Scheepvaartmuseum: historische wandtapijten grootste koop ooit

Beeld Het Scheepvaartmuseum.

Twee weken voor de Brexit heeft Het Scheepvaartmuseum in Engeland twee wandtapijten gekocht. Het gaat om de grootste aankoop uit de geschiedenis van het Amsterdamse museum.

Twee door Het Scheepvaartmuseum aangekochte wandtapijten arriveren dinsdag in Amsterdam. Ze zijn gemaakt naar ontwerp van de marineschilder Willem van de Velde de Oude (1611-1693). De vraagprijs van 2,2 miljoen is volgens directeur Michael Huijser van Het Scheepvaartmuseum ‘min of meer’ betaald. De tapijten zijn gekocht bij Franses Gallery, een belangrijke handelaar in textiel in Londen. Die bood een van de twee werken vorig jaar aan op de Tefaf in Maastricht.

Het grootste tapijt meet bijna 6 bij 3,3 meter, het tweede is 4,5 bij 3,3 meter. Ze maken deel uit van een serie van zes die van 1685 tot 1688 werden vervaardigd in opdracht van de Engelse koning James II. De overige vier tapijten bevinden zich in Amerika. Drie zijn in het bezit zijn van het Philadelphia Museum of Art, van het andere tapijt is de precieze verblijfplaats onbekend.

De werken verbeelden de zeeslag bij Solebay, die op 7 juni 1672 voor de Engelse oostkust plaatsvond. Van deze serie werd een eerdere oplage (1674-1680) vervaardigd in opdracht van Charles II, die nog altijd in het bezit is van het Engelse koningshuis en zich momenteel bevindt in Hampton Court Palace en the National Maritime Museum in Greenwich.

Gerestaureerd

De wandtapijten zijn de afgelopen jaren gerestaureerd. Ze zijn vanaf 2 oktober te zien als onderdeel van het grote Van de Velde-retrospectief in Het Scheepvaartmuseum, met werk van vader en zoon Van de Velde. Na de tentoonstelling wil het Scheepvaartmuseum de aangekochte tapijten permanent in de eregalerij tentoonstellen.

Vader en zoon Van de Velde gelden als de meest prominente zeeschilders die Nederland gekend heeft. Het scheepvaartmuseum heeft werk van beide schilders in de verzameling. Van de Velde de Oude is vooral bekend van zijn penschilderijen, tekeningen met inkt op het formaat van een schilderij. Hij was de eerste kunstenaar die aan boord van een schip schetsen maakte van zeeslagen. Deze werden later in zijn atelier uitgewerkt.

Willem van de Velde de Oude (1611-1693) wordt gezien als een van de meest vooraanstaande maritieme kunstenaars die de zeventiende eeuw heeft voortgebracht. In de winter van 1672-1673 vertrok Van de Velde samen met zijn zoon Willem, eveneens zeeschilder, naar Engeland om op uitnodiging van de koning aan het Engelse hof te werken.

Zeegevecht

De Slag bij Solebay was een zeegevecht tussen de Nederlandse en gecombineerde Engels-Franse vloot en vormde de openingsstrijd van de Derde Engels-Nederlandse Oorlog (1672- 1674). De Nederlandse vloot stond onder leiding van luitenant-admiraal Michiel Adriaensz de Ruyter. De zeeslag bleef onbeslist, maar werd aan beide kanten als een overwinning gevierd.

Beeld Het Scheepvaartmuseum.

Van de Velde de Oude was als Nederlandse ‘oorlogscorrespondent’ aanwezig bij de slag. Jaren later maakte hij in opdracht van de toenmalige Engelse koning James II een ontwerp voor nieuwe wandtapijten, waarin Engelsen als overwinnaars naar voren komen. In de aangekochte werken bevinden de Engelse schepen zich prominent op de voorgrond, terwijl de Nederlandse schepen naar de achtergrond zijn verdreven.

Brexit

De aankoop van de wandtapijten werd de afgelopen maanden bemoeilijkt door de onduidelijke situatie rond de Brexit. Michael Huijser: “Het was onduidelijk wat met de grenzen zou gebeuren en dat maakt zo’n proces niet makkelijker. Toen we het geld bij elkaar hadden kwamen de verkiezingen. De pond steeg ineens met bijna acht procent en dat is een behoorlijk bedrag. Dat de aankoop van een wandtapijt afhankelijk zou zijn van de overwinning van Boris Johnson hadden we nooit kunnen voorzien.”

Het is nog onduidelijk wat de gevolgen van de Brexit zullen zijn voor aankopen in de toekomst. Komend jaar zal er onderhandeld worden en dan wordt pas duidelijk met welke importheffingen musea en andere instellingen te maken krijgen. Huijser denkt dat de gevolgen niet ingrijpend zullen zijn. “We krijgen straks waarschijnlijk te maken met een situatie die we nu al kennen met Amerika of China. De kunstwereld is sowieso heel erg geïnternationaliseerd. We hebben safe havens in Genève waar vrijwel zonder importheffingen transacties kunnen plaatsvinden. Het zal straks misschien wat complexer gaan, maar ik verwacht niet dat er ernstige belemmeringen komen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden