je niet invoelen.”

Het was een lange en koude nacht. En heel stil, zegt Lofan. “Ik hoorde alleen het klokgelui van de Westertoren, net als Anne Frank dat hoorde. En mijn eigen krakende voetstappen. Je realiseert je dat de familie overdag niet echt kon rondlopen.”

Plaatjes aan de muur

Rondlopend door het Achterhuis en de rest van het museum nam ze alle details in zich op: van de plaatjes aan de muur tot het behang aan de wanden. “Annes kamer was zo klein, met die twee bedden erin: een voor haar en een voor tandarts Pfeffer.”

Lafon legde met haar telefoon veel details vast. Ze laat een van de foto’s zien. “Kijk naar dit schattige meisje met krullen. Een plaatje van een perfecte kindertijd. Anne was gek op deze foto. En daar zit ze zelf dan, in het donkere huis, zonder zon, zonder vrijheid en zonder toekomst. Een vreselijke gedachte, die je even moet laten bezinken.”

Lafons vriend appte haar ’s nachts om te vragen hoe ze zich voelde. “Ik kon hem geen antwoord geven. Ik wist niet hoe ik me voelde: slecht of goed.”

Ze heeft veel geschreven in de nacht: tien pagina’s vol met feiten, details en emoties. “Het was een manier om sterk te blijven. Het zou moeilijk zijn geweest als ik die laptop niet bij me had.”

Ze zal het komende jaar een boek schrijven over het project in het Achterhuis, haar eigen geschiedenis en die van haar moeder en grootmoeder. Hoe het er concreet uit gaat zien, weet ze nog niet. “Ik moet hier lang over nadenken. Dit was een reusachtige ervaring. Ik kan die nog niet bevatten.”

Vlak voor het vertrek uit het Achterhuis, liep ze nog even Annes kamer in. In gedachten sprak ze de woorden: ‘Oké Anne, ik ben in jouw huis geweest, als gast. Jij was hier niet te gast. Ik moet nu sterk zijn en dit aankunnen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden