Scheidend KNVB-voorzitter Van Praag vereeuwigd op schilderij

In zijn atelier in De Pijp vervolmaakte Fulco de Vos dit weekend zijn portret van scheidend KNVB-voorzitter Michael van Praag. Het werd maandagavond gepresenteerd in de Johan Cruijff Arena, daarna gaat het weer mee naar huis.

Na overleg met de KNVB koos Fulco de Vos voor een portret geïnspireerd op Rembrandts vaandeldrager.Beeld Philippe McIntyre.com

‘Het is toonbaar, maar het moet nog wat subtieler. Het spel van de harde en de zachte lijnen, de hooglichten, schaduwen...,” zegt Fulco de Vos, staand voor zijn schildersezel in zijn atelier in De Pijp. “Ik vind het af. Maar het is nog niet af,” riposteert zijn model Michael van Praag, die maandagavond in de Johan Cruijff Arena na elf jaar werd uitgeluid als voorzitter van de KNVB. “Ik heb Fulco leren kennen als iemand die heel detaillistisch kijkt. Elke keer dat ik hier sta, ziet hij weer wat anders. Ik had op een gegeven moment een plekje op mijn kin, dat stond ook op het schilderij. Maar toen het plekje weg was, zag hij dat, en moest het er weer af.”

Traditie

Met het olieverfportret dat hij van zijn vader had gemaakt, won autodidact Fulco de Vos begin november de publieksprijs van de tweede editie van de Nederlandse Portretprijs, een initiatief van Stichting De Nederlandse Portretprijs, die zich ten doel heeft gesteld de hedendaagse portretkunst in Nederland naar een niveau te brengen dat gelijkwaardig is aan dat van de Gouden Eeuw. Een van de sponsors van het evenement en de bijbehorende tentoonstelling in Slot Zeist is sinds deze editie de KNVB.

Vertegenwoordigers van de voetbalbond waren dermate onder de indruk van De Vos’ schilderij dat ze hem de opdracht gaven om een portret te maken van scheidend voorzitter Michael van Praag. “Het was lange tijd een traditie dat voorzitters werden geportretteerd,” expliceert Van Praag, “Maar daar is in de jaren vijftig de klad in gekomen. Met mijn portret wordt de traditie door de KNVB nieuw leven ingeblazen.”

Hij heeft dat niet zelf bedacht, zegt Van Praag, terwijl hij zich in zijn blauwe pak hijst. “Mensen denken altijd dat ik ijdel ben, maar dat ben ik helemaal niet. ‘Waarom moet ik nou op een schilderij?’ zei ik toen ik werd gebeld. En mijn agenda was toch al boordevol; ik had helemaal geen tijd. Toen Fulco belde of ik wilde komen poseren, reageerde ik best onaardig. Maar toen ik dit atelier binnenstapte, was ik direct verkocht. Ik vind het een belevenis.”

Rembrandts vaandeldrager

“Toen Michael zei dat hij geen tijd had, antwoordde ik: join the club,” haakt De Vos in. “Ik heb hiernaast ook een vrij drukke baan; ik ben sales operations manager bij een Amerikaans telecombedrijf. Maar we hebben onze agenda’s naast elkaar gelegd en dit is de vijfde keer dat Michael model komt staan. Ter vergelijking: mijn vader heeft meer dan dertig uur geposeerd voor zijn portret. Met Michael had ik sessies van een uur, anderhalf uur, verder heb ik me gebaseerd op foto’s, gemaakt met natuurlijk licht.”

Sinds 29 september heeft hij 448 uur werk in het schilderij zitten, berekent De Vos. “Dat is alleen nog maar tekenen en schilderen. Daarvoor heb ik me een maand ingelezen, want ik kende Michael alleen uit de krant en van tv. Als Amsterdamse jongen heb ik Ajax natuurlijk altijd gevolgd, dus ook toen hij voorzitter was.”

De Vos bedacht drie composities, na overleg met de KNVB koos hij voor een portret geïnspireerd op Rembrandts vaandeldrager. “Toen ik die zaal met al die portretten van KNVB-voorzitters binnenliep, zei ik direct: zo ga ik het niet doen. Dat zijn allemaal bankdirecteuren en ceo’s. Ik wil een sportman. Iemand die voor de troepen uitloopt. Iemand die iets durft en recht door zee is. En dat is een vaandeldrager.”

“Rembrandt heeft er drie geschilderd,” doceert De Vos, terwijl hij een afbeelding in een catalogus toont. “In 1642 in De Nachtwacht, eentje in 1653, maar die is een beetje stijfjes, en deze, in 1636. Hij hangt momenteel in de tentoonstelling Rembrandt-Velázquez in het Rijksmuseum; ik ben zeven keer wezen kijken. Ik vind ’m íets te verwijfd, dus ik heb ook goed gekeken naar Rembrandts schilderij van Aristoteles bij de buste van Homerus. En die uitgestrekte hand is meer van Sir Anthony van Dyck. Het mooie van deze pose is dat er beweging in het portret komt – dat maakt het interessanter.”

De uitgestrekte hand symboliseert dat Van Praag zijn functie doorgeeft aan de volgende generatie. “En hij reikt nog een keer de KNVB-­beker uit, hopelijk in juni aan Ajax. Ik heb de originele dennenappel geschilderd. Hij is gebutst en staat scheef – het leven is niet perfect.”

Florence

Van Praag draagt de KNVB-vlag, een oranje stropdas en een erelidpenning van Ajax, in het zwart achter hem is het Ajaxlogo zichtbaar. “Het is gemodelleerd naar de Loggia dei Lanzi, de beeldengalerij op het Piazza della Signoria in Florence. Ook mooi: de lijst is van een boom die tachtig jaar op het Leidseplein heeft gestaan.”

Als Van Praag in de juiste houding is gaan staan, brengt De Vos wat witte verf aan op zijn linker wenkbrauw. “Er moet meer licht-donker in komen. Dan wordt het spannender. Poëtischer. Zijn linkerhand wil ik nog glaceren; die wil ik helemaal in het donker hebben.”

Wanneer het portret helemaal klaar is, durft De Vos niet te zeggen. “Ik heb nog wel wat tijd nodig, dus na de presentatie gaat het weer mee naar huis. Nee, het is niet erg dat het nog niet helemaal af is. Het lijkt, en al die mensen zijn toch in een feeststemming, die hebben een drankje op.” Van Praag, droogjes: “De KNVB kennende krijgen ze maar twee consumptiebonnen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden