PlusInterview

Schrijver Ariel Magnus: ‘Ik heb me proberen in te leven in Eichmann als een normaal mens’

De Joods-Argentijnse schrijver Ariel Magnus (46) is deze maand writer in residence in Amsterdam. Hij schrijft er, opnieuw, aan een boek over een nazi die naar Zuid-Amerika vlucht. ‘Blijkbaar ben ik nog niet klaar met de nazi’s.’

Maarten Moll
Schrijver Ariel Magnus: writer in residence in de Amsterdamse Spuistraat. Beeld Daphne Lucker
Schrijver Ariel Magnus: writer in residence in de Amsterdamse Spuistraat.Beeld Daphne Lucker

Ariel Magnus wijst en telt: “Een, twee, drie, vier, vijf.”

Vijf koffiezetapparaten. Vier op de keukenkastjes, een op het aanrecht. In een plas water. “Je wilt echt koffie?”

Hij inspecteert het ding dat op het aanrecht staat. “Ik geloof dat dit de enige is die werkt, maar ik ben er niet zeker van. Ik hoop dat hij niet ontploft.”

Even later heeft hij tot zijn eigen verbazing een kop koffie uit het apparaat weten te wringen.

Ariel Magnus verblijft de maand augustus op uitnodiging van het Nederlands Letterenfonds als writer in residence in het daarvoor beschikbare appartement op driehoog boven boekhandel Athenaeum. Wat zijn voorgangers met al die koffieapparaten hebben gedaan is een raadsel.

Hij heeft meer dan twintig romans geschreven, één daarvan is in het Nederlands vertaald: het in 2021 verschenen De onfortuinlijke, een roman over de Duitse oorlogsmisdadiger Adolf Eichmann.

Architect Holocaust

“Eichmann is na de oorlog opgepakt door de geallieerden, maar ook weer ontsnapt. Hij kwam uiteindelijk in Argentinië terecht, waar hij tien jaar heeft gewoond tot hij in 1960 door de Mossad, de Israëlische geheime dienst, werd ontvoerd om in Jeruzalem terecht te staan. Er is veel non-fictie over Eichmann geschreven, maar nooit over zijn tijd dat hij in Argentinië zat. En ook nog nooit een roman.”

Het is de taak van de literatuur om ook ‘de andere kant’ te tonen’, zegt Magnus. Om een monster – Eichmann staat bekend als de architect van de Holocaust en de uitvoerder van de Endlösing – een humaan gezicht te geven?

“Daar gaat het om! Als we alleen maar zeggen ‘hij was het kwaad zelf’, maken we ons er te gemakkelijk van af. Ik heb me proberen in te leven in Eichmann als een normaal mens. Hij was ook een echtgenoot, een vader, een man die een grootse carrière zag stranden. Hoe hij dacht, en hoe hij vanuit zijn logica zijn daden rechtvaardigde; dat wilde ik laten zien. Being Adolf Eichmann in Buenos Aires.”

Hij opent zijn mond, sluit hem weer. Dan: “Ik heb van lezers gehoord dat ze aan het einde van het boek niet wilden dat hij gepakt zou worden. Niet verder vertellen, zeiden ze. Ik heb me gebaseerd op zoveel mogelijk bronnen en teksten. Blijkbaar komt hij toch dicht in de buurt van een gewoon iemand. Maar het is wel een bedenkelijk compliment.”

Hij schuift even heen en weer op zijn stoel. “En hij was natuurlijk een monster.”

Chocoladekoeken

Het heeft met zijn achtergrond te maken dat hij dit boek schreef, aldus Ariel Magnus. “Ik ben opgegroeid in de buurt in Buenos Aires waar hij heeft gewoond. En ik ben opgegroeid met het nazisme, het zit in me, ik heb het geërfd.”

Dat moet hij uitleggen. Maar dan horen we het getingel van de tram, en schreeuwende toeristen.

Hij staat op en kijkt naar buiten, naar de Heisteeg tussen de cafés Hoppe en De Zwart. “Ongelofelijk, wat een rij daar alweer staat. Just for a cookie!

Hij heeft de befaamde chocoladekoeken van Van Stapele nog niet geproefd, maar is dat wel van plan. “Het is een Lonely Planetding. Negentig procent van de mensen die in de rij daar staan, heeft dat daarin gelezen. Ik zou wel een boek willen schrijven over al die zaakjes op de wereld die in Lonely Planet zo worden opgehemeld.”

Terug naar Eichmann. Ariel Magnus is een kind van Joodse ouders. Zijn grootouders zijn beiden in Duitsland geboren. Zijn grootvader vluchtte in 1937 naar Argentinië. Zijn grootmoeder zat in Auschwitz en overleefde. Hij schreef over zijn grootvader in de begin 2023 te verschijnen roman De schaker van Buenos Aires. Over de grootmoeder is in De onfortuinlijke al te lezen.

Geen writer’s block

Weer komt een golf van geluid naar boven geklotst.

Daar kan hij ook een roman over schrijven, over de geluidsoverlast in hartje Amsterdam. “Dat heb ik al gedaan,” zegt hij. Hij pakt een boek op dat op tafel ligt. Uriel y Baruch. “En dit is mijn laatste roman, het gaat over Amsterdam in de zeventiende eeuw, over de filosofen Uriel Da Costa en Baruch Spinoza. Nee, geen idee of dat boek wordt vertaald. Hier in Amsterdam werk ik aan weer een roman over een nazi die naar Zuid-Amerika vlucht. Ik ben blijkbaar nog niet klaar met de nazi’s.”

Heeft hij wel gehoord van het begrip writer’s block?

Hij lacht. “Nee. Ik schrijf alsof elke dag mijn laatste is. Ja, misschien is dat omdat ik Joods ben… Ik hou van schrijven, van boeken maken. En ik wil van alles wat ik zie en hoor en meemaak een boek maken. In Argentinië hebben we een gezegde: every piece of meat has to end on a grill. Ik wil zoveel mogelijk boeken maken voor het mijn tijd is.”

Een mooie afsluiter. Hij staat op. “Ik loop met je mee naar buiten. Kijken of ik ergens een goede kop koffie kan drinken.”

De onfortuinlijke

Ariel Magnus

Vertaald door Eugenie Schoolderman en Arie van der Wal,

Uitgeverij Meulenhoff, €21,99

240 blz.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden