PlusInterview

Schrijver Evie Wyld: ‘Dominantie slaat snel door in geweld’

Evie Wyld schrijft in haar roman Wij zijn de wolven over geweld dat vrouwen door de eeuwen heen is aangedaan. Met een vulkanische rots aan de Schotse kust als stille getuige.

De levens van de vrouwen in Wij zijn de wolven spelen zich af in de buurt van de Schotse rotsformatie Bass Rock.  Beeld Getty Images
De levens van de vrouwen in Wij zijn de wolven spelen zich af in de buurt van de Schotse rotsformatie Bass Rock.Beeld Getty Images

In de roman Wij zijn de wolven van de Britse Evie Wyld (1980) vormt de eeuwenoude Schotse rots­formatie Bass Rock het ­decor van de levens van drie vrouwen die door mannen zijn bepaald. De schrijver laat zien hoe ‘giftige mannelijkheid’ kan uitmonden in geweld jegens vrouwen. Ze zit in haar keuken in de Londense wijk Peckham; een ‘coronabrandhaard’. Af en toe stuift haar zoon in beeld, maar dat leidt haar niet af van het gesprek.

Aan het begin van de achttiende eeuw slaat Sarah op de vlucht wanneer ze ervan wordt beschuldigd een heks te zijn. In de nasleep van de Tweede Wereldoorlog probeert Ruth een nieuw bestaan op te bouwen met haar kers­verse man; een weduwnaar met twee jonge zonen. Haar man laat haar het grootste deel van de tijd alleen achter in een groot Schots landhuis, vlak bij de Bass Rock. Zestig jaar later past Vivian, dochter van een van die zonen, op dit familiehuis dat in de verkoop staat. Ze verkeert in rouw om haar overleden vader en is alle gevoel voor richting in haar leven kwijt.

En dan zijn er nog de lichamen van vermoorde vrouwen die her en der worden gevonden.

Waarom koos u voor een drieluik; een verhaal vanuit het perspectief van drie vrouwen binnen het tijdbestek van drie eeuwen?

“Ik wilde zichtbaar maken hoe ongelooflijk veel vrouwen door geweld om het leven zijn gekomen. Ik koos voor de Bass Rock als locatie, om te laten zien hoe dit stuk vulkanisch gesteente duizenden jaren getuige is geweest van hetzelfde geweld jegens vrouwen.”

In uw dankwoord noemt u Sherele Moody, die de ‘kaart van vrouwen- en kindermoord in ­Australië’ maakte; een onthutsend geografisch overzicht.

“Deze Australische journalist maakte een interactieve kaart, met oplichtende bolletjes, waar je op kunt klikken, zodat de informatie verschijnt over de lichamen van vrouwen en kinderen die door mannen zijn omgebracht en op die plek zijn gevonden. Het gegeven dat er zoveel anonieme vrouwen op die kaart staan, vormt de ondertoon van deze roman. In Engeland bestaat ook een lijst met dit soort moorden. Ik vind het stuitend om te merken hoe onder­belicht deze moorden zijn. Vaak worden ze gezien als individuele gevallen, niet als een ­groter probleem in de samenleving.”

Hoe ervaart u zelf uw positie als vrouw in de maatschappij?

“Ik runde een kleine boekwinkel hier om de hoek en toen ik zwanger was kwamen klanten naar me toe en zeiden: ‘Dit is natuurlijk het einde van je schrijverscarrière.’ Het ergste vond ik nog dat ze dit niet rot bedoelden, maar dat dit oprecht is hoe ze erover denken.”

Evie Wyld: ‘Er zit veel familiegeschiedenis verweven in het verhaal, wat ook ongemakkelijk is, want het verhaal is erg duister.’ Beeld
Evie Wyld: ‘Er zit veel familiegeschiedenis verweven in het verhaal, wat ook ongemakkelijk is, want het verhaal is erg duister.’

“Toen mijn zoon was geboren, wilde ik graag het tegendeel bewijzen. Ik vond het een noodzaak om te schrijven. Ik schreef één à twee uur per dag tijdens de slaapjes van mijn zoon. Wat eruit kwam was een amalgaam van veel verschillende vrouwen in verschillende situaties in verschillende tijden, waaronder de drie hoofdpersonages. Ik heb geprobeerd de gedachten over hoe dit bij elkaar een roman moest gaan vormen, op te schorten en ik heb gewoon anderhalf jaar doorgeschreven.”

Waar kwamen die vrouwen vandaan?

“Er komen best veel gevonden vrouwenlichamen in het boek voor. Ik dacht aan een vrouwenleven en hoe zeldzaam het is als je niets meemaakt. Als jonge vrouw leer je al snel dat sommige dingen onderdeel zijn van het vrouw-zijn, zoals dat mannen op je zullen mastur­beren in de metro, ze zullen tegen je aanrijden, hun geslachtsdelen aan je tonen. Er wordt je verteld: ‘Blijf uit de buurt van dronken mannen en ooms!’ Niet mijn ooms! (Lacht) Dat accepteer je al snel als gegeven.”

Ik kon me niet aan de indruk onttrekken dat uw eigen familiegeschiedenis ook in de roman terecht is gekomen?

“Er zit, inderdaad, veel familiegeschiedenis verweven in het verhaal, wat ook ongemakkelijk is, want het verhaal is erg duister. Het verhaal over Ruth, dat zich afspeelt in de jaren vijftig, is gebaseerd op mijn oma. Mijn oma was een angstaanjagende vrouw: lang, boos, kettingrokend; ze was het stereotype van een Britse upperclassvrouw. Ze is een verschrikkelijke moeder geweest voor mijn vader. Dat had deels te maken met de tijdgeest, maar ook met het gegeven dat ze zo jong was toen ze trouwde. Ze was een alcoholist en dronk van haar 25ste tot haar 90ste. Ik heb nooit echt een band met haar gehad. Na haar dood en na de dood van mijn vader begon ik me in haar te verdiepen. Ze stuurde haar kinderen naar kostschool op hun achtste en dronk de hele dag. Onderaan de streep denk ik dat ze extreem verveeld was.”

Er wordt hoe dan ook enorm veel gedronken door de vrouwen in het boek, het grootste deel van de tijd verkeren ze in uiteenlopende stadia van dronkenschap. Wat wilde u daarmee uitdrukken?

“Veel drinken – binging – is typisch Brits. We hadden het eerder over Britse mannen die hun gevoelens opkroppen. Drinken is een manier om je gevoelens te uiten. Drinken laat ons samenvallen met het moment. De vrouwen in Wij zijn de wolven drinken voornamelijk alleen, wat ook een aanduiding is voor de geestelijke toestand waarin ze verkeren.”

U laat zien dat er bij mannen weinig voor nodig is om gewelddadig te worden. Waar zit het omslagpunt?

“Als mensen het gevoel hebben dat ze iets wordt afgenomen, slaat dominantie om in geweld. Kijk maar naar de recente bestorming van het Witte Huis.”

Dat geweld is soms op het eerste gezicht relatief onschuldig. Kietelen is bijvoorbeeld een terugkerende thema in de roman: een heks wordt gekieteld door een groep uitzinnige mannen, Ruth moet meedoen aan een spelletje bij een dorpspicknick, waarbij ze door een man hardhandig wordt gekieteld en in het heden wordt Vivian na een vrijpartij gekieteld door Vincent. Ze geeft aan dat ze het onprettig vindt, maar hij stopt niet.

“Hij begrijpt echt niet wat hij verkeerd heeft gedaan. Het verschil in fysieke kracht tussen mannen en vrouwen speelt hierin een rol. Een man kan echt doen wat hij wil op dat moment. Als kind had ik er altijd een hekel aan om te worden gekieteld; je lacht niet omdat het grappig is – het doet pijn; je lacht uit angst, ongemak en hysterie. Met onze zoon hebben we een codewoord als we met hem stoeien, sandwich. Het draait allemaal om instemming. Kietelen wordt gezien als een acceptabel excuus om iemand te betasten. De verdediging is: ik kietelde je, je moest lachen. Voor mij is dat vergelijkbaar met iemand verkrachten en dan zeggen: maar je lichaam reageerde, je werd nat, dus je vond het lekker.”

Vivians vriendin Maggie vraagt haar over Vincent: ‘Wat is hij? Een wolf of een vos?’ Twee dieren die zowel letterlijk als metaforisch een belangrijke rol spelen. Waar komt de kwalificatie vandaan?

“Het is persoonlijk. Toen we kinderen waren, waren we bang voor ‘wolfmannen’, terwijl een vos een beetje sneaky is, maar ongevaarlijk. In London wemelt het van de vossen. Een wolf is gevaarlijker, maar ook edelmoediger.”

Evie Wyld

Evie Wyld werd geboren in 1980 in Londen en groeide op in Australië. Haar debuutroman, After the Fire, A Still Small Voice, werd bekroond met de John Llewellyn Rhys Prize in 2009, en met haar tweede roman All the Birds, Singing (vertaald als Overal vogelzang) de Encore Award, de Miles Franklin Award en de Literatuurprijs van de Europese Unie in 2013.

Evie Wyld,  Wij zijn de wolven, vertaald door Roos van de Wardt en Astrid Huisman, De Bezige Bij, €21,99, 368 blz. Beeld
Evie Wyld, Wij zijn de wolven, vertaald door Roos van de Wardt en Astrid Huisman, De Bezige Bij, €21,99, 368 blz.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden