Plus

Schetsboekjes in Van Gogh niet van echt te onderscheiden

Vanaf vrijdag zijn de schetsboekjes van Vincent van Gogh te zien in het Van Gogh Museum. De originele? Nee. Maar de facsimile's die zijn vervaardigd, zijn niet van echt te onderscheiden.

Uitgever Steven Hond: 'Als je nu de originele schetsboekjes naast deze exemplaren zou leggen, zou je het verschil niet zien.' Beeld Van Gogh Museum

Het is bijna negen uur in de ochtend. Buiten staan mensen te wachten tot het Van Gogh Museum opengaat. Nog onwetend wat ze op tweede verdieping zullen aantreffen.

De schetsboeken van Vincent van Gogh. Mooi in een vitrine tentoongesteld. Maar zijn het wel de originelen die daar vanaf vandaag liggen? Ze lagen toch in de kluis van het museum omdat ze zo teer en lichtgevoelig zijn dat ze eigenlijk niet meer opengeslagen mogen worden. Die mogen toch nooit meer uit die kluis?

Klopt. En het zijn dus ook niet de originele schetsboekjes die aan het publiek worden getoond, maar facsimile's. Bijzonder knap gemaakte en verbluffend mooie facsimile's met daarin schetsen van De aardappeleters, Zonnebloemen en Irissen.

Papier laten maken
In de directiekamer van het museum geeft uitgever Steven Hond uitleg over de schetsboeken. Zijn uitgeverij Komma heeft de vier overgeleverde boekjes van Van Gogh (1853-1890) vervaardigd in een gelimiteerde oplage van duizend stuks. (In een eigentijds kabinet, met een brief, cahiers en een catalogus, voor 5950 euro.) De eerste exemplaren zijn voor het museum.

"Axel Rüger, de directeur van het Van Gogh Museum, vroeg me twee jaar geleden iets te bedenken om ze na te maken, zodat de bezoeker van het museum ook kennis kan nemen van de prachtige schetsboekjes."

ond legt de vier boekjes op tafel. "Als je nu de originele schetsboekjes naast deze exemplaren zou leggen, zou je het verschil niet meer zien. Een expert hier heeft al gezegd dat hij over een paar jaar authenticiteitsaanvragen verwacht."

Hij pakt een boekje en bladert erin. "Dit is emotie. Je ziet wat Van Gogh aan het doen was, je ziet zijn worsteling. Je ziet het vettige houts­kool, het potlood..."

Els Kerremans, die de art­direction voor haar rekening nam, vult aan: "Rasterloos gedrukt en in acht kleuren. Elk vlekje, elk scheurtje, elke vouw hebben we nagemaakt. We hebben speciaal papier laten maken dat wat structuur en kleur betreft precies het papier is van de originele schetsboekjes."

Uitgelubberd elastiek
Hond pakt een van de vier boekjes - ze zien er elk anders uit en behelzen de periodes Nuenen (1884-1885), Nuenen, Antwerp, Paris (1885-1886), Paris (1886) en Paris, Auvers-sur-Oise (1890) - en slaat het open daar waar een pagina is uitgescheurd.

"Kijk, daar zitten de resten, dat hebben we exact zo nagemaakt. Ik verzeker je dat dit alles tot op een tiende van een millimeter nauwkeurig is gedaan."

Kerremans: "Elke pagina is lasergesneden."

Hond: "Door het laseren verbrandt het papier een beetje en krijgt dus ook de zijkant die verkleuring, en blijft het niet wit. Dat was een van de problemen, maar dat is zo mooi opgelost."

Hond en Kerremans mochten de originele schetsboekjes zien - ze zouden 200 miljoen euro per boekje waard zijn. Maar ze mochten alleen kijken, niet aanraken.

Kerremans: "Dat was jammer, maar wel te begrijpen. Maar alles was al vastgelegd. Er is veel tijd gestoken in het vinden van het juiste garen, het perkament. Naar het uitgelubberde elastiek dat om een van de boekjes zit. We gebruikten emmers zand om dat elastiek op te rekken."

Ze kijken nog even verliefd naar 'hun' werk. Dan gaat het museum open, en zullen de eerste bezoekers zich vergapen aan de 'originele' schetsboekjes van Vincent van Gogh.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden