PlusInterview

Schrijver Franco Faggiani: ‘Op mijn zeventigste werd ik de perfecte student’

Hij deed 54 jaar, 8 maanden, 6 dagen, 5 uur, 32 minuten, 20 seconden en 3 tienden van een seconde over de marathon van Stockholm. Voor de roman Het jaar dat Shizo Kanakuri verdween liet Franco Faggiani zich inspireren door het mysterieuze verhaal van deze Japanse hardloper.

Franco Faggiani.Beeld Leonardo Cendamo/Getty Images

Het lijkt een ragfijne Japanse vertelling, Het jaar dat Shizo Kanakuri verdween. De roman gaat over een Japanse hardloper die in 1912 wordt uitgezonden naar de Olympische Spelen als gedoodverfd winnaar van de marathon, maar de finish niet haalt en verdwijnt. Vijftig jaar later wordt hij opgespoord door een Zweedse reisjournalist en krijgt de uitnodiging de marathon alsnog te voltooien: dat doet hij in 1967 op 76-jarige leeftijd. ­Gekleed in pak komt hij de finish over, officiële eindtijd: 54 jaar, 8 maanden, 6 dagen, 5 uur, 32 minuten, 20 seconden en 3 tienden van een seconde.

Anders dan een documentair verhaal over de renner die echt heeft bestaan, is Het jaar dat Shizo Kanakuri verdween een poëtisch verdichtsel over een man die zijn leven in schaamte slijt en pas op hoge leeftijd met zichzelf in het reine komt. Het is doordesemd van liefde voor de natuur – déze Shizo Kanakuri had botanicus willen worden en gaat rennend door de wouden. ‘Het bos was mijn tempel, hardlopen mijn gebed.’ En opmerkelijk genoeg is het geschreven door een Italiaanse journalist die nooit in Japan is geweest. “Ik heb Japan bezocht door op de bank te blijven zitten, met door het raam uitzicht op ‘mijn’ bossen. Maar dat durf ik niet te zeggen tegen de Japanners in Italië die me complimenteerden met de sfeer van het boek.”

Hoe kwam u op het verhaal van Shizo Kanakuri, de man die voor de keizer van Japan in 1912 het aangewezen instrument was om een brug te slaan naar het Westen?

“Toen de Olympische Spelen in 2016 in Rio de Janeiro werden gehouden, kreeg ik een opdracht van een Italiaanse sportkrant voor een artikel over de Olympische marathons. Ik moet bekennen dat ik volstrekt niet geïnteresseerd was in marathon, dus het was een moetje, voor mijn werk, dat ik de uitslagen van alle Olympische marathons ging bestuderen, vanaf Athene 1896. Toen ik de ranglijst van de Stockholm Marathon zag uit 1912 zag ik dat er achter Shizo’s naam een vraagteken stond. Ik dacht dat het een fout was en ging op zoek naar meer informatie. Toen vond ik een opeenvolging van nummers: 54, 8, 6, 5, 32, 20, 3. Ik dacht dat het misschien een telefoonnummer was. Maar het bleek zijn uiteindelijke eindtijd. Ik wist meteen dat ik een verhaal te pakken had: sport, eer, verlossing, avontuur, de zoektocht naar sereniteit, eenzaamheid, het verstrijken van tijd, toewijding, vriendschap.”

Was het voor u van meet af duidelijk dat het een roman moest worden? U had al een roman voltooid, Tussen twee werelden, die vorig jaar in Nederland verscheen. Maar u bent toch journalist van huis uit.

“Ja, ik dacht van meet af aan een roman, omdat bij Shizo’s vreemde Olympische verhaal mijn fantasie meteen aan de haal ging. Hoe zouden zijn ouders zijn geweest, zijn coach, de keizer, het Japan van meer dan honderd jaar geleden? Om de Japanse schrijver Haruki Murakami te citeren: er zijn verhalen te vinden onder in vergeten laatjes.”

“Ik heb, ook als journalist, altijd jacht gemaakt op verhalen, in onder meer Zuid-Afrika, de Filipijnen, Nieuw-Guinea, Argentinië, IJsland en Somalië. Maar met het avonturenverhaal dat dat van Shizo Kanakuri ook is, kon ik mijn creativiteit erop loslaten. Het centrale deel – dat wil zeggen zijn het lange verblijf op de heuvel in het kersenboombos op het eiland Hokkaido – is volledig fictief.”

Kunt u iets vertellen over uw research? U beschrijft naast het noordelijke Hokkaido waar uw Shizo Kanakuri zich schuilhoudt, ook uitgebreid het meest zuidelijke Japan van zijn jeugd. Ik neem aan dat u veel door Japan hebt gereisd.

“Ik ben nog nooit in Japan geweest! Maar om te begrijpen hoe Japan meer dan een eeuw geleden was, heb ik wel een grote studie gedaan op vier hoofdonderwerpen: aardrijkskunde, economie, geschiedenis en religie. Op school ben ik altijd een slechte leerling geweest. Maar op mijn zeventigste werd ik alsnog de perfecte student. Ik heb ook eindeloos boeken gelezen over tradities, over het dagelijks leven, de kleding van die tijd, wat ze aten, hoe ze reisden, hoe het gezin was georganiseerd. En ik had het geluk dat ik in contact kwam met een 92-jarige Japanner, die me verhalen vertelde over zijn familie, zijn ouders in het bijzonder en hoe het leven was in de dorpen.”

De geschiedenis van Japan brengt u als een haast terloopse zijlijn. Hoe hebt u die balans gevonden?

“Ik stelde me het Japan van begin twintigste eeuw voor als een puzzelnatie, bestaande uit vele eilanden, groot en vooral klein. En de eilanden verschillen altijd van elkaar. Mensen leefden geïsoleerd. En de lengte van de Japanse archipel is gelijk aan de afstand tussen Palermo en Stockholm, dus voor mensen die in het zuiden woonden was het onmogelijk om te weten wat er in het noorden gebeurde en vice versa. In het kleine dorpje Rausu op Hokkaido waar Shizo Kanakuri belandt, heb ik de hele geschiedenis van Japan samengevat: de oude Siberische winderige huizen, de bouw van meer solide huizen, de grotere en beter georganiseerde vissersboten, de mensen die vertrekken om op andere plaatsen fortuin te zoeken, de ontdekking van olie, dus de moderne tijd.”

Uw Shizo Kanakuri voelt een diepe liefde voor de natuur. Weet u of dat echt zo was, of heeft u hem die liefde toebedeeld?

“Ik stond Shizo toe in de natuur te leven om zijn ziel te kunnen genezen en hem zijn fouten te laten vergeven – fouten die hij alleen zelf ziet; hij kon er niets aan doen dat hij in de hitte bezweek; tijdens die beruchte marathon van Stockholm kwam zelfs een Portugese renner om het leven.”

“In werkelijkheid keerde Shizo terug naar het eiland waar hij was geboren en werd hij leraar aardrijkskunde. Maar dat vond ik wel heel banaal in vergelijking met zijn buitengewone Olympische avontuur, dus heb ik hem een ander leven gegeven. Shizo zegt in het boek: ‘Om ons leven een doel te geven, moeten we voor iemand of iets zorgen.’ Dat lukt hem niet in het gezin dat hij opbouwt, zijn gezinsleven heeft ook dramatische aspecten. Maar hij zorgt voor de heilige kersenbomen, en hierdoor wordt hij een nieuw mens.

Is dit een weerspiegeling van uw eigen liefde voor de natuur? U schrijft over het shintoïsme, het geloof dat de natuur heilig is en geëerd en gerespecteerd moet worden.

“Ja, wat betreft zijn relatie met de natuur zijn Shizo en ik een en dezelfde persoon. Ik probeer ook zoveel mogelijk tijd door te brengen in het bos. Ik woon in Milaan, maar ik heb een huis in de westelijke Alpen, in Piemonte, omgeven door bossen. Een ik vind dat de natuur het beste medicijn is om veel ziekten te genezen, zowel fysiek als psychisch. Het shintoïsme fascineert me enorm en ik ben van plan mijn kennis te verdiepen.”

Maar die heilige natuur is in groot gevaar. Hoe staat u in het huidige klimaatdebat?

“De natuur is als een grote redder in nood die ons redt in de stormen van het leven. Maar onze redder is aan het verdrinken en we verdrinken et hem mee. Ook als journalist houd ik me hier steeds meer mee bezig. Ik maak me grote zorgen, want zelfs als we morgen beginnen met het repareren van milieuschade in de wereld, is het effect daarvan pas zichtbaar over vele decennia. Mijn kleinkinderen kunnen er niet aan ontkomen. Ik lees op dit moment een boek van een belangrijke Italiaanse klimatoloog, de titel zegt alles: ‘Er is geen tijd meer’.”

Een rode draad door het boek is een citaat uit Alice in Wonderland van Lewis Carroll waaraan Shizo zich vastklampt: ‘Begin bij het begin en ga door tot het eind’. Heeft het voor u ook een speciale betekenis?

“Het is al vele jaren mijn motto. Het betekent één ding tegelijk doen – zoals het schrijven van een artikel, een boek, het nemen van een foto, het koken van een ingewikkeld menu – maar ook: het vanaf het begin doen en vastbesloten doorgaan tot je klaar bent.”

Herkent u zich in sportief opzicht in de renner Shizo Kanakuri? Loopt u zelf hard of heeft u hardgelopen?

“Ja, ik was een hardloper met een grote passie voor langeafstandsraces door de bergen, net als Shizo. Vanwege mijn leeftijd ben ik gestopt met wedstrijden. Nu probeer ik in Milaan elke dag ongeveer 10 kilometer te wandelen en rennen. En als ik in de bergen, in het bos ben, wordt dat al gauw 30 tot 35 kilometer per dag.”

“Een paar jaar geleden, toen nog intensief trainde, heb ik gerend in het Olympisch Stadion van Stockholm – hetzelfde waar Shizo in 1912 aan zijn race was begonnen en waar hij bijna 55 jaar later was aankwam. Toeval? Of een speling van het lot? Dat weten alleen de bosgoden!”

Franco Faggiani

Franco Faggiani (Rome, 1948) is­ ­journalist en schrijver. Hij schrijft over economie, milieu, sport, eten en wijn. Hij heeft als verslaggever wereldwijd gewerkt en sportboeken, gidsen en biografieën geschreven. In 2018 verscheen zijn eerste roman La manutenzione dei sensi (Tussen twee werelden). Faggiani woont in Milaan.

Shizo Kanakuri in 1924.Beeld Bettmann Archive
Fictie Franco Faggiani Het jaar dat Shizo Kanakuri verdween Vertaald uit het Italiaans door Saskia Peterzon-Kotte, Signatuur €20,99 256 blz
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden